ELLORA MAĞARALARI

Ellora Mağaraları, Hindistan’ın Maharashtra eyaletinde, Aurangabad kentinin yaklaşık 29 km kuzeybatısında yer alan ve bazalt kaya kütlesine oyularak oluşturulmuş 34 mağaradan oluşan bir kaya mimarisi kompleksidir. Bu mağaralar yaklaşık MS 600 ile 1000 yılları arasında inşa edilmiştir ve Budist, Hindu ve Jain dinî geleneklerine ait yapıları aynı alanda barındırmaktadır. Mağaralar yaklaşık 2 kilometrelik bir alan boyunca sıralanmaktadır. Bu özellik, Ellora Mağaraları’nın farklı dinî yapılardan oluşan bir bütün olarak tanımlanmasına imkân vermektedir^【1】.

^{Ellora mağarasına ait görsel.} pexels

Ellora Mağaraları’ndaki yapılar farklı dönemlerde ve farklı dinî topluluklar tarafından oluşturulmuştur. Kompleks içerisindeki mağaralar Budist (1–12), Hindu (13–29) ve Jain (30–34) olarak sınıflandırılmaktadır. Budist mağaralar kronolojik olarak en erken döneme ait yapılardır ve yaklaşık 5.–8. yüzyıllar arasına tarihlendirilmektedir. Hindu mağaraları 7.–10. yüzyıllar arasında inşa edilmiştir. Jain mağaraları ise 9.–10. yüzyıllar arasına tarihlenmektedir. Bu kronolojik dağılım, yapıların farklı dönemlerde gerçekleştirildiğini göstermektedir^【2】.

Ellora Mağaraları, kaya kütlesine doğrudan oyma yöntemi ile oluşturulmuş yapılardan meydana gelmektedir. Kompleks toplam 34 ana mağaradan oluşmaktadır. Bu yapım tekniğinde, yapı elemanları taş blokların eklenmesiyle değil, mevcut kaya kütlesinin çıkarılmasıyla oluşturulmuştur.

Budist mağaralar genellikle çok katlı düzenlemelere sahiptir ve bu mağaralarda çok sayıda hücre, sütunlu salonlar ve ibadet alanları bulunmaktadır. Hindu mağaraları daha büyük ölçekli olup, özellikle 16 numaralı mağara olan Kailashnath Tapınağı yaklaşık 30 metre yüksekliğinde bir kaya kütlesinden oyularak oluşturulmuştur. Bu yapı, tek parça kaya kütlesinden meydana getirilmiş monolitik bir tapınaktır. Jain mağaraları ise daha küçük ölçekte olup detaylı işçilik ve süsleme unsurları içermektedir.^【3】

^{Ellora mağara iç mekana ait görsel.} Pelexs

Ellora Mağaraları, yaklaşık 2 kilometrelik bir hat boyunca bazalt kaya yüzeyi üzerinde sıralanmaktadır. Mağaralar birbirine paralel biçimde yan yana konumlandırılmıştır. Kompleks içerisindeki yapılar giriş bölümleri, ana mekânlar ve yan birimlerden oluşmaktadır.

Budist mağaralarda çok sayıda hücre ve geniş ortak kullanım alanları bulunmaktadır. Hindu mağaralarında tapınak mekânı, avlu ve çevresindeki yapılar birlikte düzenlenmiştir. Kailashnath Tapınağı’nda ana tapınak yapısı ve avlu birlikte planlanmış olup, bu yapı içerisinde Nandi Mandapa gibi bağımsız birimler yer almaktadır^【4】.

Ellora Mağaraları, Deccan Trap olarak adlandırılan bazaltik volkanik oluşumlar içerisinde yer almaktadır. Bu oluşum, farklı lav akıntılarının üst üste birikmesiyle meydana gelmiştir. Bu katmanlı yapı, kaya kütlesinin fiziksel özelliklerini belirlemektedir. Bölgede ‘Aa’ ve ‘Pahoehoe’ tipi lav akıntıları gözlemlenmiştir. Bu lav türleri, yüzey şekilleri ve yapısal özellikler bakımından farklılık göstermektedir.

Ayrıca bölgede kuvars damarlarının varlığı tespit edilmiştir. Bu damarlar, kaya kütlesinin iç yapısını etkileyen unsurlar arasında yer almaktadır. Bazaltik yapı, mağaraların oyulmasına imkân sağlamıştır ve aynı zamanda kaya kütlesinin dayanımı ve davranışı üzerinde etkili olmaktadır^【5】.

Ellora Mağaraları’nda toplam 34 mağara farklı dinî işlevlere sahiptir. Budist mağaralar manastır ve ibadet mekânı olarak kullanılmıştır ve bu mağaralarda çok sayıda rahip hücresi bulunmaktadır. Hindu mağaraları tapınak işlevine sahiptir ve bu mağaralarda tanrılara adanmış mekânlar yer almaktadır. Kailashnath Tapınağı bu gruba ait en büyük yapıdır. Jain mağaraları ise daha küçük ölçekli ibadet mekânlarından oluşmaktadır.^【6】.

Ellora Mağaraları’nın bulunduğu bazaltik kaya kütlesinde çatlaklar ve ayrışmalar bulunmaktadır. Yapılan analizlerde 500 kg ile 2000 kg arasında değişen kaya blokları incelenmiştir. Bu blokların hareketleri sonucunda yaklaşık 10.9 m/s hıza ve 64 kJ enerjiye ulaşabildikleri belirlenmiştir.

Bu durum, yapı çevresinde risk oluşturmaktadır. Özellikle Kailashnath Tapınağı önünde yer alan Nandi Mandapa yapısının bu riskten etkilenebileceği belirtilmişti^【7】.

Kaya düşmesi riskine karşı çeşitli önlemler değerlendirilmiştir. Bu kapsamda yaklaşık 1.5 metre yüksekliğinde ağ bariyer sistemlerinin kullanılması önerilmiştir. Bu sistemler, düşen kaya bloklarının hareketini durdurmayı amaçlamaktadır.

Bu tür koruma uygulamaları, yapıların korunması ve ziyaretçi güvenliğinin sağlanması açısından uygulanabilir çözümler arasında yer almaktadır^【8】.