Mazen al-Hamada (1977, Deyrizor - 2024, Şam), Suriyeli insan hakları aktivisti ve rejim muhalifidir. 2011 yılında başlayan Suriye ayaklanmalarının ilk günlerinden itibaren demokratikleşme yanlısı protestolarda yer almış, tutukluluk süreçlerinin ardından uluslararası alanda Suriye'deki cezaevi koşulları ve zorla kaybedilen^【1】 kişiler hakkında yürüttüğü farkındalık çalışmalarıyla tanınmıştır.

Mazen al-Hamada, 1977 yılında Suriye'nin doğusundaki Deyrizor şehrinde, siyasi olarak sol eğilimli ve rejime muhalif orta sınıf bir ailenin çocuğu olarak dünyaya gelmiştir. Savaş öncesi dönemde bir Fransız şirketinde çalışan Hamada, 2011 yılında başlayan Arap Baharı etkisindeki rejim karşıtı gösterilere aktif olarak katılmış ve bu süreçte birkaç kez gözaltına alınmıştır.

Mart 2012'de, Şam'ın kuşatma altındaki bir banliyösüne bebek maması ulaştırmaya çalışırken güvenlik güçleri tarafından arkadaşlarıyla birlikte tutuklanmıştır.

Hamada, 2012'deki tutuklanmasının ardından öncelikle havalimanı yakınlarındaki el-Mezze (al-Mazzeh) güvenlik birimine, daha sonra ise askeri hastane olarak bilinen ancak kendisinin "mezbaha" olarak nitelendirdiği 601 numaralı tesise götürülmüştür. Bu tesiste kendisine "1858" numarası verilmiştir.

Yaklaşık 18 ay süren tutukluluğu boyunca, "Sezar (Caesar)" fotoğraflarına konu olan tesislerde ağır işkencelere maruz kalmıştır. Kayıtlara geçen ifadelere göre; kaburgaları kırılmış, cinsel organına işkence aletleri bağlanmış, tecavüze uğramış ve idrarından kan gelecek seviyede fiziksel şiddet görmüştür.^【2】 İşkence altında; silah bulundurma, cinayet, darbe girişimi ve terörizm gibi asılsız suçlamaları kabul ettiği sahte bir itirafname imzalamaya zorlanmıştır.^【3】 Bu ilk tutukluluk döneminde nişanlısı öldürülmüştür.

Hamada, uluslararası insan hakları kuruluşlarının baskısı ve çeşitli diplomatik girişimlerin sonucunda 2013 yılında serbest bırakılmıştır.

Serbest kaldıktan sonra memleketi Deyrizor'a dönen Hamada, burada DEAŞ'ın (IŞİD) hedefi haline gelmesi üzerine Suriye'den ayrılmak zorunda kalmıştır. 2013 yılında ülkeden çıkış yapmış ve 2014 yılında Hollanda'ya giderek sığınma hakkı elde etmiştir.

^{Mazen al-Hamada Birleşmiş Milletler Binası Önünde} (DocRoom)

Hollanda'ya yerleştikten sonra, Suriye hapishanelerindeki on binlerce tutuklunun durumunu dünya kamuoyuna duyurmak için kilit bir tanık olarak çalışmaya başlamıştır. Suriye Acil Görev Gücü (SETF) ile işbirliği yaparak Amerika Birleşik Devletleri'ne seyahat etmiş; Washington D.C.'deki kongre üyelerinden üniversite öğrencilerine kadar geniş kitlelere hapishane koşullarını anlatmıştır. 2017 yılında yönetmenliğini Sara Afshar'ın yaptığı "Syria's Disappeared" (Suriye'nin Kayıpları) adlı belgeselde yer almıştır.

Mazen al-Hamada, 22 Şubat 2020 tarihinde Suriye'ye geri dönmüştür. Yakın çevresi ve ailesinin beyanlarına göre bu kararında; uluslararası toplumun eylemsizliğinden duyduğu hayal kırıklığı, savaşa siyasi bir çözüm bulma arayışı, rejimin "af ilanı" ile sunduğu sahte güvenlik garantileri ve dönmemesi halinde Suriye'de kalan ailesinin tutuklanıp öldürüleceğine dair aldığı tehditler etkili olmuştur.

Şam Uluslararası Havalimanı'na iniş yaptığı an tutuklanmış ve bu tarihten itibaren kendisinden bir daha haber alınamayarak zorla kaybedilenler listesine girmiştir. Son dijital izi, tutuklandığı gün olan 22 Şubat 2020'deki WhatsApp aktivitesi olarak kaydedilmiştir.

^{Cenaze Töreni} (AA)

Aralık 2024'te, Suriye rejiminin çöküşünden ve muhaliflerin Hama'yı ele geçirmesinden kısa bir süre önce, Hamada'nın cansız bedeni Şam'daki Sednaya hapishanesinde bulunmuştur. Bedeninde ağır işkence izleri tespit edilmiştir. Adli tıp uzmanlarının incelemelerine göre; ölüm nedeni şiddetli elektrik çarpmasıdır.^【5】 Ayrıca her iki el bileğinde kırıklar^【6】, yüzünde parçalanma, burnunda kırık, vücudunun çeşitli yerlerinde yanık izleri ve morluklar tespit edilmiştir.^【7】Cansız bedeni ailesi tarafından Haresta Askeri Hastanesi morgunda teşhis edilmiştir.

^{Cenaze Töreni} (AA)

Hamada'nın cenazesi, Baas rejiminin devrilmesinden hemen sonra, Aralık 2024'te Şam'da defnedilmiştir. El-Müçtehit (al-Mujtahid) hastanesinden alınan cenazesi, Hicaz Meydanı'ndan geçirilerek Şam'ın bir banliyösüne gömülmüştür. Binlerce kişinin katıldığı ve 2011 devrim bayraklarının taşındığı cenaze töreni, kayıp yakınlarının adalet taleplerini dile getirdiği kitlesel bir protestoya dönüşmüştür.