Egzesiz Ve Stres Hormonları

Stres, organizmanın uyumunu kısa veya uzun süreli olarak bozan olaylar karşısında verdiği psikolojik, fizyolojik, fiziksel ve davranışsal tepkiler bütünüdür. Günümüzde hareketsiz yaşam tarzıyla birlikte artış gösteren genel bir sağlık problemi olan stres; beyin korteksi, limbik sistem, hipotalamus ve otonom sinir sistemi gibi yapıları etkileyerek vücutta çeşitli değişimlere yol açar. Kişilerin hayatını zorlaştıran ve kronik hastalıklara zemin hazırlayabilen bu faktörle başa çıkabilmek için stres yönetiminin öğrenilmesi, negatif etkilerin asgari düzeye indirilmesi açısından önem arz etmektedir.

Stresli durumlar karşısında organizma, hormonal faaliyetler aracılığıyla yanıt verir. Akut stres esnasında sempatik sinir sistemi uyarılır ve emosyonel stres durumunda katekolamin deşarjı artar. Bu artış, trigliseridlerin lipolizini ve serbest yağ asitlerini yükseltmektedir; bu durum hiperkolesterinemi veya hipertansiyon olmaksızın ateroskleroz gelişimine neden olabilmektedir. Stres hormonları arasındaki ilişkiler şu şekilde detaylandırılabilir:

• Büyüme Hormonu ve Prolaktin: Büyüme hormonu, stresli uyarılara yüksek düzeyde cevap veren bir hormondur. Plazma prolaktin seviyesinin ise cerrahi müdahale veya gastroskopi gibi fiziksel işlemler sırasında arttığı gözlenmiştir.
• Oksitosin ve Testosteron: Stres yönetimi ve ruh sağlığı süreçlerinde oksitosin hormonu işlevsel bir rol oynarken, psikolojik uyarıların testosteron düzeylerinde düşüşe yol açtığı saptanmıştır.
• Endojen Opiyadlar: Stres, vücutta endojen opiyad salınımını artırır. Özellikle aşırı egzersiz yapan bireylerde beta-endorfin miktarında artış görülmektedir.

Egzersiz, hem stresle mücadelede bir araç hem de organizmayı zorlayan bir stres kaynağı olarak çift yönlü bir etkiye sahiptir. Düzenli ve düşük yoğunlukta yapılan egzersizler, organizmanın strese karşı dayanıklılığını artırarak stres yönetiminde olumlu roller üstlenir. Bu tür faaliyetler, bireyin fiziksel ve psikolojik sağlık parametrelerini desteklemektedir.

Buna karşın, organizmanın kapasitesini aşan ağır egzersizler en büyük fiziksel stresörlerden biri olarak kabul edilir. Bu durum; metabolik, immünolojik, kardiyovasküler ve hormonal sistemlerde değişikliklere yol açarak çeşitli organ ve sistemlerde hasar oluşturabilmektedir. Egzersizin şiddetine bağlı olarak gelişen stresin akut ve kronik etkileri, organizmanın hormonal dengesi üzerinde belirleyici bir faktördür.