1114 Maraş Zəlzələsi

Maraş, Şərqi Aralıq dənizinə yaxın bir mövqedə yerləşir və Aralıq dənizi ilə quru iqlimi arasında keçid bölgəsində yerləşir. Bu vəziyyət, məhsuldar torpaqların kənd təsərrüfatı iqtisadiyyatına töhfə verməsinə səbəb olur. Şəhərin ətrafında yerləşən Ahırdağı və Amanos Dağları yüksək meylli və dik yamaclardan ibarətdir və bu, yaşayış yerlərinin tarix boyu təbii fəlakətlərə qarşı dayanıqlı olmasına səbəb olmuşdur. Maraş, Geç Hititlər və Roma İmperiyası kimi böyük sivilizasiyaların təsiri altında olmuş bir bölgədir. Həmçinin, şəhər adı, ərəb dilindəki "re’aşe" felindən törəmişdir və bu, zəlzələ kimi təbii fəlakətlərə qarşı həssaslığı simvollaşdırır.

29 Noyabr 1114-cü ildə baş verən Maraş Zəlzələsi, Orta Çağda baş vermiş ən dağıdıcı fəlakətlərdən biri olaraq qeydə alınmışdır. Zəlzələnin mərkəzinin Maraş olduğu, böyük zərərlərə yol açdığı və çoxsaylı can itkilərinin olduğu bilinir. Urfalı Mateos, zəlzələnin şiddətli şəkildə davam etdiyini və bu böyük fəlakətin Maraş mərkəzində baş verdiyini qeyd etmişdir. Görgü şahidləri, güclü bir səs ilə yerin titrədiyini, daşların yarıldığını və dağların çatladığını bildirmişlər. Zəlzələnin ardından Maraş və ətrafdakı şəhərlər demək olar ki, xarabaya dönmüş; 40.000 insanın öldüyü şəhərdə, evlərin tamamilə dağıldığı deyilir. Bununla yanaşı, Samsat, Hısnımansur, Keysun, Raban və Maraş kimi yaşayış yerləri də böyük itkilər yaşamışdır.

Zəlzələnin təsiri yalnız Maraşla məhdudlaşmamış; Adana, Antep, Osmaniye, Urfa kimi ətraf şəhərlərdə də böyük dağıntılar və itkilər yaşanmışdır. Suriyada isə Hələb, Azaz və Balis kimi şəhərlərdə də təsirini göstərmişdir.

Urfalı Mateos, zəlzələnin ardından müsəlmanların yaşadığı bölgədə dağıntı və insan itkisi olmadığını, yalnız xristianların yaşadığı ərazidə dağıntıların olduğunu bildirmişdir. Bu fikrini, xristianların böyük günahlar işləmiş olmaları ilə əlaqələndirərək insanların diqqətini bu yöndə çəkməyə çalışmışdır. Lakin ümumi qeydlərə baxıldıqda, belə böyük bir dağıntının olduğu bir fəlakətdə yalnız xristianların zərər görməsi mümkün deyil, amma zəlzələnin xristian cəmiyyətinin yaşadığı bölgədə daha çox hiss edildiyi doğrudur