İcra ve İflas Kanunu

İcra ve İflas Kanunu (İİK) 2004 sayılı, borçlu ve alacakları arasında alacağının tahsilini amaçlayan icra ve iflas usullerini düzenleyen kanundur. 9 Haziran 1932'de kabul edilmiş ve 4 Eylül 1932'de yürürlüğe girmiştir. Kanun genel olarak icra ve iflas olarak iki temel başlığa ayrılmıştır. İcra hükümleri ile; Türkiye’de alacakların tahsil edilmesi, borçların devlet eliyle tahsili, kiralanan taşınmazın tahliyesi ve genel icra sürecine ilişkin usul ve esasları düzenler. İflas hükümleri ile; iflas takibi başlatılarak bir iş insanının borçlarını ödeyememesi halinin mahkeme kararı ile tespit olunup malvarlığının tasfiyesini, iflas aşamalarını belirler.

İcra ve İflas Kanunu, alacaklının alacağına kavuşmasını ve borçlunun malvarlığına ilişkin devlet eliyle cebrî işlemlerin yasal çerçevede yürütülmesini, alacaklı ve borçlu arasındaki hak dengesini koruyarak alacaklının alacağını elde etmesini ve bu süreçte borçlunun haklarının ve diğer alacaklıların haklarının ihlal edilmemesini, bu sürecin sağlıklı ve adil ilerlemesi için belirli düzenlemelerin yapılarak hukuk devleti ilkesinin sağlanması amaçlanmaktadır.

İcra ve İflas Kanunu, 9 Haziran 1932'de kabul edilmiş ve 4 Eylül 1932'de yürürlüğe girmiştir. İlk olarak İsviçre’nin 1889 tarihli Para Alacaklarının Tahsili ve İflas Hakkında Federal Kanunundan iktibas yolu ile hazırlanmış olan 1929 yılında 1424 sayılı İcra ve İflâs Kanunu kabul edilmiştir.

1929 yılında 1424 sayılı İcra ve İflâs Kanunu, sade ve anlaşılır olmayışı, tahsilat açısından hızlı olmayışı gibi nedenlerle yetersiz kalmış ve yeni bir icra ve iflas kanunu gerekliliği doğmuştur. Bu nedenle 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu 9 Haziran 1932 tarihinde kabul edildi yürürlüğe girdi. 2004 sayılı kanun ile değişikliklere gidilmiş ve Mehaz Kanunundan uzaklaşılırken ülke gerçeklerine daha çok yakınlaşma sağlanmıştır. İlamsız icra alanında; banka alacaklarının tahsili için getirilmiş olan özel hükümler, hiçbir belgeye dayanılmadan başlatılabilmesi, ödeme emrine karşı açıkça imzaya itiraz etmeyen veya kısmi itirazını açıkça yapmayan takip borçlusunun itiraz etmemiş sayılması, ipoteğin paraya çevrilmesi usulü bu duruma örnek olarak gösterilebilir.

Zamanın getirdiği ihtiyaçlar doğrultusunda kanunda değişiklikler yapılmıştır. İcra ve İflas Kanununda bugüne kadar dördü kanun hükmünde kararnameler yoluyla olmak üzere toplam 41 değişiklik yapılmıştır. Özellikle 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’na 2003, 2018 ve 2022 yıllarında yapılan düzenlemeler, icra süreçlerinin hızlandırılması ve borçlunun temel haklarının korunmasına yönelik hükümler getirmiştir.

2003 tarih ve 4949 sayılı Kanun ile İcra ve İflas Kanunumuzun 81 maddesinde değişiklik yapılmış, Kanunun değişik maddelerine 17 fıkra eklenmiş ve 27 maddede a,b,c gibi harfler ilave ederek yeni hükümler getirilmiş olan büyük bir değişiklik yapılmıştır. Borçlunun malvarlığının münferit alacaklılar tarafından zamanından önce tasfiyesinin önlenmesi ve dolayısıyla alacaklılar arasında eşitliğin sağlanması, iflâs ve konkordato prosedürlerinin zamanında, etkili ve tarafsız bir şekilde sonuçlandırılması, Takip sürecinin alacaklı ve borçlunun hak ve menfaatlerini zedelemeden, bunlar arasındaki hassas dengeyi bozmadan hızlandırılması gibi hızlı, etkili ve adil bir süreç olması amaçlanmıştır.

