Kasım Paşa Sebili

Anadolu Ajansı

Paylaş

Alıntıla

Ana YazarMuhsin DÜĞEROĞLU13 Temmuz 2026 16:50

ORCID ID

0000-0002-3975-6230

Kasım Paşa Sebili, Kudüs’te Osmanlı dönemine ait önemli bir su yapısıdır. Kudüs’ün su kaynakları bakımından kısıtlı bir coğrafyada bulunması (el-Makdisî, 1906: 167), Osmanlı Dönemi’nde sebil ve su kemeri gibi yapıların önemini artırmıştır. Kanuni Sultan Süleyman döneminde (1520-1566) şehrin altyapı projelerinden birini çözmek için ha- yata geçirilmiştir (Necipoğlu, 1996: 235). Kasım Paşa, Kanuni Sultan Süleyman’ın devlet adamlarından biri olarak bu projeyi hayrat niyetiyle hayata geçirmiş ve kendi adıyla anılan bu sebilin inşa edilmesine vesile olmuştur (Köse, 2017: 42). Bu dönemde Osmanlılar, Kudüs’ü sadece idari olarak değil, aynı zamanda dinî ve kültürel bir merkez olarak da ele almış ve şehrin altyapısının iyileştirilmesine önem vermişlerdir (Necipoğlu, 1996: 235). Sebilin inşası 1526 yılında başlamış ve 1527 yılında tamamlanmıştır. Bu sebil hem mimari hem de tarihsel açıdan bölgenin önemli eserlerinden biri olarak öne çıkmaktadır. Mimari planlama açısından Kasım Paşa Sebili, Osmanlı Klasik Dönem mimarisinin sebil geleneğine uymaktadır. Bu geleneğe göre, sebiller hem halkın ihtiyaçlarını karşılamak hem de estetik bir öğe olarak şehir dokusuna katkı sağlamak için tasarlanır. Kasım Paşa Sebilinin bulunduğu konum da bu prensibi destekler niteliktedir. Çeşme, Kubbetü’s-Sahre’nin güneybatısında, Silsile Kapısı yakınında ve Eşrefiye Medresesi’nin karşısında yer almaktadır (Zambak, 2021). Çeşme, abdest alacak kimselerin yazın güneşten ve kışın da yağmurdan korunması için daire şeklindeki ağaç bir gölgelikle örtülmüştür (Necm, 1983: 332). Kasım Paşa Sebili, Osmanlı mimarisinin sade ama zarif özelliklerini yansıtmaktadır. Kesme taş malzemeden yapılan sebilinin üzerinde yer alan klasik Osmanlı süsleme sanatının bir örneğini temsil eden Arapça kitabede mealen şöyle yazmaktadır: “Bu Mübarek sebil Allah-u Teâlâ ve onun rızasını talep için efendimiz en büyük sultan, dünyayı yöneten ikinci Süleyman, Arap ve Acem Emirlerinin Efendisi Sultan Selim Han oğlu Sultan Süleyman’ın günlerinde Kasım Paşa tarafından, Allah dilediği şeylere onu (Kasım Paşa’yı) eriştirsin ve işini kolaylaştırsın, Allah’ın muhtaç kulu Mustafa’nın eliyle 933 (1527) yılının Şaban ayının son 10 gününde yapılmıştır.” Ayrıca sebilin ön cephesinde bulunan nişler, yapıya estetik bir boyut kazandırmakla kalmamış, aynı zamanda pratik bir işlev de görerek suyun akışını kolaylaştırmıştır (Kızılaslan, 2021: 124; Kaptan, 2024). Kasım Paşa Sebili Kudüs – Filistin (mescidiaksaarsivi.com) " image-element-format="right" image-height="342" image-source="https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2026/07/13/filistin/p0895_x2691.png" image-width="472"> Kasım Paşa Sebili, Osmanlı sosyal yapısında su kaynaklarının ve kamu hizmetlerinin önemini gösteren bir örnek olarak öne çıkar. Sebilin inşa edilmesi, Osmanlı’nın hayrat kültürüne olan bağlılığının ve kamu yararına yönelik hizmet anlayışının bir göstergesidir. Bu sebil, sadece bir su yapısı olarak değil, aynı zamanda dini ve kültürel bir sembol olarak da değer taşımaktadır.