Modern Futbol

Modern futbol, oyunun 20. yüzyılın sonu ile 21. yüzyılın ilk çeyreğinde geçirdiği taktiksel, ekonomik ve teknolojik dönüşümü tanımlamak için kullanılan kapsayıcı bir terimdir. Kavram yalnızca sahadaki oyun anlayışını değil; kulüplerin sahiplik yapılarını, finansal düzenlemelerini, veri kullanımını ve yönetişim mekanizmalarını da içerir. Bu maddede futbolun tarihsel evrimi ile günümüzde şekillenen "yeni düzen" iki ana eksen üzerinden ele alınmakta; ardından bu düzenin başlıca aktörleri ve sıkça başvurulan terimleri açıklanmaktadır.

Futbolun taktiksel tarihi, savunma ile hücum arasındaki dengenin sürekli yeniden kurulduğu bir dizi paradigma değişimiyle ilerlemiştir. Oyunun erken döneminde formasyonlar büyük ölçüde hücum ağırlıklıydı; 19. yüzyılın sonu ile 20. yüzyılın başında baskın olan 2-3-5 ("piramit") dizilişinde savunma çoğu zaman ikincil bir görev olarak görülüyor, maçlar yüksek skorlarla sonuçlanıyordu.

İlk büyük yapısal kırılma, 1930'larda Arsenal teknik direktörü Herbert Chapman'ın geliştirdiği WM formasyonuyla geldi; bu sistem hücum üstünlüklerine karşı savunmaya belirgin bir yapı kazandırdı. Bunu 1950'lerde Macaristan'ın 4-2-4 sistemi izledi; bu yaklaşım pozisyonel oyunu yeniden tanımladı ve Brezilya'nın Dünya Kupası kazanan kadrolarına ilham verdi. 1930'larda WM formasyonu savunmaya yapı kazandırırken, 1950'lerde Macaristan'ın 4-2-4 sistemi pozisyonel oyunu yeniden tanımladı ve Brezilya'ya ilham verdi.

Tarihsel açıdan en etkili dönüşümlerden biri, 1970'lerde Hollanda'nın temsil ettiği Topyekûn Futbol (Total Football) anlayışıdır. Bu modelde oyuncular pozisyonlarını akışkan biçimde değiştirebiliyor, sahadaki her oyuncu hem savunma hem hücum görevlerini üstlenebiliyordu. 1970'lerde Hollanda'nın Topyekûn Futbol anlayışı, oyuncuların rollerini kusursuzca değiştirdiği bir akışkanlığı vurguladı. Bu fikir, sonraki on yıllarda pozisyonel oyun ve yüksek baskı temelli sistemlerin düşünsel temelini oluşturdu.

1990'lar savunma organizasyonunun rafine edildiği bir dönem oldu: bölgesel markaj ve kompakt savunma blokları, takımların alanı savunma biçimini yeniden şekillendirdi. 1990'larda bölgesel markajın ve kompakt savunma bloklarının yükselişi, takımların alanı savunma biçimini yeniden şekillendirdi. Aynı dönemde gerçekleşen önemli bir kural değişikliği de oyunu kalıcı biçimde dönüştürdü: 1992'de getirilen geri pas kuralı, kalecilerin ve savunmacıların ayaklarıyla topa daha hâkim olmasını zorunlu kıldı ve böylece topla oynayabilen stoperlerin yükselişine zemin hazırladı. 1992'de getirilen geri pas kuralı, kalecileri ve savunmacıları topla daha rahat olmaya zorlayarak topla oynayan stoperlerin yükselişine yol açtı. 

Bu kademeli evrim, 2000'lerin sonundan itibaren oyunun düşünsel ağırlık merkezinin yeniden hücumla savunma arasındaki geçiş anlarına ve alan kontrolüne kaymasıyla bugün "yeni düzen" olarak anılan aşamaya ulaşmıştır.

Modern futbolun "yeni düzeni", sahadaki taktiksel devrimi sahanın dışındaki ekonomik ve teknolojik dönüşümle bütünleştiren bir bütünü ifade eder. On yıllar boyunca futbol katı formasyonlar ve geleneksel oyuncu rolleriyle tanımlanırken, klasik 4-4-2 sisteminde görev dağılımı netti: savunmacılar savunur, orta saha merkezi kontrol eder, forvetler ceza sahasında topu beklerdi. Klasik 4-4-2 sistemi net bir iş bölümü dikte ediyordu: savunmacılar savunur, orta sahalar merkezi kontrol eder, forvetler ceza sahasında topu beklerdi. 2020'lere gelindiğinde bu durağan yaklaşım büyük ölçüde çözülmüştür.