2018 tarih ve 7001 sayılı kanun ile 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununda değişiklik yapılmış, iflas idare memurlarının belirlenmesi için memurlar artık bilirkişilik bölge kurulları tarafından oluşturulan iflas idare memurları listesinden seçilecek olup iflas idare memurları listesine kaydolmak için ise usul ve esasları Adalet Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelik ile belirlenecek eğitime katılma zorunluluğu öngörülmüştür. Yine yapılan 7001 sayılı kanun ile işletmenin devam ettirilmesi esasının etkin bir şekilde uygulanabilmesi için ilgili maddede yapılan değişiklikle; müflise ait mağaza, fabrika gibi üretime yönelik yerler ile satış yerlerinin kapatılması yerine bu yerlerin açık tutulması; ticari ve ekonomik olarak bütünlük arz eden ya da bir bütün halinde satılması halinde daha yüksek gelir elde edileceği anlaşılan mal ve hakların yanı sıra, “bu mal ve hakları bünyesinde bulunduran işletmelerin” de bütün olarak satılmasına imkan tanınmıştır. 

UYAP üzerinden takip işlemlerinin yapılabilmesiyle icra ve iflas işlemleri hızlanmış ve bu yeni sisteme göre işlemlerin sisteme entegre edilmesi için değişiklikler yapılmıştır.

İcra ve İflas Kanunu ihtiyaca yönelik, ticari hayatın gerekliliklerine uygun olarak hakları koruyan, rasyonel ve sistematik bir yapı üzerine kurulmuştur. Kanun temel olarak icra organları olan icra ve iflas dairelerini, genel hacizz yolu ile takip, kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile takip, ilamlı takip, iflas takibi, iflas masası, iflas idaresi ile bunların usul ve esasları hüküm altına alınmıştır. İcra ve iflas hükümleri şekilci, süreye bağlı ve net hükümlerden oluşmaktadır. Dolayısıyla her bir işlem detaylıca hüküm altına alınmıştır.

• BİRİNCİ Bap Teşkilat ve muhtelif hükümler başlığında 1-23. maddeler bulunmaktadır. Bu bölümde icra organları olan icra ve iflas daireleri, icra mahkemeleri işleyişi ve sorumlulukları, icra memurunu şikayet usulleri ve zarar halinde tazminat usulleri düzenlenmektedir. Şöyleki;

madde 1-icra daireleri ile kurulumu ve işleyişi,

madde 2-iflas daireleri ile kurulumu ve işleyişi,

madde 3/a-icra daireleri başkanlığı ile kurulumu ve işleyişi ,

madde 4-icra mahkemesi ile kurulumu ve işleyişi,

madde 5-sorumluluk ile icra memuru işlemleri zararlarından doğan davaların devlet aleyhine açılabilmesi,

madde6-zimmet durumu,

madde 7-zarar ve ziyan davasının zamanaşımı ile zamanaşımının 10 yıl olduğu,

madde 8 tutanaklar,

madde 8/a-elektronik işlemler,

madde 9-paranın ödenmesi ve değerli eşyanın muhafazası,

madde 10/a-icra mahkemesi hakiminin reddi gerekçeleri usul ve esasları,

madde 15-harçlar,

madde 16-şikayet ve şartları ile icra memurlarının işlemlerinin şikayeti ve şartları,

madde 17-şikayet üzerine yapılacak muameleler,

madde 18-yargılama usulleri,

madde 19-kanundaki sürelerin başlaması ve bitmesi,

madde 20- kanundaki sürelerin müddetlerin değiştirilmesi,

madde 21-icra tebliğleri usulleri,

madde 22-icranın durdurulması

madde 23-kanundaki ıstılahlar hüküm altına alınmıştır.

