Malpraktis Davaları

Hatalı tıbbi uygulama hatası (malpraktis), bir sağlık çalışanının standart güncel tıp pratiğine uymayan, beceri eksikliği, ihmal veya tedbirsizlik sonucu hastaya zarar vermesi durumudur. Tıp etiği ve hukukunun kesişim noktasında yer alan bu kavram, hekimin veya sağlık kuruluşunun mesleki yükümlülüklerini yerine getirmemesi nedeniyle ortaya çıkan hukuki sorumluluğu ifade eder. Malpraktis, tıbbi müdahalenin beklenen sonuçları vermemesi durumu olan komplikasyondan, müdahalenin tıp biliminin kabul ettiği kural ve standartlara aykırılık teşkil etmesi yönüyle ayrılır. Bu tür vakalar; teşhis, tedavi veya hasta bakımı aşamalarında meydana gelebilmekte ve sonucunda maddi, manevi tazminat taleplerini içeren hukuki süreçleri ya da ceza davalarını beraberinde getirmektedir.

^Malpraktis Pexels

Sağlık çalışanlarının tıbbi müdahaleleri sırasında gerçekleştirdikleri hatalı işlemler, Türk hukuk sisteminde borçlar hukuku, ceza hukuku ve idare hukuku çerçevesinde değerlendirilir. Özel hastanelerde ve muayenehanelerde çalışan hekimler ile hastalar arasındaki ilişki genellikle bir "vekalet sözleşmesi" veya "eser sözleşmesi" niteliği taşırken, kamu hastanelerinde sunulan sağlık hizmetleri "hizmet kusuru" kapsamında ele alınır. Bu doğrultuda malpraktis davaları, tazminat davaları (hukuk ve idari yargı) ve ceza davaları olmak üzere iki ana kolda ilerler. Tazminat davalarında hastanın uğradığı zararın giderilmesi amaçlanırken, ceza davalarında hekimin "taksirle yaralama" veya "taksirle öldürme" gibi suç unsurlarını barındırıp barındırmadığı incelenir.

Malpraktis davalarının kritik aşaması, meydana gelen zararın bir tıbbi uygulama hatası mı yoksa öngörülebilir bir komplikasyon mu olduğunun tespit edilmesidir. Komplikasyon, tıbbi müdahale sırasında veya sonrasında, her türlü özen gösterilmesine rağmen ortaya çıkabilen, tıp literatüründe kabul görmüş istenmeyen sonuçlardır. Eğer hekim, komplikasyon ortaya çıktığında durumu zamanında fark edip gerekli önlemleri (komplikasyon yönetimi) almamışsa, bu durum "komplikasyonun kötü yönetimi" nedeniyle malpraktis olarak nitelendirilebilir. Tıbbi uygulama hatasında ise standartlara aykırı bir fiil, bu fiilden doğan bir zarar ve fiil ile zarar arasında bir illiyet bağı bulunması esastır.

Tıbbi malpraktis iddialarının hukuki bir sonuca bağlanması, teknik ve uzmanlık gerektiren bir inceleme sürecini zorunlu kılar. Mahkemeler, hekimin kusurunun bulunup bulunmadığını, uygulanan yöntemin tıp biliminin verilerine uygunluğunu ve zararın doğrudan bu müdahaleden kaynaklanıp kaynaklanmadığını belirlemek amacıyla bilirkişi görüşüne başvurur. Türkiye'de bu incelemeler genellikle Adli Tıp Kurumu, Yüksek Sağlık Şurası veya üniversitelerin ilgili ana bilim dallarından seçilen uzman heyetler tarafından yürütülür. Bilirkişi raporları, davanın seyrini belirleyen delil niteliğini taşımaktadır.

Malpraktis davalarına konu olan hatalar çoğunlukla yanlış veya eksik teşhis konulması, uygun olmayan tedavi yönteminin seçilmesi, cerrahi müdahaleler sırasında yabancı cisim unutulması veya yanlış taraf cerrahisi gibi durumlardan kaynaklanır. Ayrıca, hastanın tedavi süreci ve riskleri hakkında yeterince bilgilendirilmemesi (aydınlatılmış onam eksikliği), hekimin kusurlu sayılması için tek başına bir sebep oluşturabilmektedir.

Hemşirelik hizmetleri ve yardımcı sağlık personeli uygulamalarında da malpraktis söz konusu olabilir. Yanlış dozda veya yanlış yöntemle ilaç uygulanması, hastanın takibindeki ihmaller ve sterilizasyon kurallarına uyulmaması gibi durumlar, sağlık personelinin mesleki sorumluluk sigortası ve hukuki sorumluluğu kapsamında dava konusu edilmektedir.