MeMerâga Rasathanesi, 13. yüzyılda İlhanlı hükümdarı Hülâgu Han’ın emriyle, dönemin önde gelen âlimlerinden Nasîrüddin Tûsî tarafından Azerbaycan’ın Merâga şehrinde kurulmuş bir astronomi merkezidir. Ortaçağ İslam dünyasının en önemli bilimsel kurumlarından biri kabul edilen rasathane, hem gözlem faaliyetlerinin yürütüldüğü bir araştırma merkezi hem de yükseköğretim kurumu olarak işlev görmüştür. Bazı tarihçiler tarafından kendisinden sonra kurulan gözlemevlerine model teşkil eden “ilk modern rasa
TR
Fatma Sümeyra Koray
Kuruluşu Büyük İskender dönemine kadar uzanır; Yunanca’da Susia olarak bilinir. Tûs’un kuruluşunun Pîşdâdîler hânedanından Cemşîd’e dayandırılması (Müstevfî, s. 183) şehrin Sâsânîler’den önce varlığını ortaya koymaktadır. Bugün şehrin harabeleri Horasan eyaletinde Meşhed’in yaklaşık 25 km. kuzeybatısında yer almaktadır. İbn Hurdâzbih, Tûs’u Nîşâbur-Serahs yolu üzerinde gösterir. Ya‘kūbî, Tûs şehrinde yaşayan halkın büyük çoğunluğunun İranlı olduğunu söyler. İstahrî şehrin Nîşâbur’un kuzeydoğusun
TRİslam Ansiklopedisi
İran’ın kuzeybatısındaki Urmiye gölünün yakınında ve Sehend dağının güney eteklerinden geçen Sâfî akarsuyunun kenarında kurulmuştur. Yâkūt el-Hamevî’nin eski adını Efrâzerûd (askerlerin toplandığı yer) olarak verdiği Merâga (Muʿcemü’l-büldân, IV, 476), IV. (X.) yüzyılda kaleme alınan coğrafya kitaplarında çevresinde her türlü ziraatın yapıldığı, bağlık bostanlık, zengin, büyük ve güzel bir şehir olarak tanıtılır. İslâm öncesi dönemde Azerbaycan’ın askerî ve idarî merkezi olan Merâga bu özelliğin
TRİslam Ansiklopedisi