+2 Daha
F135 Turbofan Motoru
Uzunluk(lar)(Metin) | 220 inç (5.59 m) – CTOL/CV 369 inç (9.37 m) – STOVL | ||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Üretici(ler) | Pratt & Whitney (Raytheon Technologies) | ||||||||
İlk Uçuş(lar)(Metin) | 2006 (F-35 prototipi ile) | ||||||||
Fan Giriş Çapı | 43 inç (1.09 m) | ||||||||
Genel Basınç Oranı | 28 (CTOL/CV), 29 (STOVL) | ||||||||
Bypass Oranı | 0.57 (CTOL/CV), 0.51 (STOVL) | ||||||||
Maksimum İtki (STOVL) | ~40,740 lbf (181.2 kN) (Lift Fan dahil) | ||||||||
Maksimum İtki (CTOL/CV) | 43,000 lbf (191.3 kN) | ||||||||
Konfigürasyonlar | CTOL (F-35A), CV (F-35C), STOVL (F-35B) | ||||||||
Motor Türü | Tek şaftlı düşük bypass oranlı turbofan | ||||||||
Geliştirildiği Motor | F119 | ||||||||
Kullanıldığı Uçaklar | F-35 Lightning II (A, B, C varyantları) | ||||||||
Motor Adı | F135 | ||||||||
Öne Çıkan Özellik(ler) | 3 kademeli fan STOVL için Lift Fan gelişmiş sağlık izleme sistemi (PHM) 2 kademeli LPT 6 kademeli HPC | ||||||||
Ağırlık(lar)(Metin) | 4 varyanta göre değişebilir) 500 kg (tahmini | ||||||||
F135, ABD merkezli Pratt & Whitney tarafından geliştirilen, beşinci nesil savaş uçakları için tasarlanmış gelişmiş bir turbofan motordur. F-35 Lightning II müşterek taarruz uçağı ailesinin tüm varyantlarına güç veren bu motor, F119 motorunun türevlerinden biri olarak geliştirilmiştir. F135, hem konvansiyonel kalkış ve iniş (CTOL/CV) hem de kısa kalkış ve dikey iniş (STOVL) yeteneklerine sahip uçaklarda kullanılmak üzere farklı konfigürasyonlara sahiptir.
Pratt & Whitney F135 Turbofan Motoru (P&W)
F135 motoru, F119 motoru temel alınarak JSF (Joint Strike Fighter) programı çerçevesinde geliştirilmiştir. Gelişim süreci, konsept tasarımdan operasyonel yeterliliğe kadar uzanan bir dizi test ve doğrulama aşamasını içermiştir. 2008 yılı itibarıyla 10.000’den fazla uçuş testi saati tamamlanmış ve motor F-35 test uçaklarında başarıyla kullanılmıştır.
F135 motoru, iki ana konfigürasyona sahiptir:
F135 motoru, 3 kademeli fan, 6 kademeli yüksek basınç kompresörü, 2 kademeli düşük basınç türbini ve değişken geometriye sahip egzoz sisteminden oluşur. STOVL versiyonunda ek olarak lift fan, üç yataklı döner nozzle (3BSD) ve roll post egzoz çıkışları yer alır.
Motorun kritik bileşenleri, arızaları önleyici sistemler ve bakım süreçlerini kolaylaştıran tasarım ögeleriyle donatılmıştır. Bu sistemler arasında gelişmiş prognostik sağlık yönetimi (PHM) sensörleri, titreşim analizörleri, sıcaklık ve basınç sensörleri ile birleşik ömür yönetim algoritmaları yer alır.
F135, F-35’in Otonom Lojistik Bilgi Sistemi (ALIS) ile bütünleşik şekilde çalışmak üzere tasarlanmıştır. Motor üzerindeki sensörlerden gelen veriler, uçuş sonrası analiz için yer istasyonlarına aktarılır. Bu yapı, zamanında bakım, arıza tahmini ve envanter yönetimini destekler.
