Mirasın Reddi

Mirasın reddi, Türk Medeni Kanunu'nda (TMK) düzenlenmiş, yasal veya atanmış mirasçıların, kendilerine intikal eden mirası kabul etmeme yönündeki tek taraflı irade beyanını ifade eden bir hukuki kurumdur. Mirasçılar, mirasbırakanın ölümü ile mirası bir bütün olarak, yani hem hakları (aktifleri) hem de borçları (pasifleri) ile birlikte, kanun gereğince kazanırlar. Ancak, özellikle terekenin borca batık olduğu durumlarda mirasçıları korumak amacıyla, mirası reddetme hakkı tanınmıştır.

Mirasın reddi, temel olarak iki şekilde ortaya çıkar: gerçek ret ve hükmi ret.

Bu, mirasçının kendi iradesiyle yaptığı açık bir beyanla mirası reddetmesidir. Yasal ve atanmış tüm mirasçılar bu hakka sahiptir.

Bu durumda mirasçının bir irade beyanına gerek kalmaksızın, kanun gereği mirasın reddedildiği varsayılır. TMK'ya göre, "Ölümü tarihinde mirasbırakanın ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmiş ise, miras reddedilmiş sayılır".

Mirasın reddi, mirasçı tarafından sulh mahkemesine sözlü veya yazılı bir beyanla yapılır. Bu beyanın kayıtsız ve şartsız olması zorunludur. Mahkeme, bu beyanı bir tutanakla tespit eder ve özel kütüğüne kaydeder.

Mirasın reddi için kanunda belirlenmiş bir hak düşürücü süre bulunur.

• Ret Süresi: Miras, üç ay içinde reddedilebilir. Bu süre, yasal mirasçılar için, mirasçı olduklarını daha sonra öğrendiklerini ispat etmedikçe, mirasbırakanın ölümünü öğrendikleri tarihten itibaren başlar. Vasiyetname ile atanmış mirasçılar için ise bu süre, tasarrufun kendilerine resmen bildirildiği tarihten itibaren işlemeye başlar.

• Sürenin Uzatılması: Önemli sebeplerin varlığı halinde sulh hâkimi, yasal ve atanmış mirasçılara tanınmış olan bu ret süresini uzatabilir veya yeni bir süre verebilir.

Belirli durumlarda mirasçı, mirası reddetme hakkını kaybeder. Bu durumlar şunlardır:

• Yasal süre içinde mirası reddetmeyen mirasçı, mirası kayıtsız şartsız kazanmış olur.

• Ret süresi sona ermeden tereke işlerine karışan, terekenin olağan yönetimi niteliğinde olmayan veya mirasbırakanın işlerinin yürütülmesi için gerekli olanın dışında işler yapan mirasçı, mirası reddedemez.
• Tereke mallarını gizleyen veya kendisine mal eden mirasçı da ret hakkını kaybeder.

Ancak, zamanaşımı veya hak düşümü sürelerinin dolmasını engellemek amacıyla dava açılması ve cebri icra takibi yapılması, ret hakkını ortadan kaldırmaz. Mirasını reddetmeden ölen bir mirasçının ret hakkı ise kendi mirasçılarına geçer.

Mirasın reddedilmesi, hem reddeden mirasçı hem de diğer hak sahipleri açısından önemli sonuçlar doğurur.

Yasal mirasçılardan birinin mirası reddetmesi halinde, onun payı, miras açıldığı zaman kendisi sağ değilmiş gibi diğer hak sahiplerine geçer.

Atanmış bir mirasçının mirası reddetmesi durumunda, onun payı, mirasbırakanın ölüme bağlı tasarrufundan arzusunun başka türlü olduğu anlaşılmadıkça, mirasbırakanın en yakın yasal mirasçılarına kalır.

En yakın yasal mirasçıların tamamı tarafından reddedilen miras, sulh mahkemesince iflas hükümlerine göre tasfiye edilir. Tasfiye sonunda arta kalan bir değer olursa, bu değer mirası reddetmemişler gibi hak sahiplerine verilir.

Sağ kalan eşin bulunması durumunda, altsoyun tamamının mirası reddetmesi halinde, onların payı sağ kalan eşe geçer.

Kanun, mirasın reddinin mirasçıların veya mirasbırakanın alacaklılarına zarar vermesini engellemek amacıyla bazı koruma mekanizmaları öngörmüştür.

Malvarlığı borcuna yetmeyen bir mirasçı, alacaklılarına zarar vermek amacıyla mirası reddederse, bu alacaklılar veya iflas idaresi, kendilerine yeterli bir güvence verilmediği takdirde, ret tarihinden itibaren altı ay içinde reddin iptali hakkında dava açabilirler. Reddin iptaline karar verilmesi durumunda miras resmen tasfiye edilir.

Ödemeden aciz bir mirasbırakanın mirasını reddeden mirasçılar, onun alacaklılarına karşı, ölümünden önceki beş yıl içinde ondan almış oldukları ve mirasın paylaşılmasında geri vermekle yükümlü olacakları değer ölçüsünde sorumlu olurlar. İyiniyetli mirasçılar ise yalnızca geri verme zamanındaki zenginleşmeleri ölçüsünde sorumlu tutulurlar.