Basel Karnavalı (Basel Fasnacht)

Basel Karnavalı, İsviçre’nin en büyük karnavalı olup her yıl Kül Çarşambası’nı takip eden pazartesi günü başlar ve tam 72 saat sürer.^【1】 Yerel halk tarafından "şehrin en güzel üç günü" olarak nitelendirilen bu etkinlik; geçit törenleri, müzik performansları ve fener sergileriyle karakterize edilir. Yaklaşık 20.000 aktif katılımcısı bulunan festival, her yıl İsviçre ve yurt dışından yaklaşık 200.000 ziyaretçi çekmektedir. ^【2】

^{Basel Karnavalı} (Flickr)

Karnavalın kökenleri Orta Çağ’a kadar uzanmaktadır. Bilinen en eski kayıtlardan biri, 1376 yılında vatandaşlar ve şövalyeler arasında meydana gelen ölümcül çatışmaları betimleyen "Böse Fasnacht" (Kötü Karnaval) dönemine aittir. 16. yüzyıldaki İsviçre Reformasyonu sırasında, şehri kontrol eden Protestanlar, Büyük Perhiz orucunu tutmadıkları için bu etkinliği ortadan kaldırmaya çalışmışlardır. Ancak vatandaşların kutlamalardan vazgeçmemesi üzerine gelenek, Büyük Perhiz'in ilk pazartesi günü sokaklarda geçit töreni yapma formuna evrilmiştir. 19. yüzyıla gelindiğinde kutlamalar daha kurumsal bir yapıya bürünmüş; ticaret loncaları pifano (bir tür yan flüt) ve davul grupları (clique) oluşturmaya başlamıştır.

Karnavalın temel yapı taşını "clique" adı verilen yerel dernekler ve topluluklar oluşturur. 19. yüzyıl ortalarından beri var olan bu grupların kendilerine ait tüzükleri, yöneticileri, aidat sistemleri ve kulüp binaları bulunmaktadır. Cliques yapısı genellikle ana grup, eski muhafızlar (old guard) ve eğitim aşamasındaki gençlerden oluşur. Geleneklerin aktarımı, hem bu derneklerin gençlik bölümleri aracılığıyla hem de nesiller boyu katılım sağlayan aileler içinde gayriresmi olarak gerçekleşmektedir.

^{Basel Karnavalı} (Flickr)

Karnaval süreci belirli bir ritüel silsilesini takip eder:

• Morgenstraich (Sabah Seremonisi): Pazartesi sabahı saat tam 04:00’te şehrin tüm ışıklarının söndürülmesiyle başlar. Pifano ve davul çalan yüzlerce grup, içten aydınlatmalı büyük fenerlerle dar sokaklarda yürüyüş yapar.
• Cortège (Geçit Törünleri): Pazartesi ve çarşamba öğleden sonraları düzenlenen büyük geçit törenleridir. Yaklaşık 11.000 ila 12.000 kostümlü katılımcı; pifano ve davul grupları, atlı arabalar (chaise) ve süslenmiş kamyonlar (waage) ile şehirde ilerler.^【3】 Bu törenlerde izleyicilere konfeti (räppli), portakal, tatlı ve yerel lehçeyle yazılmış satirik broşürler dağıtılır.
• Çocuk Karnavalı ve Konserler: Salı günü çocuklara ayrılmıştır; konserler ve fener sergileri düzenlenir. Salı akşamı ayrıca Marktplatz, Barfüsserplatz ve Claraplatz gibi meydanlarda büyük konserler gerçekleştirilir.

Basel Karnavalı, toplumsal hataların ve gafların mizah yoluyla eleştirildiği dev bir "satirik dergi" işlevi görür. Her yıl gruplar, kostümleri ve fenerleri için güncel siyasi veya sosyal olayları eleştiren belirli bir tema (sujet) seçerler. Örneğin; 2001 yılında bir grubun, ABD Tarım Bakanlığı'nın İsviçre peynirindeki delik boyutlarına getirdiği düzenlemeyi "deliklerin üzerindeki yaygara" temasıyla hicvetmesi bu geleneğin bir örneğidir. Yerel lehçenin korunmasına katkıda bulunan karnaval, toplumsal eleştiri yoluyla hoşgörüyü ve sosyal uyumu teşvik eder.

Karnavalda belirli maske ve karakterler ön plana çıkar. Bunlardan en bilineni, Fransız Alsaslı çiftçilerin bir karikatürü olan "Waggis" karakteridir. Büyük dişli bir ağız ve iri, yumrulu bir burunla tasvir edilen bu maske, tarihsel süreçte İsviçrelilerin alt sınıf kırsal kesime yönelik stereotipik bakış açısını yansıtır. Waggisler, izleyicilere konfeti fırlatarak veya şaka yaparak kutlamalara katılırlar.