Angela Dorothea Merkel (d. 17 Temmuz 1954, Hamburg), Alman siyasetçi ve 2005-2021 yılları arasında Almanya Şansölyesi olarak görev yapmış devlet adamıdır. Almanya'nın ilk kadın başbakanı ve ilk Doğu Alman kökenli başbakanı olan Merkel, aynı zamanda ülkenin en genç başbakanlarından biri olarak tarihe geçmiştir.^【1】 Hristiyan Demokrat Birlik Partisi'nin (CDU) ilk kadın genel başkanı olan Merkel, 16 yıl süren başbakanlığı döneminde Avrupa Birliği'nin lider ülkesini yönetmiş, "özgür dünyanın şansölyesi" ve "dünyanın en güçlü kadını" olarak anılmıştır.^【2】Pragmatik, uzlaşmacı ve bilimsel yaklaşımıyla tanınan Merkel, görev süresince küresel finans krizi, Euro krizi, göçmen krizi, iklim değişikliği ve COVID-19 pandemisi gibi pek çok önemli olaya yön vermiştir. 2022 yılında, mülteci krizinde gösterdiği liderlik nedeniyle UNESCO Barış Ödülü'ne layık görülmüştür.^【3】

^{Angela Merkel (}Anadolu Ajansı⁾

Angela Dorothea Kasner, 17 Temmuz 1954'te Batı Almanya'nın Hamburg kentinde doğdu. Babası Horst Kasner bir papazdı, annesi Herlind Kasner ise İngilizce öğretmeniydi. Henüz birkaç haftalıkken ailesiyle birlikte Doğu Almanya'ya taşındı ve Berlin'in yaklaşık 75 kilometre kuzeyindeki Templin kasabasına yerleşti. Babası, Templin yakınlarındaki Waldhof'ta bulunan Lüteriyen papaz okulunun yöneticiliğini üstlendi.

Merkel, çocukluğunu Doğu Almanya'nın kısıtlı koşullarında geçirdi. Ailesinin yaşadığı Waldhof yerleşkesi, aynı zamanda zihinsel engelli yetişkinler için bir bakım evi olarak da hizmet veriyordu. 1961 yılında Berlin Duvarı'nın inşası, onun ilk siyasi anısı olarak kayıtlara geçti. Genç yaşta Doğu Almanya'nın resmi gençlik örgütü FDJ'ye (Freie Deutsche Jugend) üye oldu.^【4】 Ancak Sosyalist Birlik Partisi'ne (SED) hiçbir zaman katılmadı.

Merkel, okulda matematik, fen ve dil derslerinde büyük başarı gösterdi. 1973 yılında Templin'deki "Hermann Matern" Genişletilmiş Ortaokulu'ndan 1,0 ile (en yüksek not) mezun oldu.

Merkel, 1977 yılında fizik öğrencisi Ulrich Merkel ile evlendi. Evlilik 1982 yılında boşanmayla sona erdi; ancak Merkel, eski eşinin soyadını kullanmaya devam etti. 30 Aralık 1998'de, uzun yıllardır birlikte yaşadığı kuantum kimyacısı Prof. Dr. Joachim Sauer ile evlendi. Çocuğu yoktur.

Merkel, mütevazı yaşam tarzıyla tanınır. Sıradan bir apartman dairesinde yaşayan, kendi alışverişini kendisi yapan, zaman zaman tarifeli uçakla seyahat eden bir dünya lideri olarak bilinir. Siyasi hayatı boyunca dini görüşlerini kendine saklamayı tercih etmiş, bu konuda baskıcı veya buyurgan tavırlar içine girmemiştir.

1973 yılında Leipzig Üniversitesi'nde fizik eğitimine başlayan Merkel, 1978 yılında "Yoğun ortamdaki bimoleküler temel reaksiyonlarda uzamsal korelasyonun reaksiyon hızı üzerindeki etkisi" başlıklı teziyle "çok iyi" dereceyle mezun oldu. Aynı yıl, Doğu Berlin'deki Bilimler Akademisi Merkezi Fiziksel Kimya Enstitüsü'nde bilimsel çalışan olarak işe başladı ve burada kuantum kimyası alanında araştırmalar yaptı.1986 yılında basit hidrokarbonların reaksiyon hız sabitlerinin hesaplanması üzerine yazdığı doktora teziyle Dr. rer. nat. unvanını aldı. Bilimler Akademisi'nde kültür görevlisi olarak FDJ'nin faaliyetlerinde de yer aldı.

