Bülbül Camii / Alemdar Camii (Isparta)

Isparta’nın Uluborlu ilçesinde yer alan ve 16. yüzyılda inşa edildiği tahmin edilen Bülbül (Alemdar) Camii, dikdörtgen planlı ve beşik çatılı bir Osmanlı dönemi yapısıdır.

Isparta ili, Uluborlu ilçesi, Eski Kasaba mevkii sınırları içerisinde yer alan Bülbül (Alemdar) Camii, Osmanlı dönemi dini mimarisinin bölgedeki örneklerinden biridir. Yapı, günümüzde mülkiyeti Vakıflar Genel Müdürlüğü'ne ait olup, 07.09.1988 tarihli kurul kararıyla 2. derece anıtsal yapı olarak tescil edilmiştir. Halk arasında "Bülbül Camii" olarak anılmasının nedeni, geçmişte cami müezzinlerinin güzel sesli kişilerden özel olarak seçilmesi ve bu seslerin güzelliğine atıf yapılmasıdır.

Caminin kesin inşa tarihi bilinmemekle birlikte, mimari özellikleri ve kullanılan malzeme verilerine dayanarak 16. yüzyılda yapıldığı tahmin edilmektedir. Yapı, tarihsel süreç içerisinde çeşitli onarımlardan geçmiş; esas yapısı korunmakla birlikte minaresi ve bazı bölümleri değişikliğe uğramıştır. H. 1331 / M. 1915 tarihinde kapsamlı bir tamir görmüştür. Bu dönemde, I. Dünya Savaşı sürerken, dönemin Askerlik Şubesi Başkanı Mustafa Mashar Bey tarafından caminin minaresi yeniden yaptırılmıştır. Mevcut minareden önce aynı noktada Hacı İzzet Paşa ailesi tarafından yaptırılan bir minarenin bulunduğu kayıtlıdır.

Cami, dikdörtgen planlı ve beşik çatılı bir şemaya sahiptir. İki katlı olan yapının iç mekân düzenlemesinde ikinci kat kısmı kuzey tarafta yer almaktadır. Kadınlar mahfili girişi başlangıçta dışarıdan iken, yapılan onarımlar sırasında bu giriş kapatılarak bölüm içeriye dahil edilmiştir.

• Duvar Yapısı ve Malzeme: Dış duvarlar taş malzeme ile örülmüştür. Yapının köşelerinde devşirme antik taşlar, yan duvarlarında ise moloz taşlar kullanılmıştır. Duvar örgüsü aralarında mukavemeti artırmak amacıyla ahşap hatıllar yer alır. Caminin batı ve güney duvarları sıvasız bırakılmışken, kuzey duvarı ve avlu kapısının bulunduğu bölümler sıvalıdır.
• Pencere Düzeni: Batı cephesinde alt katta üç büyük, üst katta beş küçük pencere bulunmaktadır; doğu cephesi de bu düzenin simetriğine sahiptir.
• Çatı: Çatının saçak kısımları tahta ile kapatılmış olup, üst örtüde Marsilya tipi kiremit kullanılmıştır.
• İç Mekân: Caminin içinde, sonradan inşa edildiği anlaşılan bir şadırvan mevcuttur.

Yapının güney doğu köşesinde yükselen minare, dikdörtgen kaideli ve silindir gövdelidir. Minarenin inşasında kolay işlenebilen köfke taşı kullanılmış, uç kısmı külah biçiminde tasarlanmıştır. Minare üzerinde yer alan tamir kitabesinde şu metin kayıtlıdır:

“Cihanda var olanlar eder hem varlığın ihya, ne tevfiktir, bu tarihte güzel namın eden ikba, semaya yükselen asar olur makbul-i Yezdan, okunur İsmillah edilir vasf-ı ila, geldi bir tahir dedi tam cevheri tarih, mükemmel yaptıran kimdir.”^【1】

Caminin avlusu doğu tarafında konumlanmış olup, giriş yuvarlak kemerli bir kapı vasıtasıyla sağlanmaktadır. Avlu duvarlarının inşasında yoğun miktarda devşirme malzeme kullanılmıştır. Bu malzemeler arasında antik mezar stelleri ve Grekçe yazıtlar saptanmıştır. Caminin kuzey tarafındaki duvarına bitişik bir harabe yer almaktadır. Yapı, geçmişte zaviyeleri de bulunan bir dini kompleksin parçasıdır.