Ədəbiyyat Muzey Kitabxanaları

Dünyanın bir çox ölkəsində məşhur yazıçıların şərəfinə ədəbiyyat evləri və muzeyləri yaradılmışdır. Bu qurumlar yerləşdikləri bölgələrin ədəbiyyat və estetik mədəniyyətlərinin qorunmasına və inkişafına xidmət edir. Bu çərçivədə, Türkiyə də ədəbiyyat muzeyləri və kitabxana konseptlərini birləşdirən Ədəbiyyat Muzey Kitabxanalarını təsis etmişdir.

^{Ahmet Hamdi Tanpınar Ədəbiyyat Muzey Kitabxanası (İstanbul)}

Ədəbiyyat Muzey Kitabxanaları həm tarixi, həm də müasir ədəbi əsərləri qoruyan, estetik və mədəni dəyərləri yaşadan və bu sahələrdə yeni araşdırmaları təşviq edən qurumlardır. Bu kitabxanalarda orijinal nəşrlər, faksimilelər və nadir əsərlər nümayiş etdirilir, eyni zamanda bəzi yazıçıların istifadə etdiyi şəxsi əşyalar da sərgilənir, bu da muzey aspektini formalaşdırır.

Türkiyə, əlyazma əsərlər baxımından zəngin irsə malikdir. Ölkə daxilində üç yüz mindən çox əlyazma sənəd mövcuddur. Bunların arasında ədəbi əlyazmalar xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Buna görə də, Ədəbiyyat Muzey Kitabxanalarında bu əsərlərin faksimilelərinin nümayişi mədəni davamlılığın təmin edilməsi baxımından vacibdir.

Bu kitabxanalar yazıçılar, nəşriyyatçılar, tənqidçilər, oxucular və müəllif hüquqları ilə məşğul olan qurumlar üçün qarşılıqlı əlaqə sahəsi yaratmağı hədəfləyir. Bundan əlavə, ədəbi jurnallar və mükafat qazanan əsərlər kitabxana kolleksiyalarının mühüm hissəsini təşkil edir.

Ədəbiyyat Muzey Kitabxanaları yerləşdikləri şəhərlərin mədəni quruluşunu və memarlıq xüsusiyyətlərini əks etdirən, müstəqil və estetik cəhətdən diqqətlə dizayn edilmiş binalarda yerləşir. Bu kitabxanalar bölgədə doğulmuş və ya uzun illər yaşamış yazıçılara həsr olunmuş xüsusi kolleksiyaları da özündə birləşdirir. Yazıçılar tərəfindən istifadə edilən yazı maşınları, qələmlər və digər şəxsi əşyalar da sərgilənir.

^{Ahmet Hamdi Tanpınar Ədəbiyyat Muzey Kitabxanası (İstanbul)}

Ədəbiyyat Muzey Kitabxanaları yalnız ədəbi əsərlərin qorunduğu məkanlar deyil, həm də ədəbiyyat, incəsənət, tarix, fəlsəfə, musiqi və vizual sənətlər sahələrində müzakirələr, elmi toplantılar və bədii tədbirlər üçün meydan rolunu oynayır. Yazıçılar, tənqidçilər, nəşriyyatçılar və tərcüməçilər bu kitabxanalardan fəal şəkildə istifadə edirlər, həmçinin estetik mədəniyyətlə bağlı sərgilər də təşkil olunur.

Bu kitabxanalarda istifadəçilərin ehtiyaclarını ödəmək üçün kafelər və yeməkxanalar da fəaliyyət göstərir. Lakin, kitablar yalnız yerində istifadə edilə bilər və icarəyə verilmir.

Hazırda Türkiyənin müxtəlif şəhərlərində fəaliyyət göstərən doqquz Ədəbiyyat Muzey Kitabxanası mövcuddur:

• 2011: Ankara Mehmet Akif Ersoy, Adana Karacaoğlan, Diyarbakır Ahmet Arif, İstanbul Ahmet Hamdi Tanpınar Ədəbiyyat Muzey Kitabxanaları
• 2012: Erzurum Erzurumlu Emrah Ədəbiyyat Muzey Kitabxanası
• 2013: Kütahya Evliya Çələbi Ədəbiyyat Muzey Kitabxanası
• 2018: Trabzon Muhibbi Ədəbiyyat Muzey Kitabxanası
• 2021: İzmir və Hatay Ədəbiyyat Muzey Kitabxanaları

^{Mehmet Akif Ersoy Ədəbiyyat Muzey Kitabxanası (Ankara)}

Bu kitabxanaların orta fiziki və kolleksiya ölçüləri aşağıdakı kimidir:

• Ədəbiyyat Muzey Kitabxanalarının sayı: 9
• Orta bina sahəsi: 276 m²
• Orta istifadəçi tutumu: 79 nəfər
• Orta kolleksiya həcmi: 4,500 kitab

Ədəbiyyat Muzey Kitabxanaları həm tarixi, həm də müasir ədəbi əsərlərin qorunmasında mühüm rol oynayır və ədəbiyyatla incəsənətin inkişafına töhfə verir. Yazıçılar, oxucular, tənqidçilər və nəşriyyatçılar arasında əlaqə yaradaraq, Türkiyənin ədəbi və estetik irsinin gələcək nəsillərə ötürülməsinə xidmət edir.