AçAçıklanabilir Yapay Zekâ (İngilizce: Explainable Artificial Intelligence, kısaltmasıyla XAI), yapay zekâ (YZ) sistemlerinin ürettiği sonuçların ve kararların insanlar tarafından anlaşılabilir ve yorumlanabilir hâle getirilmesini amaçlayan bir dizi yöntem ve tekniktir. Özellikle derin öğrenme gibi karmaşık algoritmaların kullanıldığı durumlarda, YZ sistemlerinin karar verme süreçleri genellikle bir "kara kutu" (black box) olarak nitelendirilir. Bu sistemler, bir girdi aldığında ve bir çıktı verdi
TRYunus Emre Yüce
OpOptimal sinyal estimasyonu, gözlemlenen sinyal verilerinden sistemin gerçek durumunu en iyi şekilde tahmin etmek amacıyla matematiksel ve istatistiksel yöntemlerin kullanıldığı bir süreçtir. Bu yaklaşım, ölçüm ve model hataları gibi belirsizliklere rağmen sinyalin gerçek değerine en yakın tahmini sağlayacak şekilde geliştirilmiştir. Optimal sinyal estimasyonu; kontrol sistemleri, iletişim, radar, finans ve biyomedikal mühendisliği gibi birçok alanda kritik öneme sahiptir. Özellikle, farklı siste
TR
Hatice Mehlika Biten

Nanoteknoloji, atomik ve moleküler ölçeklerde malzeme ve cihaz tasarımı, üretimi ve uygulanması ile ilgilenen disiplinlerarası bir bilim dalıdır. Nanometre (nm) ölçeği genellikle 1–100 nm arası boyutları ifade eder. Bu ölçek, maddenin makroskobik ve moleküler özellikleri arasında benzersiz fiziksel, kimyasal ve biyolojik davranışların ortaya çıktığı bir sınırdır.Tarihçesi ve GelişimiNanoteknoloji kavramı ilk olarak 1959 yılında Richard Feynman tarafından öne sürülmüştür. Feynman, "Molekülleri Ma
TRKazım Can Özdemir
HuHuffman kodlaması, bilgi kuramına dayanan kayıpsız bir veri sıkıştırma yöntemidir. En temel amacı, verideki sembollerin frekanslarını dikkate alarak sık kullanılan karakterleri daha kısa, nadiren kullanılanları ise daha uzun ikili kodlarla temsil etmektir. Böylece ortalama kod uzunluğu azaltılarak toplam veri boyutunda tasarruf sağlanır. Huffman kodlaması, önek (prefix) özelliğine sahip olması sayesinde, çözümlenebilirlik açısından da güvenli bir yapı sunar. Bu özellik, hiçbir kodun başka bir ko
TR
Neriman Çalışkan

Gaz Kromatografi-Kütle Spektrometresi (GC-MS), özellikle uçucu ve yarı uçucu bileşiklerin ayrılması, tanımlanması ve miktar tayininde kullanılan, gaz kromatografisi (GC) ile kütle spektrometresinin (MS) ardışık olarak çalıştığı birleşik bir analiz sistemidir. Bu teknoloji, bir karışımdaki bileşenlerin ppm (milyonda bir) veya ppb (milyarda bir) düzeyinde tespitine olanak tanır. GC-MS, analitik kimyada yüksek seçiciliği (%90–95 kütle spektrumu eşleşme doğruluğu), hassasiyeti (pikogram düzeyinde te
TR
Mürüvvet Doğangün

Sıvı azot, azot gazının -196 °C’de yoğunlaştırılmasıyla elde edilen, renksiz, kokusuz ve inert bir sıvıdır. Kriyojenik teknolojilerin temel bileşeni olarak değerlendirilen bu madde, özellikle biyoteknoloji, tıp, gıda ve malzeme bilimlerinde yaygın olarak kullanılmaktadır. Türkiye’de birçok üniversite ve araştırma merkezi sıvı azot üretim altyapısına sahiptir. Örneğin, Harran Üniversitesi HUBTAM bünyesinde sıvı azot, biyolojik numune saklama süreçlerinde kullanılmaktadır . Küresel pazarda sıvı az
TR
Mürüvvet Doğangün

Maket bıçağı, keskin, ince ve değiştirilebilir bıçaklara sahip, genellikle plastik ya da metal gövdeli bir el aletidir. Kâğıt, karton, plastik, ince ahşap levha, silikon, derz bandı, köpük ve benzeri malzemelerin hassas şekilde kesilmesini sağlar. Sürgülü yapısı sayesinde bıçak ucu kontrollü şekilde dışarı çıkarılır ve istenen uzunlukta sabitlenebilir. İnşaat, hobi işleri, reklamcılık, ambalaj ve iç mimari sektöründe yaygın olarak kullanılmaktadır.ÖzellikleriSürgülü veya otomatik kilitlemeli bıç
TR
Ufuk Yarar

Zımpara bloğu, yüzeylerin düzgünleştirilmesi ve pürüzlerin giderilmesi amacıyla kullanılan, zımpara kâğıdının daha kontrollü uygulanmasını sağlayan el aletidir. Genellikle sünger, kauçuk veya sert plastikten üretilen bu bloklar, zımpara kâğıdının el ile temasını kolaylaştırır ve yüzeye uygulanan basıncın daha dengeli olmasını sağlar. Ahşap, metal, alçı ve plastik yüzeylerde el zımparasıyla yapılan işlemlerde yaygın şekilde kullanılır.Kullanım Alanları ve YapısıZımpara blokları, özellikle küçük a
TR
Ufuk Yarar

Bilgisayarlı görü, makinelerin ve bilgisayarların görsel veriyi algılaması, analiz etmesi ve yorumlaması sürecine verilen isimdir. Bu alan, görüntü işleme, makine öğrenmesi, örüntü tanıma, yapay zekâ ve istatistiksel analiz tekniklerinin birleşimini içerir. İnsan görsel sistemini model alma amacıyla başlayan bilgisayarlı görü çalışmaları, günümüzde otonom araçlardan sağlık teknolojilerine kadar birçok sektörde kritik rol oynamaktadır.Tanım ve TarihçeBilgisayarlı görü, görsel veriyi sayısal biçim
TRMehmet Yurtçak

El tipi metal dedektörleri, özellikle insan vücudu üzerinde gizlenmiş metal objelerin tespiti amacıyla kullanılan taşınabilir güvenlik cihazlarıdır. Havalimanları, adliyeler, kamu kurumları, cezaevleri, konser alanları ve benzeri yerlerde güvenlik kontrol noktalarında yaygın şekilde kullanılmaktadır. Düşük voltajlı elektromanyetik alan prensibine dayanır ve küçük silah, bıçak, metal parça gibi nesneleri hızlı biçimde tespit edebilir.Çalışma PrensibiEl tipi metal dedektörleri, bir bobin yardımıyl
TR
Ufuk Yarar