Niğde Altay Köyü

Niğde Altay Köyü, Niğde ilinin Ulukışla ilçesine bağlı olup Doğu Türkistan’dan göç ederek Türkiye’ye yerleşen Kazak Türklerinin iskân edildiği bir yerleşim birimidir. Köy, 1950’li yıllarda gerçekleştirilen iskân süreci sonucunda kurulmuş ve sakinleri, göç öncesine dayanan kültürel unsurlarını burada sürdürmeye devam etmiştir.

Altay Köyü, Türkiye’nin İç Anadolu Bölgesi’nde yer alan Niğde iline bağlı Ulukışla ilçesi sınırları içinde bulunmaktadır. Köy, devlet tarafından planlı iskân kapsamında kurulmuş olup kırsal yerleşim karakteri taşımaktadır.

Altay Köyü’nün nüfusunu oluşturan Kazak Türkleri, Doğu Türkistan’da yaşanan siyasi ve toplumsal baskılar sonucunda göç etmek zorunda kalmıştır. Bu süreçte çeşitli kısıtlamalar, zorunlu uygulamalar ve baskılar göçe zemin hazırlamıştır.
Göç hareketi 1936 yılı sonlarında başlamış, 1951 yılına kadar devam etmiş ve yaklaşık 18.000 kişi bu sürece katılmıştır. Göç eden gruplar önce Hindistan ve Pakistan’a ulaşmış, burada bir süre mülteci kamplarında yaşamıştır.^【1】

Kazak Türklerinin Türkiye’ye yerleşmesi, 13 Mart 1952 tarihli Bakanlar Kurulu kararıyla mümkün olmuştur. Bu karar doğrultusunda belirli sayıda Kazak Türkü iskânlı göçmen olarak kabul edilmiştir.
1953 yılında Türkiye’ye ulaşan göçmenler ilk olarak İstanbul’daki çeşitli misafirhanelere yerleştirilmiştir.

Altay Köyü’nün temeli 1954 yılında atılmış, ilk yerleşim ise 30 Temmuz 1955 tarihinde gerçekleşmiştir. Yerleşim sürecinde her bireye yaklaşık 30 dekar arazi tahsis edilmiştir.
Köyün ilk adı “Ural Köyü” olarak belirlenmiş, ancak yerleşen halkın talebi doğrultusunda geldikleri coğrafyaya atıfla “Altay Köyü” olarak değiştirilmiştir.

Köy nüfusu büyük ölçüde Doğu Türkistan kökenli Kazak Türklerinden oluşmaktadır. Göç eden topluluk, farklı coğrafyalarda edindiği kültürel unsurlarla birlikte kendi geleneksel yaşam biçimini sürdürmektedir.
Bu topluluk, göç sürecinde Hindistan ve Pakistan’da bulunduğu dönemlerde farklı kültürlerle etkileşime girmiştir. Bu etkileşim, köydeki bazı kültürel uygulamalarda izlenebilmektedir.

Altay Köyü’nde geleneksel yaşam unsurları günlük hayatın bir parçası olarak varlığını sürdürmektedir. Nişan ve düğün gibi toplumsal etkinliklerde geleneksel uygulamalar devam ettirilmektedir.

Köyde kültürel sürekliliğin önemli unsurlarından biri geleneksel oyunlardır. Bu oyunlar, özellikle çocuklar aracılığıyla kuşaktan kuşağa aktarılmaktadır.
Oyunlar genel olarak şu gruplar altında toplanabilir:

Aşık kemiği, koyun ve keçi gibi hayvanların eklem kemiklerinden elde edilen bir oyun aracıdır. Bu kemiklerle oynanan oyunlar köyde yaygın olarak görülmektedir.

• Kargıma
• Aşık oyunu
• Khan oyunu
• Kumar oyunu
• Doybu oyunu
Bu oyunlarda belirli terimler ve kurallar bulunmaktadır ve her birinin kendine özgü oynanış biçimi vardır.

Aşık oyunları dışında köyde farklı türde oyunlar da oynanmaktadır:
• Aksüyek
• Toguz kumalak
• Yüzük saklama
• Han caksıma
• Kuliyden
• Peto
• Sokır teke
Bu oyunlar hem bireysel hem de grup hâlinde oynanmakta olup sosyal etkileşimi artırıcı nitelik taşımaktadır.

Göç güzergâhı sırasında öğrenilen oyunlar da köy kültürüne dâhil olmuştur. Bunlardan biri Karom Port oyunudur. Bu oyun, masa üzerinde oynanan ve belirli taşların hedef deliklere ulaştırılmasına dayanan bir yapıdadır.

Altay Köyü’nde geleneksel oyunlar ve uygulamalar ilk kuşak tarafından yoğun biçimde sürdürülmüştür. Zamanla eğitim, şehirleşme ve teknolojik gelişmeler gibi etkenler doğrultusunda yeni kuşaklarda bu oyunların oynanma oranında azalma görülmüştür.
Bununla birlikte, köyde geleneksel unsurların belirli ölçüde devam ettiği ve kültürel mirasın korunmasına yönelik uygulamaların sürdüğü anlaşılmaktadır.