• İKİNCİ BAP İlamların İcrası başlığında 24-40. maddeler bulunmaktadır. Alınan icrai ve nihai mahkeme kararlarının yerine getirilmesini sağlayan ilamlı icra takibinin nasıl başlatılacağı usul ve esaslarını, icranın geri bırakılması usul ve esaslarını, taşınır teslimini düzenlemektedir. Şöyleki;

madde 24-taşınır teslimi

madde 26-Taşınmazın tahliyesinde taşınmaz borçlunun elinde ise uygulanacak usul ve esaslar

madde 27- Taşınmazın tahliyesinde taşınmaz üçüncü şahıs elinde ise uygulanacak usul ve esaslar

madde 30-bir işin yapılmasına veya yapılmamasına dair olan ilamlar

madde 31-irtifak haklarına mütedair ilamlar

madde 31/a-gemilere ve bunlarla ilgili ayni haklara ilişkin ilamların icrası

madde 32-icra emri ve muhtevası

madde 33 icranın geri bırakılması usul ve esasları

madde 33/a-ilamın zamanaşımına uğradığı iddiası

madde 34- ilamlı icrada yetkili yer

madde 35- ilamlı icra takibinin başlaması usul ve esasları

madde 36-icranın geri bırakılması için verilecek mühlet

madde 37-haciz veya iflas istemek yetkisi

madde 38-ilam mahiyetini haiz belgeler

madde 39-ilamlı icrada zamanaşımını 10 yıl olması

madde 40-icranın iadesi müessesi hüküm altına alınmıştır.

• ÜÇÜNCÜ BAP İlamsız takip başlığında 42-73. maddeler bulunmaktadır. İcrai ve nihai olan mahkeme kararları dışındaki bütün alacaklar için takip yolu olan ilamsız icra usulü ve itirazı ve gecikmiş itiraz usulü düzenlenmektedir. İtiraz sonrası itirazın hükümden düşürme yolları olan itirazın iptali, itirazın kesin kaldırılması, itirazın geçici kaldırılması, menfi tespit ve istirdat davalarını düzenlemektedir. Ayrıca yine bu bölümde rehinli alacaklar için icra usulünü düzenlemektedir. Şöyleki;

madde 42-para borcu ve teminat için ilamsız takip usulü

madde 43-ifläsa tabi şahıslar hakkındaki takip

madde 44-ticareti terk edenlerin terkin ilanından itibaren 1 yıl süreyle iflasa tabi olacağı

madde 45-rehin ve ipotekle temin edilmiş alacakların yalnız rehinin paraya çevrilmesi yoluyla takip

yapabileceği

madde 47 - hukuku amme borçları

madde 50-yetki ve itirazları

madde 5- bütün borçlular hakkında takip işlemi yapılabilecek zamanlar,

madde 52-borçlunun ailesinden birinin ölümü halinde verilecek talik süresi

madde 54- tutukluluk ve hükümlülük halinde verilecek talik süresi

madde 54/a-askerlik halinde verilecek talik süresi

madde 55-borçlunun ağır hastalığı halinde verilecek talik süresi

madde 56-talikin müddetlerin etkisi

madde 57-ilamlı icrada icra tebliğleri

madde 58-takip talebi

madde 59-takip masrafları

madde 60-ilamsız icra ve iflasta ödeme emri ve muhtevası

madde 61-lamsız icra ve iflasta ödeme emrinin tebliği

madde 62-genel haciz yolu ile takipte itiraz süresi ve şekli

madde 63- itirazın kaldırılması davasında itiraz sebepleri ile bağlılığı

madde 65-gecikmiş itiraz şartları ve etkisi

madde 66- takibe yapılan itirazın takibi durduracağı hükmü

madde 67-a) itirazın iptali ile genel mahkemelerde itirazın iptali davası usul ve esasları

madde 68-b) itirazın kesin olarak kaldırılması ile icra mahkemesinde açılan davanın usul ve esasları

madde 68/a-c) itirazın geçici olarak kaldırılması ile sadece genel haciz yolu ile takipte imzaya itirazın

kaldırılması hali

madde 69-itirazın muvakkaten kaldırılmasının hükümleri

madde 70-karar ve müddet

madde 71- icra mahkemesinin kararıyla takibin talik veya iptali

madde 72-menfi tespit ve istirdat davaları usul ve esasları

madde 73-hususi hükümler hüküm altına alınmıştır.

