Altınyazı Barajı

Altınyazı Barajı, Türkiye'nin Edirne ili sınırlarında, Uzunköprü ilçesi Altınyazı kasabasının yaklaşık 1 km kuzeydoğusunda yer alan bir barajdır. 1970 yılında hizmete başlayan baraj, aynı zamanda bölgesel tatlı su balıkçılığı açısından da önem taşımaktadır. Barajın gövde yüksekliği 22 metredir; normal su kotunda göl hacmi 31 hm³, yüzey alanı ise 4 km²’dir​.

Altınyazı Barajı'nın 2023 yılına dair bir görüntüsü (AA)

Baraj başlıca iki temel işlevi yerine getirir:

Tarımsal Sulama: Yaklaşık 7.524 hektarlık bir sulama alanını desteklemektedir.

Taşkın Koruma: Bölgedeki tarım arazileri ve yerleşim alanlarını taşkınlardan koruma amacıyla inşa edilmiştir​.

Altınyazı Barajı'nın suları, çeşitli kalite değerlendirme sistemlerine göre sulama suyu açısından T2A1 sınıfında yer almaktadır. Bu, suyun "orta tuzlulukta" ve "düşük sodyum içerikli" olduğu anlamına gelir. Su kalitesi açısından hem FAO-29 hem de Türkiye'deki ilgili yönetmeliklere göre sulamada kullanılabilir niteliktedir​.

Baraj suyu genellikle II. sınıf kalitede sınıflandırılmıştır. Bu, sulama amaçlı kullanıma uygun olup bazı parametrelerde dikkatli olunması gerektiğini göstermektedir. Elektriksel iletkenlik, pH ve toplam çözünmüş madde gibi fiziksel-kimyasal parametreler bu değerlendirmeye esas alınmıştır.

Barajda yapılan analizlerde, su örneklerinde sadece demir (Fe) tespit edilebilmiş, diğer ağır metaller tayin sınırının altında kalmıştır. Sedimentte ise tüm incelenen ağır metaller (Cd, Cr, Zn, Cu, Fe, Mn, Pb) tespit edilmiştir. Sedimentteki metal sıralaması Fe > Mn > Cr > Pb > Zn > Cu > Cd şeklindedir​.

Altınyazı Barajı, bölgedeki en önemli iç su balıkçılığı kaynaklarından biridir. Baraj gölünde başlıca şu balık türleri yaşamaktadır:

Cyprinus carpio (Sazan),

Carassius carassius (Havuz balığı),

Blicca bjoerkna (Tahta balığı),

Perca fluviatilis (Tatlı su levreği),

Sander lucioperca (Sudak),

Scardinius erythrophthalmus (Kızılkanat)​

Yapılan araştırmalarda, bu balıkların çeşitli organlarında (solungaç, karaciğer, böbrek, kas) ağır metal birikimleri gözlenmiştir. Özellikle kadmiyum (Cd) ve kurşun (Pb) birikimlerinin, kas dokusunda bile yasal sınırların üzerinde olduğu tespit edilmiştir. Bu durum, barajda avlanan balıkların insan tüketimi açısından potansiyel bir risk taşıdığını ortaya koymaktadır​.

Baraj çevresinde tarımsal faaliyetler yoğun olarak yapılmakta ve zaman zaman Meriç Nehri'nden su takviyesi sağlanmaktadır. Tarımsal gübre ve pestisit kullanımı, ağır metal birikimini etkileyen başlıca faktörler arasındadır. Aynı zamanda, kurak dönemlerde su seviyesi düştüğünde Alıç Göleti’nden takviye yapılmaktadır​.

Altınyazı Barajı'nın uzun vadeli sürdürülebilirliği için çevresel izleme çalışmalarının sürdürülmesi, su kalitesinin düzenli aralıklarla kontrol edilmesi ve bölgedeki tarım uygulamalarının denetlenmesi önem taşımaktadır.