Sahadaki yeni düzenin temelinde pozisyonel oyun (positional play) ve yüksek baskı (high pressing) felsefeleri yatar. Takımlar artık topu kaybettikleri anda rakibi organize bir hücuma geçemeden geri kazanmayı hedefleyerek sahanın yukarısında baskı uygular. Hücum aşamasında ise amaç, kilit bölgelerde sayısal üstünlükler (overload) kurarak yapıyı korumak ve tempoyu kontrol etmektir. Çağdaş analizlerde oyun üç temel faza ayrılır: topa sahip olma, topa sahip olmama ve geçiş. Modern oyun üç faza ayrılır: topa sahip olma aşamasında yapı korunur ve overload yaratılır; topa sahip olmama aşamasında kompaktlık ve baskı koordinasyonu öne çıkar; geçiş aşamasında ise savunma ve hücum arasında hızlı uyarlamalar yapılır.

Bu taktiksel dönüşüme paralel olarak oyuncu profili de değişmiştir. Modern oyuncudan giderek daha fazla "pozisyonsuz"(positionless) olması, yani baskı altında pas verme, savunma yapma ve hücuma katılma becerilerini bir arada taşıması beklenir. Modern bir oyuncunun "pozisyonsuz" olması; baskı altında pas verebilmesi, savunabilmesi ve kusursuzca hücuma katılabilmesi gerekir. Performans takibi de bilimselleşmiştir: oyuncular antrenman ve maçlarda GPS izleyiciler ve biyometrik sensörlerle izlenir; bu veriler sporcuların 90. dakikada dahi yüksek yoğunluklu koşuları tekrarlayabilecek verimlilikte olmasını sağlamayı amaçlar. Oyuncular GPS izleyiciler ve biyometrik sensörlerle izlenerek 90. dakikada bile yüksek yoğunluklu sprintleri tekrarlayabilecek verimlilikte tutulur.

Yeni düzenin sahanın dışındaki yüzü ise finansal ve yapısal bir dönüşümdür. Geleneksel tekil kulüp sahipliğinin yerini giderek çok kulüplü sahiplik (multi-club ownership, MCO) modeli almaktadır. 2026'nın başı itibarıyla dünya genelinde yaklaşık 380 kulüp MCO çatıları altında yer almakta, Avrupa'nın en büyük beş liginde bu oran kulüplerin yaklaşık %42'sine ulaşmaktadır. 2026'nın başı itibarıyla dünya genelinde yaklaşık 380 kulüp çok kulüplü sahiplik çerçevelerine entegre olmuş durumdadır ve Avrupa'nın en büyük beş liginde bu oran kulüplerin yaklaşık %42'sini bulmaktadır. Bu modeli mali sürdürülebilirlik kuralları çevreler: UEFA, 2022 Haziran'ında geleneksel Mali Fair Play düzenlemesinin yerine Mali Sürdürülebilirlik ve Kulüp Lisanslama Düzenlemeleri'ni getirmiştir. UEFA, Haziran 2022'de eski FFP düzenlemesinin yerini alan Mali Sürdürülebilirlik ve Kulüp Lisanslama Çerçevesi'ni (FSCLR) yürürlüğe koymuştur. Bu çerçeve, kulüplerin futbolla ilgili harcamalarına gelir oranına bağlı bir tavan getirir: UEFA'nın yeni düzenlemeleri, futbolla ilgili harcamalara 2023-24'te gelirin %90'ı olarak başlayan ve 2025-26'ya kadar %70'e inecek bir kadro maliyeti oranı tavanı koymaktadır.

Yönetişim alanında da yeni kurumlar doğmuştur. İngiltere'de Temmuz 2025'te, futbolun sürdürülebilirliğini taraftarlar ve yerel topluluklar yararına korumak amacıyla Bağımsız Futbol Düzenleyicisi (Independent Football Regulator, IFR) kurulmuştur. İngiltere'de Temmuz 2025'te kurulan Bağımsız Futbol Düzenleyicisi, futbolun sürdürülebilirliğini taraftarların ve kulüplerin hizmet ettiği yerel toplulukların yararına korumayı ve geliştirmeyi amaçlamaktadır. İlgili Futbol Yönetişimi Yasası (2025), kulüp satın alan veya üst düzey yöneticilik üstlenecek kişiler için yasal bir sahiplik testiöngörmektedir. Yasa, kulüp satın alan veya üst düzey yöneticilik rolü üstlenecek kişilerin düzenleyicinin uygunluk değerlendirmesinden geçmesini gerektiren yasal bir sahiplik testi getirmektedir. 