• DÖRDÜNCÜ BAP Haciz yoliyle takip başlığında 74-144. maddeler bulunmaktadır. Takip işlemlerinin devamı olan mal beyanı müessesi, borcun hacizden önce veya sonra taksitle ödenmesi usulü, borçluya hacizli malın satış yetkisi verilmesi usulü, haciz, istihkak iddiası, adi ve doğrudan iştirak müessesi ve satış usulleri, ihale yapılması için gerekli olan mükellefiyetler listesi, arttırma şartnamesi, sıra cetveli de yine bu bölümde düzenlenmektedir. Satış sonrası alacağını tam alamayan alacaklıya verilecek aciz belgesini de düzenlemektedir.

madde 74-mal beyanı

madde 75-beyan mecburiyeti müddeti başlangıcı

madde 76-mal beyanında bulunulmaması durumunda hapis ile tazyik olunacağı

madde 77-sonradan kazanılan veya ziyadeleşen malların beyanı

madde 78-1-talep müddeti

madde 79-2-hacze başlama müddeti

madde 79/a-konutta haciz usul ve esasları

madde 80-haciz yapan memurun yetkisi

madde 82-haczi caiz olmayan mallar ve haklar

madde 83-kısmen haczi caiz olan şeyler

madde 83/a-önceden yapılan anlaşmalar

madde 83/6 yavrulu hayvanların haczi ile yavruların analarından ayrı haczedilemeyeceği

madde 83/c-taşınmaz rehni kapsamındaki eklentinin haczi

madde 84-yetişmemiş mahsullerin haczi

madde 85-taşınır ve taşınmaz malların haczi

madde 86-taşınır mallarda haczin neticeleri

madde 87-kıymet takdiri

madde 88-taşınır mallarda muhafaza tedbirleri

madde 88/a-muhafazasına gerek kalmayan malların tasfiyesi

madde 89-alacaklar ve üçüncü şahıs elinde haczedilen mallar hakkında

madde 91-taşınmazlar hakkında haczin sicile işlenmesi hususu

madde 94- iştirak halinde tasarruf edilen mallar

madde 96-hazırlık safhası

madde 97-üçüncü şahsın istihkak iddiası

madde 97/a-istihkak davalarında mülkiyet karinesi

madde 98-çalınmış ve zayi olmuş eşyalar

madde 99- üçüncü şahsın zilyedliği

madde 100-hacze iştirak derecelerinin teşkili

madde 101-önce icrası lazım gelen merasime lüzum olmaksızın iştirak

madde 102-haciz tutanağı tanzimi

madde 103 davet

madde 104-hacze iştirak halinde davet

madde 105-borç ödemeden aciz vesikası olan alacağını tam veya hiç alamayan alacaklıya verilen belge

madde 106- paraya çevirme için talep için müddetler ve giderlerin yatırılması

madde 107- paraya çevirme talep hakkı

madde 109-satışın tatili

madde 110-haczin kalkması

madde 111-taksitle ödeme

madde 111/a-borçluya satış yetkisi verilmesi

madde 111/b-elektronik ortamda açık artırma suretiyle satış

madde 112-müddetler

madde 113-vaktinden evvel satış

madde 114-artırma hazırlık tedbirleri

madde 115-ihalenin yapılması

madde 116-ikinci artırma

madde 117-altın ve gümüş eşya

madde 118-ihale bedelinin ödenmesi ve malın teslimi

madde 119-pazarlık sureti ile satış

madde 120-ödeme yerine alacakların devri

madde 121-paraya çevirmenin diğer tarzı iştirak halinde mülkiyet hisseleri

madde 122-aile mal ortaklığı

madde 123-satış müddeti

madde 124-şartname

madde 126-artırma hazırlık tedbirleri

madde 127-ayrıca tebliğler

madde 128-mükellefiyetlerin listesi

madde 128/a-kıymet takdirine ilişkin şikayet

madde 129 ihale

madde 130-ıhale bedelinin ödenmesi

madde 133-ihalenin feshi ve farkının tahsili

madde 134-ihalenin neticesi ve feshí

madde 135-tescil için tapuya tebliğ ve zorla çıkarma

madde 138-paraların paylaştırılması zamanı, masraflar ve vekalet ücreti

madde 139-icra dairesini tamamlama hacizleri

madde 140-sıra cetveli

madde 142 cetvele itiraz

madde 142/a-teminat karşılığı ödeme

madde 143-borç ödemeden aciz vesıkası

madde 144-senedin geri verilmesi ve ilamın icrası vesikası hüküm altına alınmıştır.

