Alman-Sovyet Saldırmazlık Paktı

Alman-Sovyet Saldırmazlık Paktı, 23 Ağustos 1939’da Moskova’da Nazi Almanyası ile Sovyetler Birliği arasında imzalanan ve tarafların birbirine saldırmama taahhüdünü içeren uluslararası anlaşmadır. Sovyet Dışişleri Halk Komiseri Vyaçeslav Molotov ile Alman Dışişleri Bakanı Joachim von Ribbentrop’un imzaladığı bu pakt, imzacı liderler Joseph Stalin ve Adolf Hitler’in onayıyla yürürlüğe girmiştir.

1920’lerde imzalanan Rapallo (1922) ve Berlin (1926) Antlaşmaları sayesinde Almanya ile Sovyetler Birliği ilişkileri dostane bir zeminde gelişmişti. Ancak 1933’te Hitler’in iktidara gelmesiyle bu ilişkiler bozuldu; ideolojik açıdan birbirine zıt iki rejim propaganda yoluyla karşılıklı düşmanlık üretti. Batılı devletlerin izlediği “yatıştırma politikası” (appeasement) ve Sovyetleri çoğu kez müzakere masasına almamaları (örneğin Münih Konferansı, 1938) Moskova’da güvensizlik yarattı.

• Almanya açısından: Hitler, Polonya’ya saldırmadan önce doğuda güvence sağlamak ve savaşın ilk yıllarında ihtiyaç duyduğu hammaddeleri Sovyetlerden temin etmek istiyordu. Sovyetlerle çatışmayı sonraya bırakmayı tercih etti.
• Sovyetler açısından: Stalin, ordunun hazır olmadığını düşünüyor ve zaman kazanmak istiyordu. Ayrıca Polonya’nın doğu kesimleri ile Baltık devletlerini savaşsız elde etme fırsatını görüyordu.

Paktın kamuya açıklanmayan gizli ek protokolünde Doğu Avrupa nüfuz bölgeleri paylaşıldı:

• Polonya, Almanya ve Sovyetler arasında bölünecek,
• Estonya, Letonya ve Finlandiya Sovyet nüfuzuna bırakılacak,
• Litvanya Almanya’ya bırakılacak,
• Romanya’nın Besarabya bölgesi Sovyetlere bırakılacaktı.

1 Eylül 1939’da Almanya’nın Polonya’ya saldırısıyla II. Dünya Savaşı resmen başladı. 17 Eylül’de Sovyetler doğudan Polonya’ya girerek ülkenin paylaşımını tamamladı. Ardından Baltık devletleri Sovyet nüfuzuna girdi, Finlandiya ile Kış Savaşı yaşandı. Bu gelişmelerle Sovyetler Birliği 1918 öncesi sınırlara yaklaşacak şekilde genişledi.

Pakt, dünyada büyük şaşkınlık yarattı. İdeolojik olarak birbirine zıt iki rejimin iş birliği kısa sürede “taktiksel bir manevra” olarak anlaşıldı. Nitekim 22 Haziran 1941’de Almanya’nın Sovyetler Birliği’ne saldırmasıyla pakt fiilen sona erdi.

Savaş başladıktan sonra Sovyetler Birliği, Nazi işgaline karşı halkı seferber etmek için yoğun propaganda yürüttü. Bu propaganda posterlerinde çocuk imgeleri öne çıkarılarak Nazi Almanyası’nın sivillere, özellikle çocuklara zarar verdiği mesajı işlendi. Hüzün, korku ve öfke duygularıyla Sovyet halkının birlik olması hedeflendi.

^{Almanya'nın 1 Eylül 1939'da Polonya'ya saldırısı -} AA