Yeni düzenin şekillenmesinde hem sahadaki teknik direktörler hem de sahanın dışındaki sermaye grupları ve düzenleyici kurumlar belirleyici rol oynamıştır.

Teknik direktörler. Çağdaş taktik anlayışını en çok etkileyen isimler arasında Pep Guardiola, Jürgen Klopp, Thomas Tuchel ve Diego Simeone sayılır. Pep Guardiola, Jürgen Klopp, Thomas Tuchel ve Diego Simeone gibi teknik direktörler, çağdaş futbolu şekillendiren yenilikçi stratejiler getirmiştir. Bu isimlerin yaklaşımları kabaca şöyle özetlenebilir: Guardiola pozisyonel oyunu, yüksek baskıyı ve akışkan hücum hareketlerini vurgular; Klopp gegenpressing ve yüksek yoğunluklu hücum futbolu kullanır; Tuchel maç içinde sık sık diziliş değiştiren taktiksel uyarlanabilirliği benimser; Simeone ise savunma sağlamlığına, kompakt şekle ve kontra atak futboluna odaklanır. Guardiola'nın daha önce Barcelona'da popülerleştirdiği "sahte dokuz" rolü ile Klopp'un Borussia Dortmund ve sonrasında Liverpool'da kurumsallaştırdığı gegenpressing, yeni düzenin iki simge taktiği olarak öne çıkar. Klopp, Borussia Dortmund'da ve ardından Liverpool'da gegenpressing'i tanıtırken, Guardiola Barcelona'da kariyerinin başındaki Lionel Messi'yi kullanarak sahte dokuz rolünü popülerleştirmişti.

Oyuncular. Taktiksel rollerin dönüşümünü temsil eden simge isimlerin başında, sahte dokuz rolünü modern futbolda yaygınlaştıran Lionel Messi gelir. Lionel Messi gibi oyuncular, geriye sarkarak sahte dokuz pozisyonunu popülerleştirmiştir. 

Sermaye grupları ve sahiplik aktörleri. Yeni düzenin ekonomik yüzünü çok kulüplü sahiplik grupları ve devlet bağlantılı yatırım fonları belirler. Akademik literatürde devlet destekli MCO örnekleri arasında Suudi Arabistan'ın Kamu Yatırım Fonu (PIF) ve Katar Spor Yatırımları (QSI) gösterilir. Devlet bağlantılı varlıkların dahil olduğu örnekler arasında Suudi Arabistan'ın Kamu Yatırım Fonu ve Katar Spor Yatırımları yer almaktadır. Sektörde ABD sermayesinin ağırlığı da hızla artmaktadır: 2025 yılında tamamlanan 78 futbol birleşme ve satın alma işleminin 40'ında ABD'li yatırımcıların yer aldığı bildirilmiştir. City Football Group, INEOS ve Friedkin grubu gibi yapılar, bu portföy temelli sahipliğin öne çıkan örnekleridir; nitekim INEOS'un kurucusu Sir Jim Ratcliffe, MCO kurallarının getirdiği kısıtlar nedeniyle stratejisini gözden geçirdiğini kamuoyuyla paylaşmıştır. Sir Jim Ratcliffe, çok kulüplü sahiplik kuralları nedeniyle Nice'i satıp tamamen Manchester United'a odaklanma niyetini açıklamıştır. 

Düzenleyici kurumlar. UEFA (mali sürdürülebilirlik ve Madde 5 çok kulüplü sahiplik kuralları aracılığıyla), İngiltere'nin Bağımsız Futbol Düzenleyicisi (IFR) ve uyuşmazlıkların çözüldüğü Spor Tahkim Mahkemesi (CAS), yeni düzenin kurumsal aktörleridir. CAS'ın 2025 kararları, çok kulüplü sahiplik denetiminde belirleyici bir ilke ortaya koymuştur: UEFA'nın bir sahibin yönetime fiilen müdahale ettiğini kanıtlamasına gerek yoktur; 1 Mart itibarıyla bu kapasiteye sahip olması bir ihlal için yeterlidir.

Modern futbolun yeni düzeni, biri sahadaki taktiksel rolleri, diğeri performansı ölçmek için kullanılan veri metriklerini tanımlayan iki katmanlı bir terminolojiye dayanır. Aşağıda bu kavramlar konumlarına ve işlevlerine göre gruplanarak açıklanmaktadır.