• BEŞİNCİ BAP başlığında 145-153. maddeler bulunmaktadır. Bu maddelerde taşınır rehnin paraya çevrilmesi – ipoteğin paraya çevrilmesi takiplerini, ödeme ve icra emirlerini, borçlunun itiraz sürelerini, satış usulünü, alacağını tam alamayan alacaklıya verilen rehin açığı belgesini düzenlemektedir.

madde 145- taşınırın paraya çevrilmesi yoluyla takipte takıp talebi

madde 146 - taşınırın paraya çevrilmesi yoluyla takipte ödeme emri

madde 147- taşınırın paraya çevrilmesi yoluyla takipte ödeme emrine itiraz

madde 148- ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla takipte takip talebi

madde 148/a-adres gösterme zorunluluğu

madde 149- ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla takipte icra emri

madde 149/a-icranın geri bırakılması

madde 149/b-2- ödeme emri

madde 150-ödeme emrine itiraz

madde 150/a-itirazın incelenmesi usulü ve hükümleri

madde 150/e-paraya çevirme müddeti

madde 150/g-paraya çevirme usulü

madde 150/h-alacağın veya rehnin ilamla tespit edilmiş olması

madde 151-paylaştırma

madde 152-rehin açığı belgesi hüküm altına alınmıştır.

• ALTINCI BAP İflas yoliyle takip başlığında 154- 183. maddeler belirlenmiştir. Bu maddelerde; iş insanının borçlarını ödeyememesi halinde başlatılan iflas takip yolu, takip talebi, ödeme emri ve ödeme emrine itirazı, takibin kesinleşmesi ile alacaklıların 15 gün içinde iflasa yapabileceği itirazı ve bu iflas durumunun mahkeme kararı ile tespit olunması halini düzenlemektedir. Yine bu maddelerde kambiyo senetlerine mahsus haciz yolunun usul ve esasları, ödeme emri ve ödeme emrine itirazları veya şikayetler usul ve esasları düzenlenmektedir.

madde 154-iflas takiplerinde yetkili merci

madde 155-ödeme emri ve münderecatı

madde 156-iflas talebi ve müddeti

madde 157-talebin geri alınması ve yenilenmesi

madde 158-yargılama usulü

madde 159-muhafaza tedbirleri

madde 160-masrafların iflas isteyen alacaklı tarafından peşin verilmesi

madde 164-kanun yollarına başvurma

madde 165-iflas tarihi

madde 166 iflas kararının tebliği ve ilanı

madde 167- kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu takibin kabulü şartları

madde 168- kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu takibi ödeme emri

madde 169- kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu takipte borca itiraz

madde 169/a-itirazın incelenmesi

madde 170/a-borçlunun kambiyo hukuku bakımından şikayeti

madde 170-b) kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu takibin imzaya itiraz

madde 171- iflas takiplerinde ödeme emri

madde 172-iflas takiplerinde itiraz veya şikayet

madde 173-a)iflas davasında itiraz veya şikayet olunmaması

madde 174-b) iflas davasında itiraz veya şikayet olunması

madde 175-c) istirdat davası

madde 176/a-alacaklı ve borçluya verilecek belgeler

madde 176/b-birden fazla borçlu bulunması

madde 177-a- doğrudan doğruya iflas yolunda alacaklının talebi

madde 178-b- doğrudan doğruya iflas yolunda borçlunun müracaatı

madde 179-sermaye şirketleri ile kooperatiflerin iflası

madde 180-reddolunan miraslar

madde 181-usul

madde 182-ıflasın kaldırılması

madde 183-reddolunmuş bir miras tasfiyesinin durdurulması hüküm altına alınmıştır.

• YEDİNCİ BAP İflasın hukuki neticeleri başlığında 184-207. maddeler bulunmaktadır. İflas süreci, iflas masası işlemleri, alacakların düzeni ve sırası, alacaklarda takas hakkı, şarta bağlı alacakların durumu düzenlemektedir.

madde 184-iflas masası

madde 185-rehinli mallar ve üretime yönelik yerler

madde 186-ihtiyaten veya icraen haczedilen şeyler

madde 187-iptal davasına tabi haklar

madde 188-bedelinin tahsili için verilmiş emre veya hamiline muharrer senetler

madde 189-başkasına ait malın satış bedeli

madde 190-satıcının geri alma hakkı

madde 192-müflise ödeme

madde 193-takibin durması ve düşmesi

madde 194 hukuk davalarının tatili

madde 195-müflisin borçlarının muacceliyet kesbetmesi

madde 196-faiz

madde 197-şarta bağlı alacaklar

madde 198 - mevzuu para olmayan alacakların paraya çevrilmesi

madde 199-tamam olmuş satışların ifası

madde 200-takas

madde 201-takasa itiraz

madde 202 müflisin kefil olduğu borçlar

madde 203-müşterek borçluların bir zamanda iflası

madde 204-müflısle birlikte borçlu tarafından borcun kısmen ödenmesi

madde 205-kollektif şirketin ve gayri mahdut mesüliyetli şeriklerin iflası

madde 206- adi ve rehinli alacaklıların sırası hüküm altına alınmıştır.

