Amintas Qaya Məzarları

Fethiyenin cənubunda yerləşən dik qayalı yamaclara oyulmuş Amintas Qaya Məzarları, Likya bölgəsinin ən vacib arxeoloji abidələrindən biridir. E.ə. 4-cü əsrə aid edilən bu qaya məzarları həm məbəd tipli, həm də mülki memarlığı əks etdirən nümunələri ilə Likya mədəniyyəti və incəsənətinin mühüm göstəricisidir. Bu monumental məzarlar Helenistik dövrdə inşa olunmuş və bu ərazinin tarix boyu müxtəlif sivilizasiyalara ev sahibliyi etdiyini sübut edir.

^{Amintas Qaya Məzarları (}https://kulturportali.gov.tr/turkiye/mugla/gezilecekyer/amintas-kaya-mezarlari⁾

Qaya məzarları arasında ən görkəmli olanı, xalq arasında “Kral Məzarı” kimi tanınan və üzərində “Hermapias oğlu Amintas” yazısına görə Amintas Məzarı adlandırılan abidədir. İon üslubunda və “in antis” tipində inşa edilmiş bu quruluş, antələr arasına yerləşdirilmiş iki sütunu ilə məbədin ön fasadına bənzəyir. Qayaya oyulmuş bu monumental məzar, dövrünün estetik və memarlıq anlayışını əks etdirən ən yaxşı nümunələrdən biridir.

Məzara açılan qapı, dörd əsas panelə bölünmüş qapı təsviri ilə bəzədilmişdir. Otağın daxili hissəsində kobud işlənmiş düz tavan və üç kline (məzar yatağı) yerləşir. Təbii təsirlər və zaman keçdikcə meydana gələn aşınmalar nəticəsində digər məzarlar ciddi ziyan görsə də, Amintas Məzarı nisbətən daha yaxşı qorunub saxlanılmışdır.

Likya bölgəsinə xas olan qaya məzarları, dövrün sosial strukturu və incəsənət anlayışı haqqında mühüm məlumatlar təqdim edir. Xüsusilə yüksək statuslu şəxslər üçün inşa edilən bu monumental məzarlar, Likyanın ağac və metal sənətkarlığındakı ustalığını əks etdirir. Taxta memarlığını imitasiya edən detallı oyma işləri həmin dövrün inşaat texnikası haqqında biliklər verir. Amintas Məzarı və ətrafındakı digər məzarlar bu səbəbdən Likya incəsənətinin ən unikal nümunələrindən biri kimi qiymətləndirilir.

Amintas Qaya Məzarları zaman ərzində müxtəlif dağıntılara məruz qalmışdır. Helenistik dövrdə qarət edilən məzarlar, xristianlıq dövründə də ciddi fiziki ziyan görmüşdür. Təbii təsirlərdən əlavə, insan müdaxilələri də bu tikililərin zədələnməsinə səbəb olmuş, bəzi sütunlar və məzar relyefləri itmişdir. Bununla belə, Amintas Məzarı sütunları böyük ölçüdə aşınmış olmasına baxmayaraq hələ də mövcudluğunu qorumaqdadır.

18 və 19-cu əsrlərdə bir çox səyyah və tədqiqatçı Telmessos Antik Şəhərini və qaya məzarlarını ziyarət etmiş və qeyd altına almışdır. Fransız səyyah Şarl Teksiye 1850-ci illərdə bölgəni araşdırmış və Amintas Məzarının rəsmlərini çəkmişdir. Hətta bu abidəyə olan marağını nümayiş etdirmək üçün onun sol üst küncünə öz adını yazmışdır. Səyyah və tədqiqatçıların bu bölgəyə göstərdiyi maraq Amintas Qaya Məzarlarının təkcə yerli deyil, beynəlxalq səviyyədə də önəmli bir mədəni irs olduğunu sübut edir.

Fethiyenin ən mühüm tarixi tikililərindən biri olan Amintas Qaya Məzarları bölgənin ən çox ziyarət edilən arxeoloji sahələrindən biridir. Təxminən yüz pilləkan vasitəsilə məzarın yerləşdiyi yerə qalxan ziyarətçilər, Fethiye və Aralıq dənizinin mənzərəsi ilə qarşılaşırlar. Məzarın möhtəşəmliyi, ölçüləri və incə sənətkarlıq detalları yaxından müşahidə edildikdə Likya sivilizasiyasının estetik baxışı və memarlıq bacarıqları daha yaxşı başa düşülür.