Libero kaleci (sweeper-keeper). Kalecinin takımın ilk hücum oyuncusu olarak konumlandırılmasıdır. Modern kaleci artık ilk hücumcudur; bir orta sahanın pas menzilini taşıması beklenir, ileri pozisyonlarda oynar ve savunma hattının yukarı çıkıp oyun alanını daraltmasına olanak tanır. Kalesini erken terk ederek oyunu geriden başlatan bu profil, geçmişteki "libero"nun süpürme ve oyun kurma görevini üstlenir; Manuel Neuer sık verilen örneklerdendir.

Clean sheet (temiz sayfa). Bir takımın maçı gol yemeden tamamlamasıdır. Terimin kökeni radyo döneminde muhabirlerin her takımın gollerini ayrı sayfalara not almasına dayanır; gol yemeyen tarafın sayfası boş kaldığı için "temiz sayfa" denmiştir.

Savunma çizgisi (defensive line). Savunma hattının sahanın neresinde kurulduğunu gösteren hayali hizadır. Hat geride kuruluyorsa "düşük" (low), ileride kuruluyorsa "yüksek" (high) savunma çizgisi adını alır.

Ofsayt tuzağı (offside trap). Savunma hattının kasıtlı olarak yukarı çekilip rakip hücumcuları ofsayt konumunda bırakacak şekilde kurulmasıdır.

Tackle, interception ve recovery. Bunlar üç temel savunma aksiyonudur. Tackle (müdahale/top kapma) rakibin ayağındaki topu almak için yapılan hamledir; interception (top çalma) atılmış bir pasın yarı yolda kesilmesidir; recovery(sahipsiz topu toplama) ise telafi anlamında, sahipsiz kalan bir topun kazanılmasıdır — bu yönüyle basketboldaki ribaunda benzetilir.

Kompaktlık (compactness). Takımın hatlar arası mesafeleri daraltarak az yer kaplayacak biçimde organize olmasıdır. Boyuna sıkışma yatay hatlar arası mesafeyi, ene sıkışma ise dikey hatlar arası mesafeyi azaltır.

Rest defense. Takım topa sahipken bile olası bir top kaybına karşı arkada bırakılan savunma dengesidir; bu sayede top kaybedildiğinde kontra atak yeme riski en aza indirilir. Pozisyonel kurulumlar (örneğin 3+2 veya 2+3 yapıları) bu mantığı içinde barındırır.

Buildup (oyun kurulumu). Topun en geriden, bir sistem dahilinde rakip yarı sahaya ve ardından hücum bölgesine taşınmasıdır. Yalnızca topun değil oyuncuların hareketini de kapsar; çoğu zaman amaç rakibi belirli bir şekle sokmaktır. İki ana yaklaşımı vardır: slow buildup (yavaş kurulum), her aşamayı güvenle inşa etmeye dayanır; fast buildup (hızlı kurulum) ise rakibi hazırlıksız yakalayarak topu en kısa yoldan kaleye götürmeyi amaçlar.

Pozisyonel oyun (juego de posición). İspanyol kökenli bu felsefe, sahayı hayali kutucuklara bölerek oyuncuların doğru konumlanmasını ve topun bulunduğu bölgede rakibe sayısal üstünlük (örneğin 2'ye 1 veya 3'e 2) sağlanmasını hedefler. Guardiola'nın uyguladığı pratik kuralda aynı yatay hatta üçten, aynı dikey hatta ikiden fazla oyuncu bulunması yasaktır; bu kural karmaşık sistemleri oyuncular için basit ve uygulanabilir kılar.

Sahte bek (inverted full-back). Geleneksel olarak çizgiyi takip eden kanat beklerinin, top kontrolündeyken merkeze kaymasıdır. Geleneksel kanat bekleri çizgiyi takip ederken, modern kanat beklerinden top kontrolündeyken merkez orta sahaya kayması istenir; bu, sahanın ortasında sayısal üstünlük yaratır. Fanbanter

Bek manipülasyonu, overlap ve underlap. Kanat oyuncusunun topa sahip bek'in dışından yaptığı bindirme overlap, içinden yaptığı bindirme underlap adını
Sahte bek (inverted full-back). Geleneksel olarak çizgiyi takip eden kanat beklerinin, top kontrolündeyken merkeze kaymasıdır. Geleneksel kanat bekleri çizgiyi takip ederken, modern kanat beklerinden top kontrolündeyken merkez orta sahaya kayması istenir; bu, sahanın ortasında sayısal üstünlük yaratır. 