^{Angela Merkel (}Anadolu Ajansı⁾

Merkel'in siyasetle tanışması, 1989 sonbaharında Berlin Duvarı'nın yıkılmasıyla Doğu Almanya'da yükselen demokrasi hareketine katılmasıyla oldu.^【5】"Demokratischer Aufbruch" (Demokratik Uyanış) adlı yeni siyasi oluşuma katılan Merkel, kısa sürede partinin basın sözcüsü oldu. Mart 1990'da Doğu Almanya'nın ilk ve tek serbest seçimlerinde, "Allianz für Deutschland" (Almanya için İttifak) listesinden aday oldu ve Lothar de Maizière başbakanlığındaki koalisyon hükümetinde hükümet sözcü yardımcılığı görevini üstlendi.^【6】Ağustos 1990'da CDU'ya katıldı.

2 Aralık 1990'da yapılan ilk birleşik Almanya federal seçimlerinde Merkel, CDU'dan milletvekili seçildi.^【7】Başbakan Helmut Kohl tarafından Kadın ve Gençlik Bakanı olarak göreve getirilen Merkel, bu sürpriz atamayla ulusal siyasette hızla yükseldi. Medya tarafından "Kohl'ün kızı" olarak anılmaya başlandı.^【8】

1994 seçimlerinin ardından Çevre, Doğa Koruma ve Nükleer Güvenlik Bakanı olarak atandı. Bu görevde, 1995 yılında Berlin'de düzenlenen BM İklim Konferansı'na başkanlık etti ve "Berlin Mandatı"nın kabul edilmesinde kilit rol oynadı.^【9】

1998 seçimlerinde CDU/CSU'nun yenilgisinin ardından, Kasım 1998'de Merkel CDU Genel Sekreteri oldu. 1999 yılının Aralık ayında Frankfurter Allgemeine Zeitung gazetesi için bir makale yazan Merkel, Kohl sonrası dönemle ilgili olarak kullandığı "Parti artık yürümeyi öğrenmeli. Kohl olmadan da siyasi rakipleriyle mücadele edebilmeli ve ergenlik döneminde evden ayrılarak kendi yolunu tutan bir genç gibi hareket etmeli" ifadeleriyle eski başbakan Helmut Kohl'ü eleştirdi.^【10】Bu çıkışıyla dikkatleri üzerine çeken Merkel, Nisan 2000'de CDU'nun ilk kadın genel başkanı seçildi.^【11】

2002 federal seçimleri öncesinde Merkel, başbakan adaylığından kardeş parti CSU lideri Edmund Stoiber lehine feragat etti. Seçim kaybının ardından CDU/CSU meclis grubu başkanı ve dolayısıyla ana muhalefet lideri oldu. 2005 seçimlerine kadar bu görevi sürdürdü.^【12】

^{Angela Merkel (}Anadolu Ajansı⁾

2005 seçimlerinde CDU/CSU'nun zafere ulaşamaması üzerine, Merkel başbakanlığında SPD ile "büyük koalisyon" kuruldu.^【13】22 Kasım 2005'te federal meclis tarafından Almanya'nın ilk kadın başbakanı seçildi.^【14】 Bu dönemde, liberal ekonomik reformlardan bazılarından vazgeçilerek asgari ücret uygulaması ve ekonomik canlandırma paketleri gibi geleneksel olarak solun savunduğu politikalar uygulandı.

