Leyla’nın Doğum Günü

Anadolu Ajansı

Paylaş

Alıntıla

Ana YazarRumeysa USLU13 Temmuz 2026 16:50

ORCID ID

0000-0002-4102-977X

Leyla’nın Doğum Günü (Laila’s Birthday), Filistinli yönetmen Rashid Masharawi tarafından 2008 yılında çekilen, bir saat 11 dakikalık kara mizah türünde bir sinema filmidir. Film, İsrail işgali altındaki Filistin’de gündelik yaşamın kaotik ve çelişkili doğasını sade, fakat derinlikli bir anlatımla yansıtmaktadır. Film, 2009’da 22. Singapur Uluslararası Film Festivali’nde Gümüş Ekran Ödüllerinde En İyi Asya Uzun Metraj Filmi ödülüne layık görülmüştür (Anderegg, 2016; Noh, 2009). Film, hükümet değişikliği nedeniyle görevine devam edemeyen eski bir yargıç olan Ebu Leyla’nın, geçimini sağlamak için taksicilik yaptığı bir gününü anlatmaktadır. Ebu Leyla karakteri, Filistinli aktör Mohammad Bakri tarafından canlandırılmaktadır (Holden, 2009). Filmde, işgal altındaki Filistin’de bürokratik yapının işleyişine dair akıl dışı ve işlevsiz uygulamalar, eleştirel bir bakış açısıyla ortaya konmaktadır. Ebu Leyla’nın yaşamından bir günü konu alan bu film, izleyiciyi tek bir İsrail askerinin dahi görünmediği ancak işgalin geride bıraktığı kaosun derin biçimde hissedildiği; yerel güç odaklarının bakanlık makamlarını ihtişamla sahiplenerek adeta birer “küçük lord” gibi davrandığı absürt bir yolculuğa çıkarmaktadır (Murphy, 2008). Kırılan camın sesiyle başlayan filmin başkarakteri Ebu Leyla, uyanıp evi kontrol etmekte ve her şeyin normal olduğunu görmektedir. Tüm gürültüye rağmen evdeki sakin hava aslında bir gariplik olduğunu düşündürmekte, gün içinde bu sakinliğin ardından absürt olayların yaşandığı görülmektedir. Kızının doğum günü olduğu için akşam eve elinde pastayla erkenden dönmesi beklenen Ebu Leyla, kızını okula bırakıp taksisiyle iş yerine doğru yola koyulur. Eski bir yargıç olan Ebu Leyla’nın film boyunca yaşanan adaletsizliklere karşı düzeni koruma çabası dikkat çekmektedir. Her gün Adalet Bakanlığına gidip hakkını araması, ön koltukta oturan müşteriye emniyet kemerini takmanın zorunlu olduğunu hatırlatması ve arabasında sigara içilmesine izin vermemesi bu çabanın yansımalarıdır. Ebu Leyla, tek başına bu şekilde çabalarken tüm gayretlerinin boşa çıkması ve adalete olan güvenini sarsan olaylarla karşılaşması, işgal altındaki Batı Şeria’da yaşamın ne denli karmaşık olduğunu trajikomik bir şekilde gözler önüne sermektedir. Filmin farklı sahnelerinde İsrail’in Filistin’i işgal sürecine ilişkin pek çok eleştiriye yer verildiği görülmektedir. Bunlardan biri de Ebu Leyla’nın taksi durağında yolcu beklerken radyodan, devam eden ablukaya karşı insan hakları örgütlerinin protestolar düzenlediği, Arap Birliğinin ise yalnızca farklı ifadelerle sözlü kınama yaptığının【1】 dile getirilmesidir. Gün boyu doğru olanı yapmaya çabalayan ve her seferinde çabasını boşa çıkaran olaylar yaşayan Ebu Leyla’nın amacı, artık pastasını ve hediyesini alıp bir an önce eve gitmektir. Yorgun ve yılgın bir vaziyette benzin almak için durduğunda, kornaların art arda çaldığını duyunca aracından inip etrafına bakar. O an, âdeta gün boyu yaşadığı kaosun bir özetidir. Daha fazla dayanamayıp polis aracındaki megafonla tüm bu düzensizliğe karşı duyduğu acıyı dile getirir. Filmin en çarpıcı sahnelerinden biri olan bu sahnede usta oyuncu Mohammad Bakri, Ebu Leyla’nın gözünden Filistin halkının yorgunluğunu ve umutsuzluğunu başarılı bir şekilde yansıtmaktadır. Tüm yaşananların ardından pastasıyla evine ulaşan Ebu Leyla, kızının doğum gününü kutlamayı başarmıştır. Son sahnede eşinin “Günün nasıldı?” sorusuna verdiği “Her zamanki gibi…” cevabı ile Masharawi, film süresince gösterilen tek bir gündeki kargaşanın, düzensizliğin ve ekonomik sıkıntıların, kısacası hayatta kalma mücadelesinin aslında her gün yaşandığını acı bir şekilde ifade etmektedir. Ekim 2023 itibariyle İsrail’in artan şiddet politikaları sonucunda Gazze’deki insani krizin daha da derinleştiği gözlemlenmektedir. Laila’s Birthday filmi, uluslararası kamuoyunun bu bölgeye yönelik ilgisinin yoğunlaştığı bir dönemde, yaşanmakta olan trajedinin tarihsel arka planına ışık tutması bakımından anlamlıdır. Ekim 2023 ve sonrasında meydana gelen son derece sarsıcı ve trajik gelişmeler, filmin sunduğu mesajların ne denli evrensel nitelikler taşıdığını bir kez daha gözler önüne sermektedir. Okuma Önerileri Devi, Gayatri & Rahman, Najat (Ed.) (2014). Humor in Middle Eastern Cinema. Detroit: Wayne State University Press.