Hacı Adil Bey Çeşmesi

Hacı Adil Bey Çeşmesi, Edirne il merkezinde, Karaağaç yolu güzergahı üzerinde konumlanan 20. yüzyıl Osmanlı dönemi eserlerinden biridir. Edirne valilerinden Hacı Adil Bey'in şahsi girişimleri ve maddi katkılarıyla 1904 (Hicri 1322) yılında inşa edilmiştir. Eser, banisi olan valinin adıyla anıldığı gibi, bulunduğu konum itibarıyla halk arasında "Meriç Çeşmesi" veya "Köprübaşı Çeşmesi" olarak da adlandırılmaktadır.^【1】

^{Hacı Adil Bey Çeşmesi (Edirne)} (Kültür Portal)

Bu yapı, Edirne'de iki farklı dönemde valilik görevini üstlenen Hacı Adil Bey tarafından, genç yaşta hayatını kaybeden şehit oğlunun anısına yaptırılmıştır. Şehit oğlun kabri Selimiye Camii Mezarlığı'nda bulunmaktadır. Çeşmenin inşa edildiği yıllarda, Karaağaç Tren İstasyonu'na bağlı olan demiryolu hattının bir kolu, o dönem İstasyon Meydanı olarak anılan Meriç Köprüsü başına, yani eserin hemen yanına kadar uzanmaktaydı.^【2】

Barok üslup özelliklerini yansıtan çeşmenin rölöve ve tasarımı, dönemin Edirne Evkaf Müdürü Sadrettin Bey ile Dr. Rıfat Osman tarafından ortaklaşa çizilmiştir. Kare formlu bir kütle üzerine oturan ana yapı, üç basamak aracılığıyla ulaşılan bir plan kaidesine yerleştirilmiştir. Kesme taş malzemeden inşa edilen çeşmenin yüksekliği 5.20 metre, genişliği ise 4.75 metredir.^【3】

Çeşmenin dört cephesi de mimari kompozisyon açısından birbirinin aynısıdır. Yapının üst örtü sistemi kurşun kaplı kırma çatı olarak tasarlanmış olup en üst bölümüne metal bir alem yerleştirilmiştir.^【4】 Tarihsel kayıtlara göre çeşmenin duvarında Üsküdarlı şair Alaaddin'in kaleme aldığı bir beytin bulunduğu aktarılsa da bu yazıtın Yunan işgali sürecinde tahrip edilerek yok edildiği düşünülmektedir.^【5】

^{Hacı Adil Bey Çeşmesi (Edirne)} (Kültür Portal)

Kültür turizmi güzergahında bulunan Hacı Adil Bey Çeşmesi, günümüz itibarıyla Edirne şehir merkezindeki en iyi korunan tarihi çeşme vasfını taşımaktadır. Eser, 1997 yılında Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından kapsamlı bir restorasyon ve onarım sürecinden geçirilmiştir. Tarihi ve kültürel önemi doğrultusunda, 2003 yılında "1. Grup Korunması Gerekli Taşınmaz Kültür Varlığı" statüsüne alınarak resmi koruma altına alınmıştır.^【6】