2009 seçimlerinin ardından Merkel, bu kez Hür Demokrat Parti (FDP) ile koalisyon kurdu. İkinci dönemine damgasını vuran en önemli olay, küresel finans krizinin ardından patlak veren Euro krizi oldu. Merkel, borç kriziyle boğuşan Yunanistan'a karşı kemer sıkma politikalarını savundu ve yardımların ancak katı reformlar karşılığında yapılması gerektiğini vurguladı. Bu dönemde Avrupa İstikrar Mekanizması'nın (ESM) kurulmasına öncülük etti.^【15】Krizin yönetimi sırasında sergilediği sert tutum, ona Avrupa'nın "demir kanselieri" imajını kazandırdı.^【16】

2013 seçimlerinin ardından yeniden SPD ile büyük koalisyon kuran Merkel'in üçüncü dönemi, 2015 yılında patlak veren büyük göçmen ve mülteci krizine sahne oldu. Suriye, Afganistan ve Irak'taki savaşlardan kaçan yüz binlerce insanın Avrupa'ya akını karşısında Merkel, "Wir schaffen das" (Başarabiliriz) diyerek Almanya'nın sınırlarını ihtiyaç sahiplerine açma kararı aldı.^【17】Bu karar, dünya çapında takdir toplarken, Almanya içinde ciddi tartışmalara yol açtı. Bu dönemde, Time dergisi Merkel'i "Özgür Dünyanın Şansölyesi" manşetiyle 2015 Yılın Kişisi seçti.^【18】2015 yılı sonuna kadar yaklaşık bir milyon mültecinin Almanya'ya gelmesi, aşırı sağcı Almanya için Alternatif (AfD) partisinin yükselişine zemin hazırladı. Merkel'in mülteci ve göçmenlere yönelik bu tutumu, Avrupa Birliği içinde Polonya, İtalya ve Macaristan gibi mülteci karşıtı politikaları benimseyen ülkelerle bir bölünmeye sebep olmuştur. 2022 yılında, mülteci krizinde gösterdiği bu liderlik nedeniyle Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO) Barış Ödülü'ne layık görülmüştür.

2017 seçimlerinin ardından zorlu koalisyon görüşmeleri sonucu 2018'de dördüncü kez başbakan olan Merkel, aynı yıl CDU genel başkanlığını bırakacağını ve 2021'de siyasetten tamamen çekileceğini açıkladı.^【19】Dördüncü dönemine COVID-19 pandemisi damgasını vurdu. Pandemi yönetimi, federal ve eyalet hükümetleri arasındaki koordinasyon ve alınan kısıtlama kararlarıyla Merkel'in popülaritesini son dönemde yeniden artırdı.

2018 yılının Ekim ayında yaptığı açıklamada parti liderliğini ve siyaseti bırakacağını açıklayan Merkel, başbakanlık görevini 2021 yılına kadar sürdürmek istediğini ve başbakan olarak son dönemi olduğunu ifade etmiştir.^【20】

• 2008: Uluslararası Charlemagne Ödülü (Aachen)
• 2011: ABD Başkanlık Özgürlük Madalyası (Barack Obama tarafından)
• 2015: Time Yılın Kişisi
• 2015: Forbes Dünyanın En Güçlü Kadını
• 2022: UNESCO Barış Ödülü

Angela Merkel, 16 yıllık başbakanlık süresince Almanya'nın ve Avrupa'nın en krizli dönemlerine liderlik etti. Pragmatik, uzlaşmacı ve bilimsel yaklaşımıyla tanınan Merkel, birçok zorlu durumu "sorun çözücü" kimliğiyle yönetti. Forbes dergisi tarafından defalarca "Dünyanın En Güçlü Kadını" seçilen Merkel, Avrupa Birliği'nin fiili lideri konumundaydı.^【21】

Merkel'in karizmatik olmayan ancak güven veren liderlik tarzı, popülist akımların yükseldiği bir dönemde liberal demokrasinin temel direklerinden biri olarak görüldü. Onun liderliğinde Almanya, güçlü ekonomisi ve istikrarıyla Avrupa'nın lokomotifi olmaya devam etti. Merkel, tıpkı selefi Helmut Kohl gibi Avrupa Birliği'ni dış politikasının merkezinde tutan bir siyaset izlemiş ve Almanya'nın Avrupa Birliği içerisindeki liderlik pozisyonunu pekiştirmiştir.

Merkel'in halefinin kim olacağı sorusu, yalnızca Almanya içinde değil, uluslararası arenada da Almanya'nın görünümü ve Avrupa Birliği içindeki etkisi için bir muğlaklık anlamına gelmekteydi.