Bek manipülasyonu, overlap ve underlap. Kanat oyuncusunun topa sahip bek'in dışından yaptığı bindirme overlap, içinden yaptığı bindirme underlap adını alır. Bir kanadın içe kat ederek kendi savunmacısını çekmesi ve bek'e koridor açması bek manipülasyonu olarak adlandırılır.

Kanat rotasyonu (wing rotation). Bek, kanat ve onlara katılan bir orta saha oyuncusunun aynı eksen üzerinde yer değiştirerek oluşturduğu üçgen döngüdür; üçüncü adam koşusunun ilkel bir uygulaması sayılır.

Defansif orta saha: pivot, regista, holding midfielder. Aynı bölgedeki oyuncu için farklı futbol kültürleri farklı terimler üretmiştir. İspanyolların pivot'u "eksen" anlamına gelir ve takımın merkez/dayanak noktasını ifade eder (Rodri). İtalyanların regista'sı "yönetmen" demektir ve oyunun temposunu belirleyen kurucuyu anlatır (Pirlo, Verratti). İngilizlerin holding midfielder'ı ise daha muhafazakâr, tutucu bir roldür (Aurélien Tchouaméni). Almanlar bu mevki için tasarımcı anlamında Spielgestalter ve süpürücü işlevi için Staubsauger ("elektrik süpürgesi") gibi ayrımlar kullanır.

Box to box. İki ceza sahası ("box") arasında mekik dokuyan, hem savunmaya hem hücuma katkı veren orta saha oyuncusudur (Federico Valverde).

Mezzala (yarım kanat). İtalyancada "yarım" (mezzo) ve "kanat" (ala) sözcüklerinden türeyen bu terim, üçlü orta sahada iç oynayıp hücum fazında çizgiye doğru açılan 8 numarayı tanımlar.

Half space (yarım alan). Saha dikine beş şeride bölündüğünde merkez ile kanatlar arasında kalan iki şerittir. Modern oyunda yetenekli oyuncuları tercihen yüzü kaleye dönük biçimde bu kanallarda — yani rakibin stoperi ile beki arasında — buluşturmak temel hedeftir.

La pausa. İspanyol kökenli bu terim, oyuncunun bir takım arkadaşının koşusunu tamamlaması ya da rakip savunmanın dengesini bozmak için yaptığı ani duraklama hareketidir.

Scanning (tarama). Top kendisine gelmeden önce oyuncunun başını radar gibi çevirerek çevredeki oyuncuların konumunu hızlıca tespit etmesidir; yüksek saha görüşüne sahip oyuncuların (Pedri, Iniesta) sık yaptığı bir aksiyondur.

Third man run (üçüncü adam koşusu). Topu hedefe doğrudan değil bir ara istasyon (bağlantı oyuncusu) üzerinden ulaştırarak savunmanın kör noktasına oynama yöntemidir; kapalı savunmaları aşmanın en etkili yollarından biridir.

Zone 14 / Golden Zone. Sahayı 18 eşit parçaya bölen şemada ceza sahasının hemen önünde yer alan ve gol öncesi aksiyonların büyük bölümünün gerçekleştiği bölgedir. 2000'lerde bu alanı opere eden 10 numaralar (Zidane, Ronaldinho, ligimizde Alex) döneme damga vurmuştur.

Trequartista ve enganche. İtalyanların "üçüncü çeyrekçi" anlamındaki trequartista'sı ile Güney Amerika'nın "kanca" anlamındaki enganche'si, orta saha ile hücum hattını birbirine bağlayan klasik 10 n
Trequartista ve enganche. İtalyanların "üçüncü çeyrekçi" anlamındaki trequartista'sı ile Güney Amerika'nın "kanca" anlamındaki enganche'si, orta saha ile hücum hattını birbirine bağlayan klasik 10 numara profilini tanımlar. Modern oyunda merkez sıkı kapatıldığı için bu rolün operasyon alanı büyük ölçüde yarım alanlara kaymıştır.

Bloklar arası (between the lines). Rakibin savunma ve orta saha hatları arasındaki dar bölgedir. Burada oynayan oyuncu her yönden baskıya açık olduğu için sahayı 360 derece görmek ve topu çabuk oynamak zorundadır.

Cutback. Asist bölgesi içinde topla dip çizgiye yakın ilerleyip altı pas mesafesine geri çıkarılan pastır; modern oyunda en sık görülen asist örüntüsüdür.

