Keman Çalan Ölüm ilə Otoportre (rəsm)

Arnold Böcklin’in Keman Çalan Ölüm ilə Otoportre (1872) adlı rəsmində, ölüm temasına qarşı olan marağını əks etdirən bir otoportre yer alır. 1540-cı ildə edilən Sir Brian Tuke rəsmindən ilham aldığı düşünülür. Günümüzdə Berlin-dəki Alte Nationalgalerie-də sərgilənir.

Əsərdə, Böcklin birbaşa izləyiciyə baxan ciddi və diqqətli bir üz ifadəsi ilə təsvir edilmişdir. Həminin arxasında yerləşən iskelet fiquru, bir keman çalarək sənətçinin qulağına pıçıldayırmış kimi yerləşdirilmişdir. Çalınan kemanın üç telinin kopmuş olduğu görünür. Rəsm üzərindəki tək tel isə, çalındıqda zəng səsinə bənzər tını çıxaran dördüncü tel olan G telidir. Üç telin kopması, insan həyatının doğumdan ölüme qədər uzanan prosesini idarə edən Üç Kader miti ilə birbaşa əlaqələndirilə bilər. Antik mifologiyada, Kader Tanrıçaları sırasıyla həyat ipini ipləyir, çözer və kəsirlər. Bu prosesə tanrılar belə müdaxilə edə bilməzdi. Böcklin də bu qaçınılmaz sonun fərqində idi; çünki son telin kopması, həyatının sona çatacağı mənasına gəlirdi.

Ölüm fiquru, səhnənin hakim unsurlarından biri olaraq, vəziyyəti kontrol altında saxladığını göstərir. Üzündəki sırıtış, şeytani bir gülümsəməyə bənzəyərkən, varlığı qaçınılmaz bir zəfərin təmsilçisi halına gəlir. Böcklin-in duruşu və ifadəsi, onun bu ölümcül ezgini dinləməkdən qaçınmadığını göstərir. Rəssam, izləyici ilə birbaşa göz təması qurmur, bunun əvəzinə kemanın çıxardığı monoton səslə diqqət cəlb edir. Bu səhnə, səs və rənglərin simvolik bir izahını təşkil edir; ölümün qaçınılmaz gəlişini xəbər verən musiqi, son notanın çalınmasını və əbədi sona çatmağı simvollaşdırır.

^{Arnold Böcklin’in Keman Çalan Ölüm ilə Otoportre (Şəkil:} Staatliche Museen zu Berlin, Nationalgalerie / Andres Kilger⁾

Rəsmə tətbiq olunan texnikalar, dövrün akademik rəsm ənənəsi ilə sembolist anlayışın birləşməsini əks etdirir. Yağlıboya texnikası ilə yaradılan bu otoportredə, fiqurların həcm qazanması üçün chiaroscuro (işıq-kölgə) texnikasından istifadə edilmişdir. Böcklin, üz xətlərini və ifadəsini aydınlaşdırmaq üçün işığı birbaşa üzünə yönəldərkən, arxa plandakı ölüm fiqurunu kölgələr içində buraxaraq kompozisiyaya dramatik bir dərinlik qazandırmışdır.

Fırça zərbələrində diqqətli və kontrollü yanaşma tətbiq edərək, fiqurların anatomik doğruluğunu təmin etmişdir. Xüsusilə öz üzünü rəsmə alarkən detallaşdırılmış bir üslub istifadə etmiş, dəri toxumasını və ifadəni incə ton keçidlərilə işləmişdir. Fırça zərbələri yumşaq və qatlı bir quruluş göstərərkən, arxa plandakı ölüm fiqurunda daha qeyri-müəyyən və bulanıq keçidlər üstün tutulmuşdur. Keçidlərin yumşaq olması və kəskin xətlərdən qaçınması, Böcklin-in arxa planda istifadə etdiyi sfumato texnikasından qaynaqlanır. Bu texnika, fiqurlar arasındakı məsafəni və səhnənin teatrik təsirini artırır. Böcklin-in istifadə etdiyi rəng palitrası isə tünd və torpaq tonlarından ibarətdir, bu da ölüm mövzusuna uyğun bir atmosfer yaradır.