Ladin Ağacı

Ladin (Picea); çamgiller (Pinaceae) familyasına ait, her dem yeşil, iğne yapraklı ve piramidal formda gelişen bir orman ağacı cinsidir. Dünya genelinde kuzey yarım kürenin serin ve nemli bölgelerinde yayılış gösteren ladin taksonları, Türkiye’de doğal olarak yalnızca Doğu Karadeniz Bölgesi'nde (Ordu’dan Gürcistan sınırına kadar) Doğu ladini (Picea orientalis) türü ile temsil edilir. Ortalama 40-50 metre boya ve 1,5-2 metre gövde çapına ulaşabilen ladin türleri, silindirik gövde yapıları ve aşağıya sarkan dalları ile karakterize edilir.^【1】 Odun yapısının hafif, dayanıklı ve rezonans özelliğinin yüksek olması sebebiyle endüstriyel değeri oldukça yüksektir.

Ladin ağaçlarının dış görünüşü ve organ yapıları, türlerin teşhisinde temel ayırt edici özelliklerdir. Gövde kabuğu gençlikte gri-kahverengi ve pürüzsüz bir yapıdayken, yaşlı fertlerde boyuna derin çatlaklı ve pullu bir doku kazanır.

^{Ladin Ağacı (}pixabay⁾

İğne yapraklar genellikle 6-11 milimetre uzunluğunda, sert, dört köşeli ve uçları küt formdadır.^【2】 Yapraklar dallar üzerine sarmal bir dizilişle yerleşir ve dökülmeden ağaç üzerinde 8 ila 30 yıl arasında kalabilir.^【3】 Yaprakların dört yüzünde de stoma çizgileri bulunur.

Ladin türleri tek evcikli (monoik) ağaçlardır. Erkek çiçekler önceki yılın sürgünleri üzerinde yer alırken, dişi çiçekler sürgün uçlarında dik duruşludur. Tozlaşmanın ardından aşağıya doğru sarkan kozalaklar, ilk aşamada yeşil veya kırmızı-mor renktedir. Olgunlaşan kozalaklar odunsu bir yapı kazanarak kahverengiye döner. Kozalak pulları açıldığında kanatlı tohumlar rüzgar aracılığıyla çevreye yayılır.

Doğu ladini [Picea orientalis (L.) Link.] ormanlarında genetik kalitenin korunması ve sürdürülebilir tohum tedariki amacıyla ayrılan tohum meşcereleri, belirli yapısal karakteristiklere sahiptir. Artvin Orman Bölge Müdürlüğü sınırları içerisinde yer alan 14 adet ladin tohum meşceresi üzerinde yapılan incelemeler, bu alanların ortalama 1470 ile 1925 metre rakımlar arasında konumlandığını göstermektedir.^【4】

İncelenen tohum meşcerelerinin alan büyüklükleri 33,5 hektar ile 147,5 hektar arasında değişim göstermekte olup, ortalama alan büyüklüğü 78,5 hektar olarak saptanmıştır. Söz konusu alanların eğim dereceleri yüzde 20 ile yüzde 70 arasında farklılık arz ederken, genel eğim ortalaması yüzde 43,2 seviyesindedir.^【5】

Tohum meşcerelerinin büyük çoğunluğu (yüzde 78,6) "çok iyi" verim gücüne sahip yetişme ortamlarında yer almaktadır. Hektardaki ağaç sayıları 208 ile 588 adet arasında değişmekle birlikte, ortalama ağaç sayısı 411 adet/hektar olarak saptanmıştır. Meşcere kapalılığı bakımından alanların yüzde 71,4'ü tam kapalı (0,7-1,0) yapıdadır. Göğüs çapı değerleri 32,5 santimetre ile 53,7 santimetre, ağaç boyları ise 21,7 metre ile 31,5 metre arasında dağılım sergilemektedir.^【6】

Ladin ormanlarının sürekliliğinin sağlanması amacıyla seçilen tohum meşcereleri ve gen koruma alanları, teknik kriterlere göre yönetilir.

^{Ladin Ağacı (}pixabay⁾

Tohum üretimi için belirlenen meşcerelerin ortalama eğim derecesi yüzde 43,2 civarındadır. Söz konusu alanların büyüklükleri 33,5 hektar ile 147,5 hektar arasında değişmektedir.^【7】 Kaliteli tohum temini için meşcerelerdeki ağaçların genetik kalitesi ve boy büyüme oranları esas alınır.

Orman alanlarındaki hayvan otlatma faaliyetleri, kontrolsüz kesimler ve şiddetli rüzgar etkileri sebebiyle ağaç sayılarında azalmalar kaydedilmektedir. Hektardaki toplam ağaç sayısında yüzde 51, tohum ağacı sayısında ise yüzde 56 oranında düşüşler meydana gelmektedir.^【8】 Gençleştirme çalışmalarının başarısı, tohum transfer bölgelerinin doğru belirlenmesine ve tohum kaynaklarının antropojenik baskılardan korunmasına bağlıdır.