
Osmanlı Devleti’nde zamanın nasıl hesaplandığı, gökyüzünün nasıl okunduğu ve bu bilginin devlet işlerine nasıl dâhil edildiği sorusu, beni her zaman müneccimbaşılık kurumu üzerine düşünmeye sevk etmiştir. Çünkü müneccimbaşılık, yalnızca yıldızlara bakan bir görev alanı değil; devlet düzeninin, ibadetin ve gündelik hayatın ritmini belirleyen önemli bir mekanizmaydı. Bugün geriye dönüp baktığımızda, zamanın bu denli merkezi bir unsur olarak ele alınması ve gökyüzüyle ilişkilendirilmesi, Osmanlı zi
TRgülü sıla polat

Usturlap: Gökyüzünü Kaşifinin El Kitabı🧭 Merhaba gökyüzü kaşifi! Hiç yıldızlara bakıp onların sırlarını merak ettin mi? Ya da “Acaba saat kaç?” diye sorduğunda, cevabı Güneş’ten veya yıldızlardan alabileceğini düşündün mü? İşte usturlap, tam da bu işe yarayan, yüzlerce yıl öncesinin akıllı cihazı gibidir. O, bir bilgisayar ya da telefon olmadan önce insanların gökyüzü hakkında bilgi edinmesini sağlayan dairesel bir aletti. Usturlap, aslında gökyüzünün iki boyutlu bir haritasıdır. Tıpkı bir düny
TR
Kasım Emre Anıl
Pîrî Mehmed Paşa tarafından yaptırılan külliye 2 Receb 927 (8 Haziran 1521) tarihli Arapça vakfiyesinden anlaşıldığına göre cami, medrese, misafirhane, imaret, yemekhane, sıbyan mektebi, mutfak, kiler, fırın, odunluk, imaret hanı (ahır), dükkânlar, çeşitli hizmetler için odalar, muvakkithâne ve hazîreden oluşmaktaydı. Bu tesisten günümüze cami, han, sıbyan mektebi ve muvakkithâne ulaşmıştır. Düzgün kesme taş malzeme ile inşa edilen cami zâviyeli/tabhâneli planda yapılmıştır. Önde dört sütuna otu
TRİslam Ansiklopedisi
MeMustafa ibn Ali al-Muvakkit was one of the leading Ottoman astronomers and chief timekeepers of the 16th century. Renowned for his work in astronomy, mathematics, and the science of timekeeping (ʿilm al-mīqāt), he played a pivotal role in advancing observational astronomy in the Ottoman Empire and in institutionalizing this knowledge within official structures. Life and Education Although his exact date of birth is unknown, he is believed to have been born in Istanbul in the early 16th century.
EN
Rahşan Kızıltepe

Köken Arapça muvakkit (zamanı belirleyen, vakit ölçen) ve hane (ev, mekân) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir. Kullanım Alanları Osmanlı Mimarisi: Cami, saray ve büyük şehirlerde yer alan, vakit hesaplamalarının yapıldığı yapılar. Astronomi ve Zaman Bilimi: Namaz vakitlerinin belirlenmesi ve saat hesaplamaları için kullanılan mekânlar. Tarih: Osmanlı ve İslam dünyasında zaman ölçümünün gelişimini anlamak için önemli yapılar. Alt Anlamlar ve Yan Anlamlar Cami Muvakkithanesi: Camilerin avlu
TR
Ahsen Karakaş
MuKöken Bilgisi "Muvakkit" kelimesi, Arapça kökenli olup waqqata (وَقَّتَ) fiilinden türetilmiştir. Türkçeye de "muvakkit" olarak geçmiş ve özellikle cami, medrese gibi yerlerde vakitleri belirleyen kişi anlamında kullanılmıştır. Kullanım Alanları Dinî ve Tarihî Mekânlar: Camiler, medreseler veya tarihî gözlemevlerinde ibadet veya astronomik vakitleri belirleyen kişileri ifade etmek için kullanılır. Astronomi ve Ölçüm Bilimleri: Zamanı hassas ölçen saat ve kronometreleri ifade etmek için tercih ed
TR
Ömer Faruk Tuğla
ZaMustafa ibn Ali el-Muvakkit, XVI. yüzyılın önde gelen Osmanlı astronom ve müneccimbaşılarındandır. Astronomi, matematik ve zaman ölçümü (ʿilm al-mīqāt) alanlarında yaptığı çalışmalarla tanınan bilgin, Osmanlı’da hem gözleme dayalı astronominin gelişimine hem de bu bilginin kurumsal yapılarda uygulanmasına öncülük etmiştir. Hayatı ve Eğitimi Doğum tarihi kesin olarak bilinmemekle birlikte, 16. yüzyılın başlarında İstanbul’da doğduğu tahmin edilir. İlk eğitimini medrese ortamında alan Mustafa ibn
TR
Rahşan Kızıltepe
Hayatına dair fazla bilgi yoktur. Ebû Yahyâ İbn Âsım, Ebü’l-Kāsım İbn Sirâc, Ebû Abdullah el-Mintûrî ve Muhammed b. Yûsuf es-Sannâ’dan öğrenim gördü ve devrinin tanınmış âlimlerinden biri oldu. Gırnata’da (Granada) müftülük ve hatiplik görevlerinde bulundu. Talebeleri arasında Ahmed b. Muhammed ed-Dükūn es-Sanhâcî, Zekkāk, Ebü’l-Ferec Abdullah b. Ahmed el-Gırnâtî, Muhammed b. Ahmed es-Sülemî el-Ci‘dâlle ve Ahmed b. Dâvûd’un adları anılmaktadır. Mevvâk, Gırnata’nın hıristiyanların eline düştüğü 8
TRİslam Ansiklopedisi