Ayetullah Sümer, 1905 yılında İzmir'de doğmuştur. İlk ve orta öğrenimini İzmir'de tamamladıktan sonra, 1925 yılında Fransa'ya gitmiştir. Marsilya Ticaret Okulu'nda eğitimine devam ederken resme ilgi duymuş ve 1927 yılına kadar Marsilya Güzel Sanatlar Okulu'nda Théophile Bérengier'in resim atölyesine katılmıştır. 1928 yılında İzmir Türk Ocağı'nda ilk kişisel sergisini açmış ve bu tarihte tamamen sanatla ilgilenmeye karar vermiştir. Aynı yıl, devlet bursuyla Paris'e gitmiş ve burada L’Ecole Nationale Supérieure des Beaux-Arts'ın fresk atölyesi başkanı Paul-Albert Baudoüin ile fresk çalışmaları yapmıştır.

^{Haydarpaşa Mendireği -} Kültür Portalı

Türkiye'ye döndükten sonra İstanbul'a yerleşen Sümer, 1938 yılında İstanbul Devlet Güzel Sanatlar Akademisi'nde bir fresk atölyesi kurmuştur. Bu atölyede 1971 yılına kadar öğretim üyesi olarak görev yapmış ve eğitim vermeye devam etmiştir. 1939 yılında Cumhuriyet Halk Partisi tarafından düzenlenen Yurt Gezileri'ne seçilen ressamlardan biri olmuştur. Bu gezi kapsamında Afyon'a gitmiş, burada eskizler ve resimler üretmiştir. 1943 yılında Şişli'deki dairesinde resimlerini sergilemiş ve öğrencileriyle birlikte "As Grubu" adını verdiği bir sanat grubu oluşturmuştur.

Ayetullah Sümer, gerçekçi portreleriyle tanınmakla birlikte, eserlerinde genellikle puslu, ıssız ve mistik bir etki bırakan manzaralar ve natürmortlar yaratmıştır. Resimlerindeki puslu atmosferler ve genel olarak koyu tonların hakimiyeti, sanatçının karamsar ve içe dönük dünyasını yansıttığı şeklinde yorumlanmıştır. Başlıca eserleri arasında "Bir İstanbul Görünüşü-1943", "Kitaplar Yaşamın Masalı-1951" ve "Bakır Kaplar-1955" gibi önemli yapıtlar bulunmaktadır. Bu eserleri İstanbul Resim ve Heykel Müzesi'ndedir. Ayetullah Sümer, 1979 yılında İstanbul'da hayatını kaybetmiştir.Ölümünden sonra, 1983 yılında "Akademi'nin Kuruluşunun 100. Yılı" kutlamaları kapsamında "Osman Hamdi Onur Ödülü"ne layık görülmüştür.