Pasinler Kaplıcaları

Pasinler Kaplıcaları, Erzurum iline bağlı Pasinler ilçesinde yer alan ve jeotermal kaynaklara dayanan termal alanlardır. İlçe merkezinde konumlanan bu kaplıcalar, sıcak su kaynakları ve bu kaynaklara bağlı tesisleri ile bölgedeki turizm ve kullanım faaliyetlerinde belirleyici bir unsur oluşturmaktadır.

Pasinler Kaplıcaları, Pasinler ilçe merkezinde, Erzurum–Tahran uluslararası karayolu üzerinde, belediye sınırları içerisinde yer almaktadır. Kaplıca alanı, Pasinler Ovası’nın kuzeyinde bulunan Hasanbaba Dağı eteklerinde kurulmuş olup deniz seviyesinden yaklaşık 1869 metre yüksekliktedir.^【1】

Pasinler ilçesi genel olarak geniş ovalık bir alan ve bu alanı çevreleyen yer yer eğimli sırtlardan oluşmaktadır. Bölge, jeolojik süreçlerde etkili olan iç ve dış kuvvetlerin izlerini taşımakta olup sıcak su kaynaklarının oluşumu da bu jeolojik yapı ile ilişkilendirilmektedir.

İklim özellikleri bakımından Pasinler’de karasal iklim etkisi belirgindir. Yazlar Erzurum merkezine kıyasla daha sıcak, kışlar ise daha soğuk geçmektedir.

Pasinler ve çevresinin yerleşim tarihi MÖ 4000’li yıllara kadar uzanmaktadır. Urartular döneminde önemli bir yerleşim alanı olan bölge, 9. yüzyıldan itibaren Anadolu’ya yapılan akınlar sonucunda Oğuz Türklerinin hâkimiyetine girmiştir.

Kaplıca yapıları içerisinde en eski olan Büyük Kaplıca’nın 1390 yılında inşa edildiği, 1749 ve 1892 yıllarında onarımlar geçirdiği ve bu süreçler sonucunda günümüze ulaştığı belirtilmektedir.^【2】

Cumhuriyet döneminde ise mevcut kaplıca ve banyo tesislerine ek olarak yeni yapılar inşa edilmiş, özellikle 1976 yılında Kale Turistik Oteli’nin hizmete açılması ve 1990 yılında yeni kaplıca binasının yapılmasıyla tesisler genişletilmiştir.

Pasinler Kaplıcaları bünyesinde tarihî ve modern tesisler birlikte bulunmaktadır. İlçe merkezinde yer alan Kale Turistik Oteli ve kaplıca tesisleri ile Erzurum yolu üzerindeki Nenehatun Termal tesisleri bu yapılar arasında yer almaktadır.

Kale Turistik Oteli, kaplıca oteli niteliğinde olup yıl boyunca hizmet vermektedir. Tesis alanında kaplıca binaları, banyolar ve çeşitli kullanım alanları bulunmaktadır.

Büyük Kaplıca, tarihî bir yapı olarak faaliyet göstermekte olup havuzundan aynı anda yaklaşık 100–150 kişi yararlanabilmektedir. Küçük Kaplıca’nın kapasitesi ise yaklaşık 90–100 kişi olarak belirtilmektedir.

Kaplıca ve otel çevresinde yapılan peyzaj düzenleme çalışmaları kapsamında oturma alanları, yürüyüş yolları, çocuk oyun alanları ve spor sahaları gibi düzenlemeler planlanmıştır.

Pasinler Kaplıcaları’nın suları, bikarbonatlı, klorürlü ve sodyumlu bileşime sahip olup karbondioksit içermekte ve kısmen radyoaktif özellik göstermektedir.

Kimyasal içerik içerisinde bikarbonat (%50,42 milival), klorür (%46,74), sodyum (%71,56 milival), karbondioksit (423,8 mg/lt) ve metaborik asit (37,66 mg/lt) gibi bileşenler bulunmaktadır.^【3】

Toplam mineralizasyon değeri yaklaşık 4051 mg/litre olan kaplıca sularının sıcaklığı genel olarak 39–45 °C aralığında değişmektedir.^【4】 Bazı kaynaklarda bu sıcaklık değerlerinin 32–33 °C ile 46 °C arasında farklılık gösterebildiği ifade edilmektedir.^【5】

Kaplıca tesisleri yıl boyunca kullanılmakta olup ziyaretçi yoğunluğu özellikle yaz aylarında artış göstermektedir.

Modern kaplıca tesislerinden yılda yaklaşık 40.000–45.000 kişinin yararlandığı belirtilirken, Büyük Kaplıca’nın yıllık ziyaretçi sayısının yaklaşık 300.000’e ulaştığı ifade edilmektedir. Küçük Kaplıca’nın yıllık kullanıcı sayısı ise 150.000–160.000 civarındadır.^【6】

Kaplıca ve çevresindeki tesisler, hem konaklama hem de günübirlik kullanım açısından hizmet sunmaktadır.

Pasinler Kaplıcaları’na ulaşım, Erzurum–Tahran uluslararası karayolu üzerinden sağlanmaktadır. İlçe merkezine düzenli toplu taşıma seferleri bulunmakta olup sabah erken saatlerden geceye kadar belirli aralıklarla ulaşım imkânı mevcuttur.

Ayrıca Erzurum şehir merkezine yaklaşık 40 kilometre mesafede bulunması nedeniyle hava yolu ve demiryolu bağlantıları aracılığıyla da erişim sağlanabilmektedir.

Pasinler ilçesinde tarım ve hayvancılık başlıca ekonomik faaliyetler arasında yer almakla birlikte, termal kaynaklar ilçenin turizm faaliyetlerinde önemli bir yer tutmaktadır.

Kaplıcalar, ilçe genelinde yer alan tarihî ve doğal mekânlar arasında sayılmakta ve bölgenin kültürel ve ekonomik yapısında etkili unsurlar arasında bulunmaktadır.