Gülün Adı (Kitap)

Gülün Adı, İtalyan göstergebilimci, ortaçağ uzmanı ve yazar Umberto Eco tarafından kaleme alınan, ilk baskısı 1980 yılında İtalya'da yapılan tarihsel romandır. Eser, 14. yüzyılın ilk yarısında (1327), Avrupa’nın siyasi ve dini bir kriz içerisinde olduğu, Papalık makamı ile İmparatorluk arasındaki güç mücadelesinin zirveye ulaştığı bir dönemde geçer. Orta Çağ Hristiyan dünyasını, manastır yaşamını ve dönemin skolastik düşünce yapısını merkezine alan yapıt, 1986 yılında Şadan Karadeniz'in çevirisiyle Türkçeye kazandırılmıştır.

Konu

Roman, 1327 yılının Kasım ayında İtalya'nın kuzeyindeki bir Benedikten manastırında yedi gün süren gizemli cinayetler serisini konu alır. Eski bir sorgucu olan Fransisken keşişi Baskervilleli William ve yardımcısı Melkli Adso, imparator ile papa arasında yapılacak bir buluşma öncesinde bu cinayetleri aydınlatmakla görevlendirilir. Olay örgüsü, dünyanın en büyük kütüphanesine sahip olan manastırdaki yasak kitaplar, labirentler ve gizli sembollerin çözülmesi etrafında gelişen bir polisiye kurgu üzerine inşa edilmiştir.

Temalar

• Din ve Bilim Çatışması: Orta Çağ’ın dogmatik inanç yapısı ile bilimsel kuşku ve akıl yürütme yöntemleri arasındaki gerilim temel izlektir.
• Bilginin Sansürlenmesi: Manastır kütüphanesi üzerinden bilginin kontrol altında tutulması, saklanması ve tehlikeli bulunan düşüncelerin (özellikle gülme ve komedi kavramı) imhası işlenir.
• Gerçeklik ve Göstergebilim: Olayların ardındaki gerçekliğin işaretler yoluyla okunması ve bu işaretlerin çok anlamlılığı vurgulanır.
• Yoksulluk ve İktidar Tartışmaları: Kilisenin zenginliği ile İsa'nın yoksulluğu üzerine yapılan teolojik tartışmalar, dönemin siyasi arka planını oluşturur.

Karakterler

• Baskervilleli William: Bilimsel yöntem, gözlem ve akıl yürütme yetisiyle öne çıkan Fransisken keşişidir. Cinayetleri çözmek için mantıksal çıkarımları kullanır. Aristotelesçi mantığı ve Baconcı gözlem yeteneğini kullanan, modern rasyonalizmin öncüsü niteliğindeki ana karakterdir.
• Melkli Adso: Romanın anlatıcısı olan genç çömezdir. William’ın yanında olaylara tanıklık ederken hem dünyayı hem de inanç sistemlerini sorgulayan bir gelişim süreci izler.
• Jorge da Burgos: Manastırın yaşlı ve kör kütüphanecisidir. Bilginin muhafaza edilmesi ve gülmenin (komedinin) inancı sarsacağı düşüncesiyle statükoyu ve katı dinsel otoriteyi temsil eder.
• Bernard Gui: Tarihsel bir kişilik olan Dominiken sorgucu, Papalık otoritesini ve engizisyonun acımasız yöntemlerini simgeler.

Yazım Üslubu

Umberto Eco, postmodern edebiyatın karakteristik özelliklerini taşıyan, çok katmanlı ve disiplinlerarası bir üslup benimsemiştir. Metin; polisiye bir kurgunun içine tarihsel gerçekliği, teolojik tartışmaları, felsefi incelemeleri ve göstergebilimsel çözümlemeleri yerleştirir. Anlatıcı Adso’nun perspektifinden sunulan karmaşık kurgu, tarihsel belgelerle desteklenmiş bir "bulunmuş el yazması" tekniğiyle sunulur. Yazar, Orta Çağ atmosferini yansıtmak amacıyla ayrıntılı tasvirlere ve dönemin Latince terminolojisine geniş yer ayırmıştır.

Ödüller

Umberto Eco’nun bu yapıtı, yayımlandığı andan itibaren çağdaş klasikler arasında kabul görmüş ve dünyanın belli başlı tüm dillerine çevrilmiştir. Kitap, 1981 yılında İtalya’nın en prestijli edebiyat ödüllerinden biri olan Premio Strega ödülüne layık görülmüştür. 1982 yılında Fransa'da Prix Médicis Étranger ödülünü kazanmış ve dünya çapında 50 milyondan fazla satış rakamına ulaşarak 20. yüzyılın en önemli edebi başarılarından biri haline gelmiştir.^【1】