Miras Sözleşmesi

Miras sözleşmesi, mirasbırakanın, bir veya daha fazla kişiyle yaptığı ve terekesi üzerinde hukuki sonuçlar doğuran iki taraflı bir ölüme bağlı tasarruftur. Vasiyetnameden temel farkı, tek taraflı ve serbestçe geri alınabilir bir irade beyanı olmaması, aksine tarafları bağlayıcı bir sözleşme niteliği taşımasıdır. Türk Medeni Kanunu (TMK), mirasbırakanın mirası veya belirli bir malı üzerinde bir başkası lehine yükümlülük altına girmesine olanak tanır.

Miras sözleşmeleri, içeriklerine ve tarafların yüklendiği edimlere göre çeşitli şekillerde sınıflandırılabilir:

Mirasbırakanın, mirasını veya belirli bir malını sözleşme yaptığı kimseye ya da üçüncü bir kişiye bırakma yükümlülüğü altına girdiği sözleşmelerdir. Bu tür sözleşmeyle mirasçı atanabilir veya belirli bir mal vasiyet edilebilir.

Bir mirasçının, mirasbırakanla anlaşarak gelecekteki miras hakkından bir karşılık alarak veya karşılıksız olarak vazgeçtiği sözleşmelerdir. Feragat eden kişi, bu sözleşmeyle mirasçılık sıfatını kaybeder.

Sözleşmede yalnızca bir taraf kendi terekesi üzerinde ölüme bağlı bir tasarrufta bulunur, diğer taraf ise bu tasarrufu kabul eder.

Her iki tarafın da birbirlerinin terekesi üzerinde veya üçüncü bir kişi lehine ölüme bağlı tasarruflarda bulunduğu sözleşmelerdir.

Mirasbırakanın yaptığı ölüme bağlı tasarrufa karşılık diğer taraftan bir karşı edim alınmaz.

Mirasbırakanın tasarrufu, karşı tarafın yerine getireceği bir sağlararası edim (örneğin bakım borcu) veya bir başka ölüme bağlı tasarruf karşılığında yapılır.

Miras sözleşmesiyle ölüme bağlı bir tasarrufta bulunacak tarafın tam fiil ehliyetine sahip olması gerekir. TMK madde 503'e göre bu, "ayırt etme gücüne sahip ve ergin olmak, kısıtlı bulunmamak" anlamına gelir. Vasiyetname yapabilmek için aranan 15 yaşını doldurmuş olma şartı, miras sözleşmesinin bağlayıcı niteliği nedeniyle burada yeterli görülmemiştir.

Sözleşmenin ölüme bağlı tasarrufta bulunmayan diğer tarafı için ise genel ehliyet kuralları geçerlidir. Bu taraf, eğer bir karşı edim yüklenmiyorsa sınırlı ehliyetsiz (örneğin on sekiz yaşından küçük) olsa dahi yasal temsilcisinin izni olmadan işlemi yapabilir. Ancak bir sağlararası borç altına giriyorsa, yasal temsilcisinin katılımı veya izni zorunludur.

Miras sözleşmesinin geçerliliği, resmi vasiyetname şeklinde düzenlenmesine bağlıdır. Bu, sözleşmenin noter veya sulh hâkimi gibi yetkili bir resmi memur önünde, iki tanığın katılımıyla yapılması gerektiği anlamına gelir. Süreç, resmi vasiyetnameden farklı olarak, sözleşmenin her iki tarafının da arzularını resmi memura aynı anda bildirmelerini ve düzenlenen belgeyi memurun ve iki tanığın önünde birlikte imzalamalarını gerektirir.

Miras sözleşmesi, bağlayıcı niteliği nedeniyle tek taraflı iradeyle serbestçe ortadan kaldırılamaz. Ancak kanun, sözleşmenin sona ermesi için belirli yollar öngörmüştür:

• Tarafların Anlaşmasıyla: Taraflar, hayattayken yapacakları yazılı bir sözleşme ile miras sözleşmesini her zaman ortadan kaldırabilirler.

• Tek Taraflı Olarak Sözleşmeden Dönme:
• • Sözleşmenin diğer tarafı, mirasbırakana karşı mirasçılıktan çıkarma sebebi oluşturan ağır bir davranışta bulunursa, mirasbırakan vasiyetname yoluyla sözleşmeden dönebilir.

• Mirasçı veya Vasiyet Alacaklısının Önce Ölmesi: Sözleşmeyle mirasçı atanan veya kendisine belirli mal bırakılan kişi mirasbırakandan önce ölürse, miras sözleşmesi kendiliğinden ortadan kalkar.

Mirasbırakan, miras sözleşmesi yaptıktan sonra malvarlığında eskisi gibi serbestçe tasarruf etme hakkını korur. Ancak, miras sözleşmesindeki yükümlülükleri ile bağdaşmayan sonraki ölüme bağlı tasarruflarına veya bazı bağışlamalarına, lehine tasarruf yapılan kişi tarafından itiraz edilebilir.