`turkcekelimeler` ile İlgili Madde Sonuçları

Köken Encam, Farsça encām (انجام) “son, nihayet, bitiş” kelimesinden Türkçeye geçmiştir. Bu sözcük, Orta Farsçadaki aynı anlamlı biçimlere ve daha eski İran dillerine dayanan bir kökten gelir. Temel anlamı “bir işin sona ermesi, tamamlanması ve ortaya çıkan sonuç”tur. Osmanlı Türkçesinde özellikle edebî ve resmî metinlerde “son, sonuç” anlamıyla yaygın şekilde kullanılmıştır. Kullanım Alanları Edebiyat ve Şiir: Olayların, duyguların veya hayatın ulaştığı son durumu ifade etmek için kullanılır. G

Köken Feryat, Farsça faryād / firyād (فریاد) kelimesinden Türkçeye geçmiştir. Bu sözcük Orta Farsçada “yardım, imdat” anlamına gelen frayād biçiminden evrilmiştir. Türkçede zamanla “yardım isteme çağrısı” anlamının yanı sıra “acı, korku ve çaresizlikten doğan yüksek sesli haykırış” anlamını kazanmıştır. Kullanım Alanları Günlük Dil: Acı, korku, şaşkınlık veya çaresizlik anlarında yükselen bağırışları ifade etmek için kullanılır. Edebiyat ve Şiir: Duygusal yoğunluğu, iç sıkıntısını ve insanın ruh

Köken Bâdema, Arapça baʿde (بعد) “sonra” sözcüğü ile mā (ما) “şey, ne” edatının birleşmesinden oluşan baʿde mā (بعدما) ifadesinden Türkçeye geçmiştir. Bu yapı, “ondan sonra, bundan sonra” anlamını taşır. Kullanım Alanları Günlük Dil: Bir durumun veya olayın sonrasını belirtmek için “artık, bundan sonra” anlamında kullanılır. Edebiyat: Hikâye ve romanlarda zaman geçişini ifade etmek ve anlatı akışını düzenlemek için tercih edilir. Resmî ve Yazışma Dili: Talimat, uyarı veya açıklamalarda bundan so

Köken Mütereddit, Arapça mutaraddid (متردّد) kelimesinden Türkçeye geçmiştir. Bu kelime, Arapça rdd köküne dayanmaktadır. Radda (ردّ) fiilinden türeyen mutaraddid, “tereddüt eden, gidip geri dönen” anlamlarını taşır. Türkçede ise kararsızlık gösteren, bir konuda kesin karar veremeyen kişi veya durumları ifade etmek amacıyla kullanılmaktadır. Kullanım Alanları Günlük Hayat: Karar vermekte zorlanan kişilerin ruh hâlini ve davranış biçimini ifade etmek için kullanılır. Edebiyat: Karakterlerin tered

Köken Kelime, Farsçada "canını feda ederce" anlamına gelen cānsipārāna (جانسپارانه) sözcüğünden dilimize alıntılanmıştır. Bu yapı, yine Farsça "canını feda eden" manasını taşıyan cān-sipār (جانسپار) kelimesine zarf türeten +āne ekinin getirilmesiyle oluşturulmuştur. Sözcüğün tarihsel kökleri Orta Farsça dönemine kadar uzanır; o dönemde "can" anlamına gelen gyān sözcüğü ile "ısmarlamak, tevdi ve teslim etmek" manalarındaki abespurdan fiilinin birleşmesinden evrilmiştir. Ayrıca kelimenin aslı cāns

Köken “Kalıtım” sözcüğü, Türkiye Türkçesi kal- fiilinden türetilmiştir. Kelimenin temelinde Yeni Türkçe döneminde +Ut ekiyle oluşturulan kalıt adı yer alır. Kalıtım ise bu ad üzerinden türetilmiş görünmekle birlikte yapısı bakımından muğlaktır; ayrıca Türkçede kalıtmak biçiminde bir fiil bulunmamaktadır. Terim olarak kullanımı 20. yüzyılın ortalarında yerleşmiş; özellikle TDK’nin 1940’lı yıllardaki terim çalışmaları sırasında “irs” ve “veraset” karşılığı olarak önerilmiştir. Böylece kelime, Arap

Köken Lafügüzaf kelimesi, Farsça lāf (لاف) "söz, özellikle anlamsız söz" ile guzāf (گزاف) "boş söz, saçma" sözcüklerinin birleşmesinden oluşan lāf ü guzāf tamlamasından Türkçeye geçmiştir. Kullanım Alanları Günlük kullanım: Boş, gereksiz veya yersiz konuşmaları nitelemek için kullanılır. Edebî kullanım: Klasik ve modern Türk edebiyatında, anlam bakımından değersiz veya gereksiz sözleri ifade etmek amacıyla kullanılır. Mecazî kullanım: Bir konuşmanın, tartışmanın veya sözün önemsiz ve sonuçsuz ol

Köken Koşut, Türkiye Türkçesi koş- fiilinden -ut ekiyle türetilmiştir. Bu türetme, yan yana veya paralel durumları ifade eden bir sıfat oluşturmak için yapılmıştır. Kullanım Alanları Matematik ve Geometri: Çizgi, doğru veya yüzeylerin birbirine değmeden yan yana uzanmasını ifade etmek için kullanılır. Mimarlık ve İnşaat: Yapılar veya düzenlemelerin birbirine paralel veya yan yana konumlandırılmasını tanımlamak amacıyla tercih edilir. Felsefe ve Düşünce: Farklı düşünce, olay veya süreçlerin birbi

Köken Yeğ kelimesi, Eski Türkçede "üstün, daha iyi" anlamına gelen yég (veya yig) sözcüğünden evrilmiştir. Kullanım Alanları Karşılaştırma ve Tercih: İki durum, nesne veya eylem arasında bir kıyaslama yapıldığında, hangisinin daha makbul veya hayırlı olduğunu belirtmek için (genellikle "...-mektense ... yeğdir" kalıbıyla) kullanılır. Felsefi ve Ahlaki Söylem: Bir durumun zorluğuna rağmen ahlaken diğerinden daha üstün olduğunu vurgulayan (örn: "Onurlu fakirlik, zillet içindeki zenginlikten yeğdir

Köken Günaşırı kelimesi, Türkçe gün ve bir şeyi "atlamak, geçmek" anlamındaki aşmak fiilinden türeyen aşırı sözcüklerinin birleşmesiyle oluşmuş bir birleşik zarftır. İfade, kelime anlamıyla "bir günü atlayarak" yapılan eylemleri tanımlar. Kullanım Alanları Zamanlama ve Planlama: Bir işin, görevin veya etkinliğin her gün değil, belirli bir periyotta (iki günde bir) yapılacağını belirtmek için kullanılır. Tıp ve Sağlık: İlaçların kullanım sıklığını veya tedavi seanslarının periyodunu belirlemede s