Birleşik Arap Emirlikleri'nin "Batı-Doğu Boru Hattı" Projesi

Birleşik Arap Emirlikleri’nin (BAE), Hürmüz Boğazı’na alternatif enerji ihracat güzergâhlarını genişletme politikası kapsamında geliştirdiği projedir. Abu Dabi Ulusal Petrol Şirketi (ADNOC) tarafından yürütülen proje, Hürmüz Boğazı’nı baypas ederek petrol ihracatının Umman Körfezi üzerinden sürdürülmesini amaçlamaktadır. 

Abu Dabi Medya Ofisi tarafından yapılan açıklamada, Abu Dabi Veliaht Prensi Khaled bin Mohamed bin Zayed Al Nahyan’ın ADNOC yönetim kurulu toplantısına başkanlık ettiği ve şirketin enerji arz güvenliğine yönelik çalışmalarına ilişkin bilgi aldığı belirtilmiştir. Açıklamada, ADNOC’un Fuceyra üzerinden gerçekleştirilen petrol ihracat kapasitesini iki katına çıkarmayı hedefleyen yeni Batı-Doğu Boru Hattı projesinin hızlandırılması talimatının verildiği ifade edilmiştir. 

Halihazırda inşa aşamasında bulunan hattın 2027 yılında faaliyete geçmesinin planlandığı aktarılmıştır. Projenin hızlandırılmasının, küresel enerji piyasalarında yaşanan belirsizlikler ve Hürmüz Boğazı çevresindeki güvenlik riskleriyle bağlantılı olduğu değerlendirilmiştir. 

BAE’nin mevcut enerji altyapısı içerisinde yer alan Habshan–Fuceyra Boru Hattı’nın, Hürmüz Boğazı’nı devre dışı bırakarak Umman Körfezi kıyısındaki Fuceyra Limanı üzerinden petrol ihracatı yapılmasını sağladığı belirtilmiştir. Hat, Abu Dabi’deki Habshan kara tesislerinden başlayarak Fuceyra Limanı’na ulaşmaktadır. 

Borunun günlük 1,5 ila 1,8 milyon varil kapasiteye sahip olduğu, ancak kullanılabilir kapasitenin yaklaşık 700 bin varil seviyesinde değerlendirildiği aktarılmıştır. Reuters haberinde mevcut hattın, Hürmüz Boğazı dışındaki ihracat kapasitesi açısından BAE için kritik öneme sahip olduğu ifade edilmiştir. 

Metinde, İran ile ABD/İsrail arasında 28 Şubat’ta başlayan savaşın ardından İran’ın Hürmüz Boğazı’nı geçişlere kapattığı belirtilmiştir. Bu gelişmenin ardından petrol fiyatlarında savaş öncesine göre yüzde 65’e varan artış yaşandığı aktarılmıştır. 

ABD Başkanı Donald Trump’ın 13 Nisan’da İran’a yönelik deniz ablukası uygulama kararı aldığı ve İran bağlantılı gemilere müdahalelerin başladığı ifade edilmiştir. İran tarafının ise Hürmüz Boğazı geçişlerini zaman zaman kısıtladığı ve İran donanmasıyla koordinasyon şartı getirdiği belirtilmiştir.  Ayrıca ABD’nin Umman Denizi ve Hint Okyanusu’nda bazı İran bağlantılı ticari gemilere müdahale ettiği, İran’ın da İsrail bağlantılı olduğu belirtilen bazı gemilere el koyduğu aktarılmıştır. 

Reuters’a göre, Hürmüz Boğazı dışında petrol ihracatı yapabilen boru hattı altyapısına sahip Körfez ülkeleri yalnızca BAE ve Suudi Arabistan’dır. Suudi Arabistan’ın Kızıldeniz’e ulaşan Doğu-Batı Boru Hattı’nın savaş sürecinde kapasitesinin artırıldığı belirtilmiştir. 

Kuveyt, Katar, Bahreyn ve Irak’ın ise petrol sevkiyatlarında büyük ölçüde Hürmüz Boğazı’na bağımlı olduğu ifade edilmiştir. Bu nedenle alternatif boru hattı projelerinin Körfez enerji güvenliği açısından stratejik önem taşıdığı değerlendirilmiştir. 

Metinde ayrıca BAE’nin kısa süre önce Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü’nden (OPEC) ayrıldığı ve böylece üretim kotası sınırlamalarından çıktığı belirtilmiştir. ADNOC’un üretim kapasitesini artırma hedeflerini öne çektiği ve günlük 5 milyon varil kapasiteye ulaşmayı amaçladığı aktarılmıştır. 

Reuters haberinde, Hürmüz Boğazı’nın fiilen kapanmasının ardından BAE petrol üretiminin yarıdan fazla düştüğü, buna karşılık Fuceyra Limanı’nın hem enerji hem de ticari taşımacılık açısından kritik bir merkez hâline geldiği ifade edilmiştir.