Robben Adası (Robben Island)

^{Robben Adası -} Anadolu Ajansı

Robben Adası, Güney Afrika'nın Cape Town şehri açıklarında, Table Bay (Masa Körfezi) içinde yer alan, 17. yüzyıldan 20. yüzyılın sonlarına kadar çeşitli dönemlerde tecrit alanı, hapishane, hastane ve askeri üs olarak kullanılmış olan adadır. Yaklaşık 3,3 km uzunluğunda ve 1,9 km genişliğinde olan ada, yaklaşık 5,18 km²'lik bir alana yayılmıştır. Güney Afrika tarihindeki siyasi dönüşümlerin, özellikle Apartheid rejimine karşı yürütülen direnişin sembolü olan bu alan, 1999 yılında UNESCO tarafından Dünya Mirası Listesi'ne dahil edilmiştir.

Ada, Prekambriyen dönemine ait Malmesbury Grubu katmanlarından oluşan, alçak ve düz bir yapıya sahiptir. Deniz seviyesinden yüksekliği en fazla 24 metredir. Kıyı şeridi kayalık olup Prekambriyen şistleri üzerinde kireçtaşı ve kum katmanları bulunur. Akdeniz ikliminin etkisi altındaki adada, yıllık ortalama 400-600 mm yağış görülür. Adanın doğal bitki örtüsü büyük ölçüde tahrip edilmiş, yerine Okaliptüs ve Acacia cyclops gibi istilacı türler ekilmiştir. Fauna açısından Afrika penguenleri (Spheniscus demersus), çeşitli kuş türleri ve sülünler ile tavşan ve geyik gibi memelilere ev sahipliği yapar.

Robben Adası'nın tarihçesi, işlevsel değişimlerine göre beş ana döneme ayrılmaktadır:

Ada, Avrupalı denizciler tarafından 15. yüzyılın sonlarında keşfedilmiş; başlangıçta fok avcılığı, kaplumbağa toplama ve gemiler için bir taze yiyecek istasyonu olarak kullanılmıştır. 1652 yılında Hollanda Doğu Hindistan Şirketi'nin (VOC) bölgeye yerleşmesiyle birlikte ada, tecrit ve cezalandırma merkezi işlevi kazanmıştır. Bu dönemde Khoikhoi lideri Autshumato gibi yerel direnişçilerin yanı sıra Endonezya ve Doğu Hint Adaları'ndan getirilen siyasi sürgünler ve dini liderler adaya hapsedilmiştir. 1795'teki İngiliz işgalinden sonra da ada hapishane olarak kullanılmaya devam etmiştir.

1846 yılında hapishanenin kapatılmasıyla ada, "Genel Hastane" (General Infirmary) olarak yeniden yapılandırılmıştır. Bu dönemde toplumdan tecrit edilmesi istenen cüzzamlılar, akıl hastaları ve kronik hastalar adaya nakledilmiştir. 1892 yılında çıkarılan Leprosy Repression Act (Cüzzam Baskılama Yasası) ile zorunlu tecrit politikası katılaşmış ve ada nüfusu artmıştır. Hastane tesisleri 1931 yılında anakaraya taşınana kadar bu işlevini sürdürmüştür.

II. Dünya Savaşı sırasında ada, Cape Town'ın savunması için stratejik bir askeri üs olarak tahkim edilmiştir. Bu dönemde adaya ağır kıyı topları yerleştirilmiş, yollar inşa edilmiş ve askeri personel için yerleşim alanları oluşturulmuştur.

^{Nelson Mandela'nın kaldığı hücre -} Anadolu Ajansı

1961 yılında Güney Afrika Adalet Bakanlığı adayı devralarak burayı siyasi mahkumlar için yüksek güvenlikli bir hapishaneye dönüştürmüştür. Apartheid rejimine muhalif olan Nelson Mandela, Walter Sisulu, Robert Sobukwe ve Govan Meki gibi isimler burada uzun yıllar hapis yatmıştır. Mahkumlar, kireç ve arduvaz ocaklarında zorunlu çalıştırılmış; ancak aynı zamanda bu ocaklar mahkumlar için bir eğitim ve siyasi tartışma alanı haline gelmiştir. Adadaki son siyasi mahkumlar 1991'de serbest bırakılmış, adli mahkumların tahliyesi ise 1996'da tamamlanmıştır.

Hapishanenin kapatılmasının ardından 1 Ocak 1997'de Robben Island Museum (RIM) kurulmuştur. Ada, Güney Afrika'nın demokratikleşme sürecinin ve baskıya karşı direnişin bir anıtı olarak korunmaktadır.

^{Robben Adası'nın bölümleri -} Anadolu Ajansı

Ada üzerindeki yapısal miras farklı katmanlardan oluşmaktadır:

• Hapishane Kompleksleri: A ve B Blokları (tek kişilik hücreler), C ve D Blokları (koğuşlar) ile yüksek güvenlikli bölümleri içerir. Nelson Mandela'nın tutulduğu 4 numaralı hücre bu kompleksin içindedir.
• Robert Sobukwe Evi: Pan Africanist Congress lideri Robert Sobukwe'nin tam tecrit altında tutulduğu özel yapıdır.
• Kireç Taşı Ocağı: Mahkumların çalıştırıldığı ve aynı zamanda gizli eğitim faaliyetlerini yürüttükleri alandır.

^{Robben Adası'nda bulunan türbe, Kramat -} Anadolu Ajansı

• Kramat: 1761 yılında adada ölen sürgün edilmiş Müslüman din adamı Tuan Guru (Sayyid Abdurahman Moturu) anısına 1969'da inşa edilen türbedir.
• Deniz Feneri: 1864 yılında inşa edilen, 18 metre yüksekliğindeki dairesel yapıdır.
• Kilise ve Konutlar: 1841'de yapılan "The Good Shepherd" Kilisesi ve idari personel için inşa edilen yerleşim birimlerini kapsar.