F135 motorunun mevcut kullanımında soğutma kapasitesinin sınırlarının zorlandığı tespit edilmiştir. GAO’nun 2023 tarihli raporuna göre, Block 4 modernizasyon kapsamında artan güç ve soğutma gereksinimleri, motorun tasarım sınırlarının ötesinde çalışmasına neden olmuş, bu durum motor ömrünü azaltmış ve bakım maliyetlerini artırmıştır. Toplamda 38 milyar dolarlık ek motor bakım maliyeti öngörülmektedir.
Buna yanıt olarak, motorun güç ve termal yönetim sistemlerinin modernizasyonu gündeme gelmiştir. Ancak, GAO raporu, bu modernizasyonun gereksinimlerinin henüz net şekilde tanımlanmadığını ve programın maliyet artış nedenlerini yeterince şeffaf biçimde raporlamadığını belirtmektedir. Bu durum, Kongre'nin süreci yeterince denetleyebilmesini zorlaştırmaktadır.
Higgins, Jim. F135 Program Overview for 2008 ADF Propulsion Systems Symposium, Victoria, Australia. Pratt & Whitney, Military Engines, August 8, 2008. Approval #JSF08-269. Erişim tarihi: 14.05.2025. https://www.navair.navy.mil/sites/g/files/jejdrs536/files/2022-04/F135_Program_Overview_for_2008_ADF_Propulsion_Symposium.pdf.
Pratt & Whitney. F135 Specs Charts, September 2012. Erişim tarihi: 14.05.2025. https://www.f135engine.com/assets/uploads/docs/F135_SpecsChart_Sept2012.pdf.
Raytheon Technologies. “In Air Dominance, the Past and Future Converge.” RTX.com, January 18, 2024. Erişim tarihi: 14.05.2025. https://www.rtx.com/news/2024/01/18/in-air-dominance-the-past-and-future-converge.
United States Government Accountability Office (GAO). F-35 Joint Strike Fighter: More Actions Needed to Explain Cost Growth and Support Engine Modernization Decision. GAO-23-106047. Washington, DC: GAO, May 2023. Erişim tarihi: 14.05.2025. https://www.gao.gov/products/GAO-23-106047.
F135 Turbofan Motoru
Uzunluk(lar)(Metin) | 220 inç (5.59 m) – CTOL/CV 369 inç (9.37 m) – STOVL | ||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Üretici(ler) | Pratt & Whitney (Raytheon Technologies) | ||||||||
İlk Uçuş(lar)(Metin) | 2006 (F-35 prototipi ile) | ||||||||
Fan Giriş Çapı | 43 inç (1.09 m) | ||||||||
Genel Basınç Oranı | 28 (CTOL/CV), 29 (STOVL) | ||||||||
Bypass Oranı | 0.57 (CTOL/CV), 0.51 (STOVL) | ||||||||
Maksimum İtki (STOVL) | ~40,740 lbf (181.2 kN) (Lift Fan dahil) | ||||||||
Maksimum İtki (CTOL/CV) | 43,000 lbf (191.3 kN) | ||||||||
Konfigürasyonlar | CTOL (F-35A), CV (F-35C), STOVL (F-35B) | ||||||||
Motor Türü | Tek şaftlı düşük bypass oranlı turbofan | ||||||||
Geliştirildiği Motor | F119 | ||||||||
Kullanıldığı Uçaklar | F-35 Lightning II (A, B, C varyantları) | ||||||||
Motor Adı | F135 | ||||||||
Öne Çıkan Özellik(ler) | 3 kademeli fan STOVL için Lift Fan gelişmiş sağlık izleme sistemi (PHM) 2 kademeli LPT 6 kademeli HPC | ||||||||
Ağırlık(lar)(Metin) | 4 varyanta göre değişebilir) 500 kg (tahmini | ||||||||
Henüz Tartışma Girilmemiştir
"Pratt & Whitney F135" maddesi için tartışma başlatın
Tarihsel Arka Plan ve Gelişim Süreci
Teknik Özellikler ve Performans Parametreleri
CTOL/CV Konfigürasyonu (Konvansiyonel ve Uçak Gemisi Varyantları)
STOVL Konfigürasyonu (F-35B)
Yapısal Özellikler ve Bileşenler
Entegrasyon ve Lojistik Sistemler
Modernizasyon ve Güncel Durum
Bu madde yapay zeka desteği ile üretilmiştir.