• SEKİZİNCİ BAP İflasın tasfiyesi başlığında 208-256. maddeler belirlenmiştir. İflas kararı sonrası müflisin malvarlığının tasfiyesini, alacakların ve alacaklıların durumu, tasfiye usulleri olan adi veya basit tasfiye yöntemlerini olarak belirlenmiştir. Bu tasfiyelerden adi tasfiye aşamaları olan ilk alacaklılar toplantısı, iflas idaresi, ikinci alacaklılar toplantısı iş ve işleyişleri belirlenmiştir. Adi veya basit tasfiye sonucu malların satışı ve paraların paylaştırılması usul ve esasları düzenlemektedir.

madde 208-defter tanzimi

madde 209-müflisin vazifeleri

madde 210-teminat tedbirleri

madde 211-haczi caiz olmayan eşya hakkında

madde 212-üçüncü şahıslara ait mallar

madde 213-taşınmazlar üzerinde üçüncü şahısların hakları

madde 214-kıymet takdiri

madde 215-defterin müflis tarafından tanınması

madde 216-müflisin mükellefiyetleri

madde 217-tasfiyenin tatili

madde 218-basit tasfiye

madde 219-adı tasfiye ve iflasın açılmasının ilanı

madde 220-reddedilen miraslarda alacaklıları davet

madde 221 ilk alacaklılar toplanması

madde 222-toplantı veya karar nisabının oluşmaması

madde 223-iflas idaresi ve iflas dairesinin vazifeleri

madde 224-toplanmada verilen kararlar

madde 225-kararlar aleyhine müracaat

madde 229-masa alacaklarının tahsili, müstacel satış

madde 230-iddia edilen alacakların tetkiki

madde 231-tapu siciline yazılı alacaklar

madde 232-alacaklılar sıra cetvelinin müddet ve şekli

madde 233-reddedilen alacaklar

madde 234-alacaklılar sıra cetveli, ilan ve ihbar

madde 235 - sıra cetveline itiraz ve neticeleri

madde 236-geç kalan müracaatlar

madde 237-ikinci alacaklılar toplanması

madde 238-ikinci alacaklılar toplanmasının yetkisi

madde 239-toplantı ve karar nisabının oluşmaması

madde 240-yeniden alacaklılar toplanması

madde 241-malların paraya çevrilmesi usulü

madde 242-artırma ilanı

madde 243-artırma ve ihale

madde 244-artırma suretiyle satışın şartları

madde 245-münazaalı hakların talep eden alacaklılara temliki

madde 246-aile yurtları

madde 247-pay cetveli ve son hesap

madde 248-iflas masrafları ve masanın borçları

madde 249-pay cetvelinin iflas dairesine bırakılması

madde 250-dağıtma

madde 251-borç ödemeden aciz vesikası

madde 254-nihai rapor ve kapanma kararı hüküm altına alınmıştır.

• DOKUZUNCU BAP İhtiyati haciz başlığında 257-268. maddeler belirlenmiştir. para alacağının tahsilinin tehlikeye düşmesi durumunda alacaklının menfaatini koruyabilme adına ihtiyati haciz müessesesini , şartlarını, teminatı, kararın etkisini, ihtiyati haczi tamamlayan merasim düzenini, ihtiyati haczin kaldırılması usul ve esaslarını düzenlemektedir.

madde 257-ihtiyati haciz şartları

madde 258-ihtiyati haciz kararı

madde 259-ihtiyati hacizde teminat

madde 260-ihtiyati haciz kararının muhtevası

madde 261-ihtiyati haciz kararının icrası

madde 262-zabıt tutma ve haciz tutanağının tebliği

madde 263-borçlu tarafından gösterilecek teminat

madde 264-ihtiyati haczi tamamlayan merasim

madde 265-ihtiyati haciz kararına itiraz ve temyiz

madde 266-ihtiyati haczin kaldırılması

madde 267-ihtiyati hacizde iflas yolu ile takip

madde 268-icrai hacizlere iştirak hüküm altına alınmıştır.

