ÂcKöken Âciz sözcüğü, Arapça ˁcz kökünden gelen ˁāciz (عاجز) “acz eden, güçsüz, düşkün” anlamındaki kelimeden Türkçeye geçmiştir. Bu sözcük, Arapçada ˁaciza (عجز) fiilinden türemiş olup, fāˁil vezninde (etken fiil sıfatı) kullanılır. Böylece “güçsüz, beceriksiz, elinden iş gelmez” anlamlarını taşır. Kullanım Alanları Dil ve Edebiyat: “Âciz” kelimesi hem klasik hem modern edebi metinlerde; şiir, roman, tiyatro, deneme gibi çeşitli türlerde güçsüzlük, yetersizlik, çaresizlik ya da tevazu anlatmak iç
TRAyşe İkbal Özsakın
KıKöken "Kıtmir" kelimesi Arapça kökenlidir. "Az ve değersiz şey" anlamına gelen "kitmir" kelimesinden türemiştir. Kullanım Alanları Kur’ânî Anlatı: Kehf suresinde anlatılan kıssada, mağarada yedi kişinin yanında bulunan sadık köpek. Tasavvuf: Tevazu göstergesi olarak kullanılır; kulun kendini "kıtmir" gibi görmesi, benliğinden soyunmuşluğunu ifade eder. Edebiyat: Sadakati ve önemsiz görünen varlıkların aslında ne kadar yüce olabileceğini anlatmak için sembolik olarak kullanılır.
TR
Muhammed Said Alevcan
Sözlükte “şaşmak, hayret etmek, yadırgamak” mânasındaki acb kökünden isim olan ucb “bir kimsenin hak etmediği bir mertebeyi kendinde vehmetmesi” şeklinde tanımlanır (et-Taʿrîfât, “ʿucb” md.; Râgıb el-İsfahânî, eẕ-Ẕerîʿa, s. 306). Sözlüklerde ucb genellikle “övünme, kibir, tekebbür” diye açıklanırsa da (meselâ bk. Lisânü’l-ʿArab, “ʿacb” md.; Tâcü’l-ʿarûs, “ʿacb” md.) âlimler bu kavramların birbirinden farklı olduğunu belirtir. Meselâ er-Riʿâye li-ḥuḳūḳıllâh adlı eserinde (s. 371, 377) ucb, kibir
TRİslam Ansiklopedisi