Rabin, Yitzhak

Anadolu Ajansı

Paylaş

Alıntıla

Ana YazarMenderes KURT13 Temmuz 2026 16:51

ORCID ID

0000-0002-9513-3417

Yitzhak Rabin, 1 Mart 1922’de Kudüs’te doğmuş, asker ve politikacıdır. Annesi Rosa Cohen ve babası Nehemiah Rabin’dir. Ailesi kamu faaliyetlerine aktif olarak katılmıştır. Rabin, İsrail’in Filistin’de doğan ilk (sabra) başbakanıdır (Rabinovich, 2017: 5-6). Rabin’in çocukluğu, İngiliz mandası dönemi Filistin’inde geçmiştir. Emek Hareketinin (Labor Movement) ana akımına özgü tipik özellikleri deneyimlemiştir. Kadoorie Tarım Lisesi gibi tercih edilen bir okulda eğitim görmüş ve akranlarına göre daha başarılı olmuştur. Başlangıçta ABD’de su mühendisliği okuma planı, Filistin’deki olaylar ve II. Dünya Savaşı nedeniyle kesintiye uğramıştır. Filistin İsyanı (1936-39) sırasında güvenlik sorunlarıyla tanışmış ve silah kullanma eğitimi almıştır (Rabinovich, 2017: 10-11). İsrail kurulmadan önceki dönemde Palmach’a katılmış, tutukluları kurtarma ve İngiliz tren hatlarını havaya uçurma gibi operasyonlarda yer almıştır. İsrail’in kuruluşu ile sonuçlanacak 1948 siyonist saldırıları onun için şekillendirici bir deneyim olmuş ve bu şiddete o da bir tabur yöneterek katkı sunmuştur (Derfler, 2014: 3-5). 1948 Savaşı’ndan sonraki 39 yılını güçlü bir İsrail ordusu inşa etmek için vermiştir. Askerlik kariyerinde çeşitli önemli pozisyonlarda bulunmuş, Genelkurmay Operasyon Dairesi Başkanı ve İstihbarat Geliştirme destekçisi olmuş ve 1964-67 yılları arasında İsrail Ordusu Genelkurmay Başkanı olarak görev yapmıştır (Derfler, 2014: 11). Askeri konularda ustalık göstermiş, askeri bir düşünür ve planlamacı bir kurmay subay olarak ün kazanmıştır. General Yisrael Tal tarafından “askeri konularda en yüksek entelektüel otorite” olarak tanımlanmıştır (Rabinovich, 2017: 38). 1967 İsrail saldırılarında ordunun başında Yitzhak Rabin vardır. Askerlik sonrası siyasete geçmek istemiş ve 1968-1973 yılları arasında Washington Büyükelçisi olarak görev yapmıştır. Büyükelçilik görevinin askeri kariyerinden siyasi kariyere geçişini kolaylaştıracağını düşünmüştür. Henry Kissinger, kendisini az konuşan ve çekingen olarak tanımlamış ancak problemlerin özüne inmedeki analitik zekasının “olağanüstü” olduğuna dikkati çekmiştir (Rabinovich, 2017: 5). 3 Haziran 1974’te İsrail’in beşinci başbakanı olmuştur. 1973 Savaşı ve 1974 Petrol Krizi sonrasında başbakan olan Rabin, ABD arabuluculuğunda başlayan Arap-İsrail barış sürecinde, Mısır ile 1975’te anlaşma imzalayarak, Arap dünyasıyla “normalleşme” başlangıcını yapan kişidir (Inbar, 1997: 27-29). İlk başbakanlık dönemi 1977’de eşinin karıştığı bir finansal skandal nedeniyle sona ermiş ve istifa etmiştir (Rabinovich, 2017: 132; Derfler, 2014: vii). 1977’den sonra milletvekili olarak siyasette kalmış ve The Rabin Memoirs adıyla anılarını yayımlamıştır (Rabin, 1979). Daha sonra iki ulusal birlik hükümetinde Savunma Bakanı olarak görev yapmış (1990’a kadar) ve Aralık 1987’de başlayan Birinci İntifada’ya müdahaleleri yönetmiştir (Inbar, 1997: 32-33). Başlangıçta sert bir tutum sergilemiş, İntifada’yı bastırmak için gerekirse Filistinlilerin “kemiklerini kırın” emrini vermiştir. Ancak zamanla şiddet kullanmanın çözüm olmadığını görmüş ve çözümün yalnızca siyasi olabileceğini anlamak durumunda kalmıştır (Rabinovich, 2017: 156; Derfler, 2014: 118). 1992’de ikinci kez başbakan seçilmiş ve bu dönemdeki belirleyici olay Oslo Anlaşmaları olmuştur. Bu anlaşmalar onu uluslararası arenada bilinir kılmıştır. Filistinlilerle müzakere edilmiş, birlikte yaşama yolları tartışılmıştır. 1993’te başlayan Oslo barış süreci neticesinde Filistin Kurtuluş Örgütünü tanımış ve iki devletli bir barış vizyonunu【1】 kabul etmiştir (Inbar, 1997: 37). 1994’te Ürdün ile barış anlaşması imzalamış ve ikili ilişkileri normalleştirmiştir (Rabinovich, 2017: 206-207). İsrail’in ulusal gündemini değiştirerek, kaynakları altyapıya, göçmenlerin entegrasyonuna ve ABD ile ilişkilere yöneltmiştir. Yahudi ve demokratik bir İsrail【2】 için Filistinlilerden ayrılmanın gerekli olduğuna inanmıştır (Inbar, 1997). 1994 yılında Nobel Barış Ödülü’ne layık görülmüştür. 4 Kasım 1995’te Tel Aviv’de Yigal Amir adında üniversite öğrencisi aşırı sağcı bir İsrailli tarafından düzenlenen suikast sonucu hayatını kaybetmiştir. Filistinlilerle Oslo barışını imzalaması nedeniyle suikast öncesinde Rabin’e karşı yoğun bir kışkırtma kampanyası (vatan haini, SS üniforması giymiş gibi tasvirler) yürütülmüştür (Derfler, 2014: 173, 176). Bu suikast, İsrail’deki kültürel savaş üzerinde önemli bir etki yaratmıştır. 1948 yılında Filistinlilerin yaşadığı Büyük Felaket’teki【3】 rolü, İntifada esnasında “kemik kırma politikası”nı savunması, İsrail’in işgal politikalarına bakışı ile Yitzhak Rabin çokça eleştirilmiştir. Oslo süreci ve bu sürecin gerçek barışa hizmet edip etmediği de bazı tartışmalara konu olmaktadır. Ancak Filistinlilerle diyaloga girmesi ve barışın konuşulmasına zemin hazırlaması suikasta uğramasına sebep olmuştur. Yitzhak Rabin’in ölümünden sonra Oslo süreci İsrail tarafından askıya alınmıştır. Okuma Önerileri Ephron, Dan (2015). Killing a King: The Assassination of Yitzhak Rabin and the Remaking of Israel. New York: W. W. Norton & Company.