HAWKER 900XP

Hawker 900XP, Hawker Beechcraft (daha sonra Textron Aviation bünyesinde) tarafından geliştirilen ve orta kabin jet (mid-size jet) kategorisinde yer alan çift motorlu bir iş jetidir. Hawker 800 ve 850XP serilerinin donanımsal ve aerodinamik açıdan geliştirilmiş bir versiyonu olarak tasarlanan bu hava aracı, kıtalararası uçuş kapasitesine sahip olup 2007 ile 2012 yılları arasında üretilmiştir.

Hawker jet serisinin endüstriyel kökenleri, ilk olarak 1964 yılında üretici de Havilland tarafından piyasaya sürülen HS.125 modeline dayanmaktadır. Şirketin Hawker Siddeley tarafından satın alınmasının ardından BH.125, daha sonra ise 1977'de British Aircraft Corporation ile birleşerek British Aerospace adını almasıyla BAe 125 gibi farklı isimlendirmeler altında üretim devam etmiştir. 1993 yılında Raytheon firmasının ticari jet bölümünü satın almasıyla uçak, Hawker 800 serisinin bir parçası haline getirilmiştir.

Hawker 900XP modelinin geliştirilme süreci, ilk kez 2006 yılındaki Ulusal İş Havacılığı Birliği (NBAA) kongresinde kamuoyuna duyurulmuştur. Uçak, 2007 yılının Ağustos ayında tip sertifikasyon süreçlerini tamamlamış ve ilk teslimatlarına 2008 yılında başlanmıştır. Tip sertifikası ve destek sorumlulukları 2013 yılında, daha sonra Textron Aviation tarafından satın alınan Beechcraft'a devredilmiştir. Modelin 2012 yılında üretimi sona erene kadar gerçekleştirilen toplam teslimat sayısı farklı kaynaklarda 182, 183 ve 280'in üzerinde olmak üzere çeşitli şekillerde raporlanmıştır. Günümüzde dünya genelindeki Hawker 900XP uçaklarının büyük bir çoğunluğu Kuzey Amerika (%63), Asya (%16) ve Avrupa (%11) bölgelerinde operasyonlarına devam etmektedir.^【1】

^{HAWKER 900XP} (Flickr)

Uçağın itki sistemi, önceki nesillere kıyasla daha yüksek irtifada itki artışı ve düşük özgül yakıt tüketimi sağlayan iki adet Honeywell TFE 731-50R turbofan motordan oluşmaktadır. Bu motorların planlı revizyon (inspection) aralığı 6.000 döngü (cycle) olarak belirlenmiştir ve her bir motor 4.660 pound itki gücü üretmektedir.^【2】 Hawker Beechcraft tasarımı kompozit kanatçıklar (winglet) ile desteklenen aerodinamik yapı, uçağa saatte yaklaşık 837 kilometre (452 knot) azami hız ve saatte 796 kilometre (430 knot) seyir hızı kapasitesi sağlamaktadır. ^【3】Uçağın azami operasyon irtifası 12.497 metre (41.000 fit) olarak kaydedilmiştir.

Hawker 900XP'nin menzili uçuş koşulları ve yük durumuna göre 2.400 ile 2.825 deniz mili (yaklaşık 4.444 - 5.232 kilometre) arasında değişiklik göstermektedir.^【4】 Bu azami menzil kapasitesi uçağın Frankfurt ile Dubai, Singapur ile Perth veya Moskova ile Mumbai arasındaki rotalarda aktarmasız uçabilmesine olanak tanımaktadır. Uçağın maksimum kalkış ağırlığı (MTOW) 12.701 kilogram (28.000 lb), maksimum rampa ağırlığı 12.755 kilogram (28.120 lb), maksimum iniş ağırlığı ise 10.591 kilogram (23.350 lb) seviyesindedir. Fiziksel boyutlar açısından kanat açıklığı 16,56 metre (54 fit 4 inç), toplam gövde uzunluğu 15,60 metre (51 fit 2 inç) ve kuyruk yüksekliği 5,51 metredir (18 fit 1 inç).^【5】 Standard atmosfer koşullarında ve maksimum kalkış ağırlığında uçağın kalkış mesafesi 1.513 metre (4.965 fit), iniş mesafesi ise 695 metre (2.280 fit) olarak ölçülmektedir.^【6】

Hawker 900XP'nin kabin içi; 1,75 metre yüksekliğe, 1,83 metre genişliğe ve 6,50 metre uzunluğa sahip olup toplam hacmi 17,10 metreküp (551-604 fitküp) civarındadır. Uçağın yolcu kapasitesi genel olarak 8 ila 9 kişi arasında olup iki kişilik mürettebat tahsisi bulunmaktadır.^{【7】【8】} Uçağın kabini genellikle ön tarafta dörtlü kulüp oturma düzeni, arka tarafta ise üçlü bir divan ve buna bakan tekli bir koltuk olmak üzere iki farklı bölge (zone) olarak yapılandırılmaktadır. Uçuş esnasında kabin içi iklimlendirme, aydınlatma ve eğlence sistemlerinin yönetimi, LCD dokunmatik ekranlara entegre edilmiş Rockwell Collins Airshow 21 kabin yönetim sistemi vasıtasıyla sağlanmaktadır.

Kabin donanımı dahilinde ön kısımda mikrodalga fırın, soğuk gıda deposu, kahve makinesi ve servis ekipmanları için alan barındıran kapsamlı bir mutfak ünitesi (galley) yer almaktadır. Arka bölümde ise kapalı bir tuvalet ve uçuş sırasında iç kısımdan erişilebilen yaklaşık 1,42 metreküp (50 fitküp) hacminde, ortalama 6 adet valiz kapasiteli bir bagaj bölümü mevcuttur. ^【9】Kokpit tarafında ise operasyonel verimliliği desteklemek üzere dört adet yüksek çözünürlüklü 8×10 inç AMLCD ekrana sahip Rockwell Collins Pro Line 21 aviyonik paketi konumlandırılmıştır.

^{HAWKER 900XP} (Flickr)

İkincil havacılık piyasasında Hawker 900XP modelinin satış fiyatları uçağın yaşına, donanım seviyesine ve toplam uçuş saatine göre 3,6 milyon ABD Doları ile 7 milyon ABD Doları arasında listelenmektedir. ^【10】Finansal izdüşümlere göre uçağın işletme maliyetleri doğrudan (değişken) ve sabit giderler olarak ayrılmaktadır. Değişken maliyetler yakıt, bakım planlamaları, motor revizyon programları ile havaalanı konaklama ücretlerini içerirken; sabit maliyetler mürettebat giderleri, pilot eğitimleri, sigorta poliçeleri ve hangar kiralarından oluşmaktadır.