Kaynaştırma Uygulaması

Kaynaştırma, özel eğitim ihtiyacı olan bireylerin, gerekli destek hizmetler sağlanarak yetersizliği olmayan akranları ile birlikte eğitim ve öğretimlerini sürdürmeleri esasına dayanan özel eğitim uygulamasıdır. Bu süreç, bireylerin akranlarıyla sosyal etkileşim kurmalarını ve eğitim ortamından en üst düzeyde yararlanmalarını hedefler. Kaynaştırma eğitimi, özel gereksinimli öğrencinin yalnızca fiziksel olarak sınıfta bulunmasını değil, aynı zamanda müfredatın ve fiziksel çevrenin öğrencinin ihtiyaçlarına göre uyarlanmasını ve destek hizmetlerin (kaynak oda, sınıf içi destek vb.) sunulmasını kapsayan bir bütündür.

Türkiye'de kaynaştırma uygulamaları, 573 sayılı Özel Eğitim Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ve Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği ile çerçevelenmiştir. Bu yasal mevzuat uyarınca, özel eğitim gerektiren bireylerin eğitimlerini öncelikle yetersizliği olmayan akranlarıyla birlikte sürdürmeleri esas alınmıştır.

Uygulamanın temel ilkeleri şu şekildedir:

• Erken Tanı ve Müdahale: Kaynaştırma eğitimine ne kadar erken yaşta başlanırsa, bireyin toplumsal yaşama uyumu ve akademik gelişimi o denli olumlu etkilenmektedir.Bireyselleştirilmiş
• Eğitim Programı (BEP): Kaynaştırma öğrencisinin eğitim gördüğü sınıftaki müfredat, öğrencinin performansına göre uyarlanmak zorundadır.
• Gönüllülük ve İş Birliği: Süreç; aile, öğretmen ve okul yönetiminin eş güdümlü çalışmasını ve bu uygulamayı benimsemesini gerektirir.

Kaynaştırma eğitimi, öğrencilerin sınıfta bulunma sürelerine ve sunulan destek hizmetlerin yoğunluğuna göre iki ana başlıkta incelenmektedir:

• Tam Zamanlı Kaynaştırma: Özel gereksinimli öğrencinin kaydı genel eğitim sınıfındadır ve öğrenci günün tamamını yetersizliği olmayan akranlarıyla aynı sınıfta geçirir.
• Yarı Zamanlı Kaynaştırma: Öğrenci, bazı derslerde genel eğitim sınıfında akranlarıyla bir arada bulunurken, akademik olarak zorlandığı veya özel desteğe ihtiyaç duyduğu derslerde özel eğitim sınıfında ya da kaynak odada eğitim alır.
• Tersine Kaynaştırma: Yetersizliği olmayan öğrencilerin, yetersizliği olan öğrencilerin bulunduğu özel eğitim sınıflarına veya okullarına gelerek birlikte eğitim görmesi esasına dayanır.

Kaynaştırma sınıflarında akademik gelişim kadar, özel gereksinimli bireyin sosyal çevre tarafından kabul görmesi de kritik önem taşır. Sosyal kabul, akranların özel gereksinimli öğrenciye karşı geliştirdiği tutum ve bu öğrenciyle kurduğu etkileşim düzeyi ile ölçülür.

• Akran Tutumları: Yapılan araştırmalar, akranların özel gereksinimli bireyler hakkında doğru bilgilendirilmesinin sosyal kabulü artırdığını göstermektedir.
• Sosyal Mesafe: Özel gereksinimli öğrencilerin zaman zaman sınıflarda "görünmez" kaldığı veya arkadaşlık ilişkilerinde dışlandığı gözlemlenebilmektedir. Bu durumun aşılması için iş birliğine dayalı öğrenme yöntemlerinin kullanılması önerilir.
• Öğretmenlerin Rolü: Sınıf öğretmenleri, özel gereksinimli öğrencinin ihtiyaçlarını belirlemek ve BEP doğrultusunda öğretim yöntemlerini çeşitlendirmekle yükümlüdür. Öğretmenlerin kaynaştırma öğrencisine yönelik olumlu tutum sergilemesi, sınıf içindeki diğer öğrencilerin de bu öğrenciyi kabul etmesini kolaylaştırmaktadır.

^{Kaynaştırma Uygulamasında Öğretmenin Rolü} (Anadolu Ajansı)

Kaynaştırma uygulamalarının yürütülmesinde bazı sistematik ve bireysel engellerle karşılaşılmaktadır:

• Fiziksel Çevre: Okulların mimari yapısının (rampa, asansör, tuvaletler vb.) her türlü yetersizliğe uygun olmaması ciddi bir engel teşkil eder.
• Öğretmen Yeterliliği: Genel eğitim öğretmenlerinin özel eğitim yöntem ve teknikleri konusunda yeterli donanıma sahip olmaması, uygulama sürecinde aksamalara yol açabilmektedir.
• Sınıf Mevcutları: Kalabalık sınıflar, öğretmenin özel gereksinimli öğrenciye ayıracağı zamanı kısıtlamaktadır.

Bu sorunların çözümü için öğretmenlere yönelik sürekli hizmet içi eğitimler verilmesi, sınıfların fiziksel imkanlarının iyileştirilmesi ve toplumda özel eğitime yönelik farkındalık çalışmalarının artırılması gerekmektedir.