Modern oyun, klasik "savunma–hücum" ikilisine geçiş (transition) adında üçüncü bir fazı eklemiştir; çünkü bir takımın gol yemeye en açık olduğu anlar topu kazandıktan ya da kaybettikten sonraki ilk birkaç saniyedir. Bu kavrayış, baskı temelli terminolojinin temelini oluşturur.

Gegenpressing (karşı baskı). Takımın topu kaybettiği anda derhal ve agresif biçimde rakip üzerine baskı kurmasıdır. Alman teknik direktörlerce popülerleştirilen gegenpressing, takımın top kaybedildiği anda rakibe derhal ve agresif biçimde baskı yapmasını gerektirir. Topu kaybeden takım geriye 50-60 metre koşmak yerine topun olduğu yere 10-15 metre koşarak onu en kısa sürede geri kazanmayı hedefler. Fanbanter

High press (yüksek baskı). Baskının rakip kaleye yakın bölgede başlatılmasıdır.

Pressing trigger (baskı tetikleyici). Teknik adamların maç öncesi belirlediği, baskının ne zaman başlatılacağını gösteren işaretlerdir; örneğin rakip stoperin topu zayıf ayağıyla kontrol etmesi ya da kalecisine geri pas atması gibi durumlar baskıyı tetikler.

Yeni düzenin teknolojik yüzü, performansı sayısallaştıran bir dizi ileri metrikte somutlaşır.

xG ve xGOT. xG (expected goals / gol beklentisi) bir şutun gole dönüşme olasılığını ifade eder. xGOT (expected goals on target / isabetli şutların xG'si) ise yalnızca kaleyi bulan şutları hesaba katar; bu yönüyle kaleci performansını ölçmek için kullanılır, çünkü kaleyi bulmayan şutlarda kalecinin müdahalesi söz konusu değildir.

Progressive pass / carry (ilerletici pas / sürüş). Oyunu rakip kaleye yaklaştıran dikey aksiyonlardır; bir pasın "ilerletici" sayılması için topu kaleye en az 20 metre, bir sürüşün sayılması için en az 10 metre yaklaştırması gerekir.

Line-breaking pass (hat kıran pas). Rakibin savunma hatlarından birini geride bırakan, topu doğrudan bloklar arasındaki bir oyuncuya ulaştıran pastır; bu sayısı yüksek oyuncuların oyun zekâsı genellikle yüksek kabul edilir.

Key pass / shot pass (şut pası). Bir takım arkadaşını şut atabileceği konumda topla buluşturan pastır. Her asist bir şut pasıdır, ancak her şut pası asiste dönüşmez; çünkü her şut gol olmaz.

Deep completion. Rakip kaleden 20 metrelik yarıçaplı yarım daire içinde bir oyuncuyu pasla topla buluşturmayı ölçen yeni bir metriktir; oyuncuların kreatif üretkenliğini tek bir ölçütle özetler.

PPDA (savunma aksiyonu başına pas). Yüksek baskı uygulayan takımların baskı kalitesini ölçen ileri bir istatistiktir. Değer ne kadar düşükse, takım bir savunma aksiyonu yapana kadar rakibe o kadar az pas yaptırıyor demektir; bu da daha yırtıcı bir baskı anlamına gelir.

Big chance (net gol fırsatı). Hücum oyuncusunun yakınında kaleci dışında onu engelleyebilecek başka rakip bulunmayan pozisyondur; bir tür "karşı karşıya" durumu ifade eder.

Conversion rate (gole dönüştürme oranı). Atılan gol sayısının toplam şut sayısına oranıdır; bloklanmış şutlar bu hesaplamaya dahil edilmez.

Sekans (sequence). Topun bir takımın hâkimiyetinde kaldığı süredir; top ayak değiştirdiği anda başlar, rakibe geçtiği anda biter. Süresi ve içerdiği pas sayısı ayrı ayrı ölçülebilir.

Isı haritası ve ortalama pozisyon. Isı haritası yalnızca topla yapılan aksiyonları temel alır ve oyuncunun topla en sık buluştuğu bölgeleri renklerle gösterir. Ortalama pozisyon ise toplu-topsuz ayrımı yapmadan oyuncunun maç boyunca tüm hareketlerinin ortalama konumunu verir; bu nedenle takımın ne kadar ileride veya geride oynadığını anlamak için daha elverişlidir, ancak devre arasında kanat değiştiren bir oyuncunun konumunu yanıltıcı biçimde merkezde gösterebilir.