Bandırma (İlçe)

Bandırma, Türkiye'nin Marmara Bölgesi'nde, Balıkesir iline bağlı bir ilçe ve stratejik bir liman merkezidir. Marmara Denizi’nin güney kıyısında, Bandırma Körfezi’nin en iç kısmında yer alan yerleşim, coğrafi konumu itibarıyla önemli bir kavşak noktası teşkil etmektedir. Tarihsel süreçte Kyzikos antik kentine bağlı bir balıkçı köyü olarak temayüz eden bölge, günümüzde ulaşım ağlarının kesiştiği sanayi ve ticaret odaklı bir merkez niteliği taşımaktadır.

Bandırma ve çevresindeki en eski yerleşim izleri Neolitik döneme kadar uzanmaktadır. Bölge, tarihsel süreçte Frigler, Mydonlar, Lidyalılar ve Perslerin hâkimiyeti altına girmiştir.

Antik dönemde bölgenin en önemli merkezi Kyzikos şehridir. Bandırma, bu dönemde Kyzikos'un bir limanı ve balıkçı yerleşimi olarak işlev görmüştür. Bölge MÖ 334 yılında Büyük İskender'in kontrolüne geçmiş, ardından Bergama Krallığı ve MÖ 130 yılında Roma İmparatorluğu topraklarına katılmıştır. Bizans İmparatorluğu döneminde "Panormos" adıyla anılan yerleşim, 1076 yılında Selçuklu idaresine alınmış; ancak Haçlı Seferleri sırasında bölge yeniden Bizans kontrolüne geçmiştir.

14.yüzyılın başlarında Karesi Beyliği ve ardından Osmanlı Devleti sınırlarına dahil edilen Bandırma, 16. yüzyılda Galata Kazası’na bağlı bir iskele statüsünde bulunmuştur. 1830 yılında Erdek kazasına, 1840 yılında ise Karesi Sancağı'na bağlanmıştır. 1874 yılında belediye teşkilatı kurulan yerleşim, Kırım Harbi ve 93 Harbi sonrasında bölgeye gelen göçmenlerle önemli bir nüfus artışı yaşamıştır.

Milli Mücadele döneminde 2 Temmuz 1920 tarihinde işgal edilen Bandırma, 17 Eylül 1922 tarihinde kurtarılmıştır. Kurtuluş mücadelesi sırasında son kurşunların Ayyıldız Tepe’de atılması, kentin askeri tarihindeki yerini belirleyen unsurlar arasındadır.

Bandırma; kuzeyde Marmara Denizi, güneyde Manyas Gölü, batıda Erdek ve Manyas ilçeleri, doğuda ise Karacabey ilçesi ile komşudur.

İlçe toprakları, kıyı ovaları ve az engebeli platolardan oluşmaktadır. İlçenin güneyinde Manyas Gölü havzası yer alırken, kuzeyde Kapıdağ Yarımadası ile anakara arasında bir berzah konumundadır. Bölge, Kuzey Anadolu Fay Hattı üzerinde yer alması nedeniyle birinci derece deprem kuşağında bulunmaktadır.

İlçede Akdeniz ve Karadeniz iklimleri arasında bir geçiş tipi görülmektedir. Yazlar sıcak ve kurak, kışlar ise yağışlı ve serindir. Kuzeyden esen poyraz ve yıldız rüzgârları bölgenin iklim yapısını doğrudan etkilemektedir.

Bandırma, Balıkesir'in nüfus yoğunluğu en yüksek ilçelerinden biridir. 1927 sayımında 11.000 civarında olan şehir nüfusu, sanayileşme ve ulaşım imkanlarının gelişmesiyle düzenli bir artış göstermiştir.

Ekonomik faaliyetlerin temelini sanayi, ticaret ve liman hizmetleri oluşturmaktadır. Bandırma Limanı, Marmara Denizi'nin en önemli lojistik merkezlerinden biri olarak iç Anadolu ile deniz ticareti arasında köprü vazifesi görmektedir. Sanayi sektöründe özellikle tavukçuluk, gıda ve un sanayii gelişmiş düzeydedir.

İlçe merkezinde bulunan müze, bölgedeki arkeolojik zenginliği sergilemektedir. Müze koleksiyonu, ağırlıklı olarak Kyzikos antik kenti ve Daskyleion ören yerinde yapılan kazılarda gün ışığına çıkarılan eserlerden oluşmaktadır.

Teşhir salonlarında Erken Bronz Çağı'ndan Bizans dönemine kadar uzanan geniş bir zaman dilimine ait eserler yer almaktadır. Kyzikos kökenli Roma dönemi mermer heykelleri ve mimari parçalar, Daskyleion'a özgü Pers etkili stel ve kabartmalar müzenin öne çıkan envanterini oluşturmaktadır. Ayrıca bölgedeki diğer yerleşimlerden elde edilen pişmiş toprak kaplar, sikkeler ve cam eserler de kronolojik bir düzen içinde sunulmaktadır.