Əjdaha meyvəsi

Əjdaha meyvəsi, "pitaya" olaraq da tanınan, tropik iqlimlərdə yetişən bir kaktus növünə aid meyvədir. Görünüşü ilə diqqət çəkən bu meyvə, çəhrayı, qırmızı və sarı qabıq rəngləri ilə tropik kənd təsərrüfatının önəmli bir nümayəndəsi olmuşdur. İlk dəfə Meksikada kəşf edilən əjdaha meyvəsi, hazırda Malayziya, Vyetnam, Tailand kimi Asiya ölkələrində və Türkiyədə Antalya, Mersin kimi Aralıq dənizi bölgələrində yetişdirilməyə başlanmışdır.

Əjdaha meyvəsi, kaktuskimilər fəsiləsinin Hylocereus cinsinə aiddir. Oval formalı olan bu meyvə, üç əsas növdə yetişdirilir:

• Qırmızı qabıq-ağ ət (Hylocereus undatus)
• Qırmızı qabıq-qırmızı ət (Hylocereus polyrhizus)
• Sarı qabıq-ağ ət (Hylocereus megalanthus)

Meyvənin yeyilə bilən qara toxumları və ətli hissəsi, C vitamini, kalsium, fosfor kimi minerallarla yanaşı, yüksək antioksidant qabiliyyəti təmin edən betasianinlər və fenolik birləşmələr də ehtiva edir.

^{Əjdaha meyvəsi növləri}

Türkiyədə əjdaha meyvəsi ilk olaraq Mersində yetişdirilməyə başlanmış, daha sonra Antalya, Adana və Muğla kimi digər Aralıq dənizi bölgələrinə yayılmışdır. Ölkəmizin isti iqlim xüsusiyyətləri əjdaha meyvəsi istehsalı üçün əlverişli bir mühit təmin edir. Lakin, Türkiyədəki istehsal məhsuldarlığı, meyvənin təbii yetişmə bölgələri ilə müqayisədə daha aşağıdır. Bir dönümdən əldə edilən meyvə miqdarı Türkiyədə 10-15 min arasında dəyişdiyi halda, əjdaha meyvəsinin vətənində bu rəqəm 25-35 minə qədər çata bilir.

Əjdaha meyvəsi, aşağı şəkər nisbəti və yüksək qida tərkibi ilə həm sağlam qida mənbəyi, həm də funksional qida kimi qəbul edilir. Fenolik birləşmələr və betasianinlər sayəsində güclü antioksidant xüsusiyyətlərə malikdir. Antioksidant potensialı, DPPH metodu ilə aparılan ölçümlərdə %82,6 olaraq təyin edilmişdir. Bu xüsusiyyətləri ilə əjdaha meyvəsi, immun sistemini gücləndirmək, sərbəst radikalları neytrallaşdırmaq və qocalma əleyhinə təsirlər təmin etmək potensialına malikdir.

Əjdaha meyvəsi qida sənayesində müxtəlif formalarda istifadə olunur:

• Meyvə Suyu və Şərab İstehsalı: Təzə olaraq istehlak edildiyi kimi, meyvə suyu və alkoqollu içkilərin hazırlanmasında da istifadə edilir.
• Şirniyyat və Qəlyanaltılar: Cem, marmelad, yoğurt, biskvit və saqqızlı şirniyyat kimi məhsulların istehsalında dəyərləndirilir.
• Yan Məhsullar: Meyvənin qabığı, yüksək pektin tərkibi ilə qablaşdırma materiallarının istehsalında; toxumları isə yağ çıxarılma proseslərində istifadə edilir.