Rus ve dünya edebiyatının en önemli klasiklerinden biri olan Fyodor Mihayloviç Dostoyevski; romancı, düşünür ve gazetecidir. UNESCO verilerine göre dünyada eserleri en çok okunan yazarlar arasında yer alan Dostoyevski, özellikle insan ruhunun derinliklerini, vicdan azabını, inanç sorgulamalarını ve toplumsal adaletsizlikleri ele aldığı "polifonik" (çok sesli) roman tarzıyla tanınır.

30 Ekim (11 Kasım) 1821 tarihinde Moskova'daki Mariinskiy Yoksullar Hastanesi'nde doğdu. Babası Mihail Andreyeviç bu hastanede hekim, annesi Mariya Fyodorovna ise tüccar bir aileden geliyordu. Aile, oldukça kısıtlı imkanlar içinde yaşıyordu. 1837 yılında annesini kaybetmesinin ardından kardeşi Mihail ile birlikte Petersburg’a gönderildi. Burada, her ne kadar askeriye ile ilgilenmese de, Çar I. Nikolay'ın emriyle Askeri Mühendislik Okulu’na girdi. Bu yılları "angarya" olarak nitelendiren yazar, vaktinin çoğunu Shakespeare, Goethe, Balzac, Hugo ve Schiller okuyarak geçirdi. 1843’te mezun olduktan sonra istihkam birliğine atansa da bir yıl sonra edebiyata yönelmek amacıyla istifa etti.

1846 yılında yayımlanan ilk eseri İnsancıklar (Bedniye Lyudi) büyük bir ses getirdi. Dönemin ünlü eleştirmeni Belinski, eseri "yeni bir Gogol doğdu" sözleriyle selamladı. Ancak aynı yıl çıkan Öteki (Dvoynik) soğuk karşılanınca yazarın özgüveni sarsıldı. 1847’den itibaren ütopik sosyalizm yanlısı Petraşevski Grubu'na katıldı. 23 Nisan 1849’da, hükümete yönelik eleştiriler içeren ve o dönem yasaklı olan Belinski’nin Gogol’e mektubunu bir toplantıda okuduğu gerekçesiyle tutuklandı.

Petropavlovsk Kalesi'nde sekiz ay hücre hapsinde kalan Dostoyevski, kurşuna dizilmek üzere Semyonovskiy Meydanı’na götürüldü. İnfaz mangası ateş emrini beklerken, son anda Çar’ın af kararı açıklandı ve idamı hapis cezasına çevrildi. Bu travmatik olay, yazarın dünya görüşünde köklü bir değişime yol açtı. Sibirya’daki Omsk kalesinde dört yıl ağır hapis (katorga) ve ardından Semipalatinsk’te zorunlu askerlik yaptı. Sürgün hayatı boyunca İncil okuyarak geçirdiği ruhsal dönüşüm, daha sonra eserlerindeki dini ve muhafazakâr (toprakçılık) eğilimlerin temelini oluşturdu.

Sürgünden sonra Petersburg’a dönen yazar, kardeşiyle birlikte Vremya (Zaman) ve Epoha (Dönem) dergilerini çıkardı. 1860'lı yılların ortasından itibaren dünya edebiyat mirasına girecek olan "Büyük Beşli"yi yazmaya başladı:

Suç ve Ceza (1866): Bir cinayetin psikolojik ve ahlaki sonuçlarını ele alan temel yapıtı.

Budala (1868): İdeal, saf ve "tamamen iyi" bir insanın toplumdaki trajedisini işler.

Ecinniler (1872): Rus nihilizmini ve siyasi radikalizmi sert bir dille eleştirir.

Delikanlı (1875): Bir gencin karakter oluşum sürecini felsefi bir derinlikle anlatır.

Karamazov Kardeşler (1880): Yazarın son ve en büyük eseri; Tanrı, özgür irade ve ahlak üzerine bir sentez sunar.

Yazarın hayatı boyunca peşini bırakmayan sara nöbetleri ve kumar tutkusu, onu büyük borç yükü altına soktu. Kumarbaz (1867) romanını borçlarını ödeyebilmek için 26 günde tamamladı. Bu süreçte tanıştığı steno sekreteri Anna Snitkina ile evlendi. Bu evlilik yazarın hayatında bir denge unsuru oldu; Anna, mali işleri düzenleyerek Dostoyevski’nin son başyapıtlarına odaklanmasını sağladı.
Dostoyevski, 1880 yılında Moskova’daki Puşkin anıtının açılışında yaptığı ünlü konuşma ile tüm kesimlerin takdirini topladı ve ulusal bir kahraman olarak görüldü. 28 Ocak (9 Şubat) 1881 tarihinde Petersburg'da hayatını kaybetti.

Dostoyevski, insanın iç dünyasındaki çelişkileri, arzuları ve karanlık yönleri dürüstlükle sergileyen ilk yazarlardan biridir. Karakterleri sadece birer kurgu değil, belirli bir fikrin taşıyıcısıdır. "Polifonik roman" tekniği sayesinde karakterlerin her biri, yazarın sesi altında ezilmeden kendi bağımsız düşünceleriyle var olurlar. Eserleri bugün hala insan doğasının "sırrını" çözmeye çalışan en güncel kaynaklar olarak kabul edilmektedir.