• ONUNCU BAP Kiralar hakkında hususi hükümler ve kiralanan taşınmazların tahliyesi başlığında 269-276. maddeler belirlenmiştir. Kiralanan taşınmazın ilamsız tahliye takibinin usulünü, itirazı ve tahliye sürecini düzenlemektedir.

madde 269-adi kira ve hasılat kiraları için ödeme emri ve itiraz müddeti

madde 269/a-itiraz etmemenin sonuçları

madde 269/b- itiraz ve kaldırılması usulü

madde 269/c-kira akdi dışındaki itirazlar ve tahliye

madde 270-hapis hakkı için defter yapılması

madde 271-kaçırılan eşyayı takip hakkı

madde 272-1-tahliye emri ve münderecatı

madde 273-2-tahliye ve teslim

madde 274-1-müddet ve şekli

madde 275-2- itirazın kaldırılması

madde 276-kiralanan taşınmazda üçüncü şahıs bulunması hüküm altına alınmıştır.

• ONBİRİNCİ BAP İptal davası başlığında 277-284. maddeler belirlenmiştir. Borçlunun, alacaklılardan mal kaçırma kastı ile yaptığı muvazaalı işlemlerinin iptali davası düzenlenmektedir. Tasarrufun iptali davası olarak da bilinmektedir.

madde 277-iptal davası ve davacılar

madde 278 ivazsız tasarrufların butlanı

madde 279-acizden dolayı butlan

madde 280-zarar verme kastından dolayı iptal

madde 281-iptal davalarında yargılama usulü

madde 282-iptal davasında davalı

madde 283-iadenin şümulü

madde 284-hak düşürücü müddet

• ONİKİNCİ BAP Konkordato ile Sermaye Şirketleri ve Kooperatiflerin Uzlaşma Yoluyla Yeniden Yapılandırılması başlığında 285-309. maddeler belirlenmiştir. Konkordato ilanı ve süreci ile uzlaşma yoluyla yeniden yapılandırma sürecini düzenlenmektedir.

madde 285-konkordato talebi

madde 286-konkordato talebine eklenecek belgeler

madde 287-geçici mühlet

madde 288 - geçici mühletin sonuçları, ilanı ve bildirimi

madde 289-kesin mühlet

madde 290-konkordato komiseri ve alacaklılar kurulu ile bunların görevleri hüküm altına alınmıştır. Kanunun devamı maddelerinde diğer icra ve iflas işlemlerini düzenleyen diğer muhtelif konuları düzenlemektedir.

