Kanada–Avustralya Radar Anlaşması (A-OTHR)

Kanada-Avustralya Arktik Ufuk Ötesi Radar Anlaşması, Kanada Hükümeti ile Avustralya Topluluğu arasında 22 Haziran 2026 tarihinde Canberra'da imzalanan ve Kanada'ya Arktik bölgesi gözetleme kapasitesi sağlayacak bir ufuk ötesi radar (Over-the-Horizon Radar, OTHR) sisteminin tedarikini düzenleyen savunma işbirliği anlaşmasıdır. Anlaşma, 2,5 milyar Avustralya doları değerinde olup, Avustralya tarihinin o zamana kadarki en büyük savunma ihracatı olarak kayıtlara geçmiştir.^【1】

Anlaşma, 22 Haziran 2026 tarihinde Canberra'da düzenlenen resmi bir törenle, Kanada adına Tedarik Devlet Bakanı (Secretary of State for Defence Procurement) Stephen Fuhr ile Avustralya adına Başbakan Yardımcısı ve Savunma Bakanı Richard Marles tarafından imzalanmıştır. Bu çerçeve anlaşmasına ek olarak, Kanada Hükümeti; Avustralya Topluluğu ve BAE Systems Australia ile bir OTHR Hakları Anlaşması, yine BAE Systems Australia ile kapsamlı bir Sınai ve Teknolojik Faydalar Anlaşması imzalamış, ayrıca Avustralya ile alt yüklenicisi BAE Systems Australia arasında bir üretim sözleşmesi akdedilmiştir. İmza töreni, A-OTHR programını planlama aşamasından teslimat aşamasına geçirmiştir.^【2】

A-OTHR programı, Kanada'ya Arktik ve kuzey yaklaşımlar üzerinden gelen hava tehditlerinin tespit ve takibini sağlayacak uzun menzilli bir gözetleme kapasitesi sunmayı amaçlamaktadır. Geleneksel radar sistemlerinin aksine, OTHR teknolojisi radar sinyallerini iyonosferden kırarak Dünya'nın eğriliğinin ötesini görebilmekte ve bu sayede çok daha uzun menzillerde tespit yapabilmektedir.^【3】

Sistemin temelini oluşturan Jindalee Operasyonel Radar Ağı (JORN), Queensland, Kuzey Toprakları ve Batı Avustralya'da konuşlu üç uzak ufuk ötesi radardan oluşmakta ve 1.000 ila 3.000 kilometre menzilde geniş alan gözetimi sağlamaktadır. JORN, Güney Avustralya'daki Edinburgh Üssünde bulunan Muharebe Sahası Gözetleme Merkezi'nden Kraliyet Avustralya Hava Kuvvetleri tarafından işletilmektedir.^【4】

Anlaşmanın değeri 2,5 milyar Kanada doları olarak belirlenmiş olup, bu tutar radar sisteminin tedarikine ilişkindir; 6 milyar Kanada dolarını aşan toplam A-OTHR programı ise altyapı, kurulum ve entegrasyon maliyetlerini de kapsamaktadır. Programın kronolojisi şu şekildedir: Haziran 2022'de Kanada, NORAD modernizasyonuna yönelik büyük yatırımlar açıklamış; 18 Mart 2025'te Kanada Başbakanı, A-OTHR programına 6 milyar doları aşan bir yatırım planını duyurmuş; 22 Haziran 2026'da Kanada, Avustralya ve BAE Systems Australia anlaşmaları resmileştirmiş; 1 Temmuz 2026'da BAE Systems Australia'nın programa ilişkin çalışmalara başlaması planlanmış; sistemin Aralık 2029'da ilk operasyonel kapasiteye ulaşması öngörülmüştür.^【5】

Avustralya Başbakanı Anthony Albanese, anlaşmanın "Avustralya'nın ufuk ötesi radar teknolojisindeki dünya liderliğini ve Beş Göz (Five Eyes) istihbarat paylaşım ortaklığı çerçevesindeki derin işbirliğini yansıttığını" belirtmiştir. Avustralya Başbakan Yardımcısı ve Savunma Bakanı Richard Marles, anlaşmanın "Avustralya tarihindeki en büyük savunma ihracatı anlaşması olduğunu ve iki ülke arasındaki uzun süreli dostluğu yansıttığını" ifade etmiştir. Avustralya Savunma Sanayii Bakanı Pat Conroy, JORN'un Avustralya'nın başarı öyküsü olduğunu ve BAE Systems Australia'nın "OTHR alanındaki küresel liderlik konumunun pekiştirilmesinde merkezi bir rol oynadığını" söylemiştir.^【6】

Anlaşma kapsamında imzalanan Sınai ve Teknolojik Faydalar Anlaşması, BAE Systems Australia'nın A-OTHR kapasitesinin tedariki ve sürdürülebilirliği boyunca Kanada sanayisini azami ölçüde dahil etmesini şart koşmakta ve Kanada'nın savunma sanayii tabanının güçlenmesi beklenmektedir. Anlaşmanın, Avustralya'da yaklaşık 1.000 doğrudan ve dolaylı istihdamı destekleyeceği bildirilmiştir.^【7】

A-OTHR düzenlemeleri kapsamında Kanada, Avustralya ve BAE Systems Australia arasında bilgi ve teknoloji paylaşımı yapılacak olup, her iki hükümet de hassas bilgi, teknoloji ve fikri mülkiyetin korunmasından sorumlu tutulmuştur.^【8】