Morpheus Oteli

Morpheus Oteli, Çin’in Makao Özel İdari Bölgesi’nde bulunan City of Dreams kompleksinin bir parçası olarak Zaha Hadid Architects tarafından tasarlanmış ve 2018 yılında tamamlanmıştır. Yaklaşık 160 metre yüksekliğe sahip yapı, 39–42 katlı bir otel ve eğlence kompleksi olarak hizmet vermektedir. Yapı içerisinde otel odaları, süitler ve villaların yanı sıra restoranlar, etkinlik alanları, oyun mekânları, perakende birimleri, spa ve gökyüzü havuzu gibi çeşitli işlevler bulunmaktadır. Toplam kullanım alanı yaklaşık 150.000 m²’dir.

Morpheus Oteli’nin mimari kurgusu, dikdörtgen bir yapı zarfının oyularak biçimlendirilmesi esasına dayanmaktadır. Yapı, zemin ve çatı seviyelerinde birbirine bağlanan iki kuleden oluşmakta; kuleler arasındaki merkezi boşluk bina yüksekliği boyunca devam etmektedir. Kuzey ve güney cepheleri birbirine bağlayan büyük ölçekli boşluklar, yapının karakteristik mimari öğelerini oluşturmaktadır.

Tasarım sürecinde mevcut temel sistemi korunmuş, yapı kütlesi bu dikdörtgen iz üzerine yükseltilmiştir. Kütle içerisinde oluşturulan üç büyük serbest biçimli açıklık, yapının dış görünüşünü belirlerken aynı zamanda iç mekân organizasyonunu da şekillendirmektedir. Bu boşluklar, otelin ortak kullanım alanları ile kent arasında görsel ve mekânsal ilişki kurulmasını sağlamaktadır. Elde edilen biçimsel düzenleme sayesinde yapı, tek bir kabuk altında farklı işlevleri bir araya getiren bütüncül bir organizasyon olarak tasarlanmıştır.

Morpheus’un tasarımında serbest biçimli geometriler parametrik modelleme yöntemleri aracılığıyla geliştirilmiştir. Yapının geometrisi, geleneksel tekrar eden modüllerden ziyade sürekli değişen ve farklılaşan yüzeylerden oluşmaktadır. Tasarım sürecinde geometrik biçimlenme, doğrudan modelleme yerine parametrik betikleme yöntemleriyle kontrol edilmiştir.

Yapının taşıyıcı sistemi, dış kabuğu oluşturan çelik dış iskelet (exoskeleton) ile iki adet betonarme çekirdeğin birlikte çalışmasına dayanmaktadır. Bu sistem, rüzgâr ve deprem yüklerinin rijitlik oranlarına bağlı olarak paylaşılmasını sağlamaktadır. Düşey yükler ise dış iskelet ile çekirdekler arasında uzanan kompozit kiriş ve döşemeler aracılığıyla taşınmaktadır. Bu çözüm sayesinde iç mekânlarda kolon sayısı minimum düzeyde tutulmuştur.

Dış iskelet yaklaşık 2.500 çelik elemandan oluşmaktadır. Çelik üyeler ve bağlantılar, kalınlığı 150 mm’ye ulaşan çelik levhalardan üretilmiştir. Yapının taşıyıcı sistemi yalnızca yük taşıyan bir unsur olarak değil, aynı zamanda mimari kimliği belirleyen temel bileşen olarak işlev görmektedir. Dış iskelet, iki kuleyi birbirine bağlayan serbest biçimli açıklıkları çevreleyerek yapının karakteristik görünümünü oluşturur.

Morpheus Oteli, parametrik tasarım yöntemlerinin mimari ve mühendislik süreçlerinde kapsamlı biçimde kullanıldığı projelerden biridir. Zaha Hadid Architects, yapının dış iskelet geometrisini geliştirmek ve serbest biçimli cephe yüzeyi ile koordinasyonunu sağlamak amacıyla Rhinoceros (Rhino) ve Grasshopper yazılımlarını kullanmıştır.

Parametrik model, dış iskelet çizgilerinin serbest biçimli cepheye aktarılmasını, bu çizgilerin ağ sistemine dönüştürülmesini ve cephe kaplama geometrisinin üretilmesini sağlamıştır. Tasarım sürecinde mimarlar ile yapı mühendisleri arasında yoğun bir koordinasyon yürütülmüş, farklı tasarım alternatifleri değerlendirilmiştir. Cephe için biri temsil amaçlı, diğeri ise mühendislik ve uygulama süreçlerinde kullanılmak üzere iki ayrı dijital model geliştirilmiştir.

Parametrik sistemler yalnızca tasarımın oluşturulmasında değil, aynı zamanda çelik bağlantıların optimizasyonu, sayısal üretim, montaj süreçleri ve proje dokümantasyonunun hazırlanmasında da kullanılmıştır. Yaklaşık 2.500 bağlantının geometrik tanımlanması, analiz edilmesi ve belgelenmesi parametrik araçlar yardımıyla gerçekleştirilmiştir. Bu süreçte görsel ve metinsel parametrik araçlar birlikte kullanılmıştır.

Yapının merkezinde yer alan geniş atrium, Morpheus’un iç mekân organizasyonunun temel unsurudur. Atrium boyunca yükselen boşluklar, yapı içerisindeki ortak kullanım alanlarının oluşmasını sağlamaktadır. Bu boşluklar arasında yer alan köprüler restoranlar, barlar ve dinlenme alanları için mekânsal platformlar oluşturmaktadır.

Atrium içerisinde konumlandırılan cam asansörler, kullanıcıların yapı içindeki dolaşımı sırasında hem iç mekânı hem de dış çevreyi deneyimlemelerine olanak tanımaktadır. İç mekân düzenlemesinde dış iskelet sisteminin sağladığı geniş açıklıklar sayesinde taşıyıcı duvar ve kolonlarla bölünmeyen büyük hacimler elde edilmiştir. Bu durum, farklı işlevlerin değişen ihtiyaçlara göre düzenlenebilmesine imkân veren esnek mekânlar oluşturmuştur.

Yapının cephesi, taşıyıcı sistem ile mimari kabuğun bütünleştiği bir tasarım anlayışıyla geliştirilmiştir. Alüminyum kaplama ile çevrelenen dış iskelet, serbest biçimli açıklıkları tanımlayan ana öğe olarak cephe kompozisyonunu oluşturmaktadır. Dış iskeletin yoğunluğu alt katlarda daha sık bir örgü düzeni gösterirken, üst kotlara doğru daha seyrek bir sisteme dönüşmektedir.

Cephe geometrisinin oluşturulmasında parametrik modelleme araçları kullanılmış; dış iskelet elemanları, kaplama sistemi ve taşıyıcı yapı arasındaki koordinasyon dijital ortamda sağlanmıştır. Serbest biçimli bölgelerde karmaşık geometrilerin üretimi ve uygulanması için üç boyutlu sayısal modellerden yararlanılmıştır.