• İcra takibi, alacaklının icra dairesine başvurarak alacağını, borçludan cebri icra usulü ile tahsil etmesi sürecidir.
• İlamsız takip, genel haciz yolu ile takip, kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile takip, kiralanan taşınmazın ilamsız tahliyesi olarak üçe ayrılmaktadır. Bu takip türü genellikle para ve teminat alacakları için uygulanır.
• Genel haciz yolu ile takipte alacaklının elinde bir belge olmadan rehinle teminat altına alınmamış alacağının tahsil edilebilmesi için icra dairesine takip talebi sunması ile başlar. Takip talebini alan icra dairesi usule uygun ise 3 gün içinde ödeme emri düzenleyerek borçluya gönderir. Ödeme emrini tebliğ alan borçlu tebliğden itibaren 7 gün içinde ödemeyi yapabilir, 7 gün içinde borca veya imzaya itiraz edebilir. İtiraz icra dairesine sunulur, itiraz ile icra takibi durur. Ödeme yapmayan veya itiraz etmeyen borçlu 7 gün içinde mal beyanında bulunmalıdır. Borçlu itiraz ederse, alacaklı genel mahkemelerde itirazın iptali davası açabileceği gibi icra mahkemesinde itirazın kesin veya geçici kaldırılması davası açabilir. Borçlu takibe itiraz etmemesi durumunda icra takibi kesinleşir, haciz ve satış işlemleri yapılabilir.
• Kambiyo senetlerine mahsus haciz yolunda ise alacaklının elinde çek, bono ve poliçe gibi kambiyo senetleri bulunması zorunludur. Alacaklı takip talebi ile birlikte elinde bulunan kambiyo senedinin aslını icra dairesine sunmak zorundadır. Elektronik ortamda başlatılan icra takiplerinde ise en geç 3 gün içinde senedin aslı icra dairesine sunulmalıdır. Takip talebini alan icra dairesi usule uygun ise derhal ödeme emri düzenleyerek borçluya gönderir. Ödeme emrini tebliğ alan borçlu tebliğden itibaren 10 gün içinde ödemeyi yapabilir, 5 gün içinde borca veya imzaya itiraz edebilir. İtiraz icra mahkemesine sunulur, itiraz ile icra takibi durmaz. Ödeme yapmayan veya itiraz etmeyen borçlu 10 gün içinde mal beyanında bulunmalıdır. Borçlu takibe itiraz etmemesi durumunda icra takibi kesinleşir, haciz ve satış işlemleri yapılabilir.
• İlamlı takip, alacaklının elinde icrai ve nihai hüküm içeren mahkeme kararı veya ilam niteliğinde belge bulunduğu durumlarda başvurulur. Bu durumda icra dairesi, borçluyu doğrudan ilamın gereğini yerine getirmeye zorlar. Alacaklı takip talebi ile birlikte elinde bulunan ilam veya ilam niteliğindeki belge ile icra dairesine başvurur. Takip talebini alan icra dairesi usule uygun ise icra emri düzenleyerek borçluya gönderir. İcra emrini tebliğ alan borçlu tebliğden itibaren 7 gün içinde ödemeyi yapabilir, 7 gün içinde icranın geri bırakılması kararı getirebilir. Ödeme yapmayan veya icranın geri bırakılması kararı getirmeyen borçlu 7 gün içinde mal beyanında bulunmalıdır. Borçlu icranın geri bırakılması kararı getirememesi durumunda icra takibi kesinleşir, haciz ve satış işlemleri yapılabilir.
• İflas Davası: iflas ödeme emrinin borçluya tebliğinden itibaren 1 yıl içinde Asliye Ticaret Mahkemesinde görülen İflası istenen borçlu hakkında iflas kararı verilebilmesi için görülen davadır.

Adalet Bakanlığı 2004 sayılı İcra ve İflas kanununu güncellemeyi amaçlayan bir taslak hazırlanmış ve Adalet Bakanlığının internet sitesinde 14/08/2025 tarihinde yayınlanmıştır. 31/01/2026 tarihine kadar görüş ve önerilerin sunulması talep edilmektedir. Bu taslak ile ilamsız icra usulü, ipotek ve rehnin paraya çevrilmesi yöntemlerinde önemli değişiklikler öngörülmektedir.

İlamsız icra takiplerinde belge sunulmaksızın takip açılabilmektedir. Ancak bu taslak ile ilamsız takiplerin artık resmi daire/otorite veya onaylı sözleşme ile, senet ile veya tacirler arası itiraz edilmemiş fatura ile açılabileceği düzenlemesi öngörülmektedir.

Doktrinde ve uygulamada kabul edilen, İlamlı takip yapılabilecekken ilamsız takipte hukuki menfaat yoktur ilkesi kanunda açıkça yazılacağı düzenlemesi öngörülmektedir.

Satış ilanları elektronik ortamlarda yapılacak, elektronik satış sistemi zorunlu hale gelerek satış sürecinin şeffaflaştırılması düzenlemesi öngörülerek ve satışların iptali davalarının azalması hedeflenmektedir.

Borçlunun haczedilemez mallar kataloğu genişletilerek, borçlunun asgari yaşam standardını, aile bireylerin mağduriyetini önlemeye yönelik koruyucu düzenlemeler öngörülmektedir. Ancak alacaklının alacağını alabilme hakkını koruma adına maaş haczine uygulanan 1/4 sınır kaldırılması öngörülmektedir.

Borçlu, icra emrinin tebliğinden sonra süresi içinde ödeme yapması halinde nispi olan vekalet ücretini maktu ödeyeceği, tahsil halinde borçluya yükletilen takip giderlerinden ve tahsil harcından artık taslak ile muaf olacağı düzenlemesi öngörülmektedir.

Kural olarak ilk derece mahkemesi kararlarının icrası için kesinleşme beklenmemektedir. Ancak öngörülen düzenleme ile nafaka alacağı, bedensel zarar, işçi-işveren ilişkisinden doğan alacak, destekten yoksun kalma tazminatı hariç olmak üzere ilk derece mahkemesi kararları kesinleşmeden icra takibine konu edilemeyecektir.