`istisna` ile İlgili Madde Sonuçları

MuafMu

Muaf

(116 sözcük)
20 Haziran 2025

Köken “Muaf” kelimesi, Arapça muˁāf (مُعَاف) yani “affedilmiş, yükümlülükten kurtarılmış” anlamındaki sözcükten Türkçeye geçmiştir. Bu kelime, Arapça ˁafā (عَفَا) fiilinden türetilmiş olup, “silmek, affetmek” gibi anlamlara gelir ve mufˁal vezninde IV. babın edilgen sıfat formudur. Arapça kökenli bu yapı, İslam hukuku ve Osmanlı idari dili başta olmak üzere birçok tarihi metinde sıkça geçer. Türkçede ise “yükümlülükten muaf olmak” ifadesiyle daha çok vergi, askerlik ya da görev gibi alanlarda ku

TR
Ayşenur Bayraktar

Ayşenur Bayraktar

BilaistisnaBi

Bilaistisna

(84 sözcük)
5 Temmuz 2025

Köken Arapça kökenli bir kelimedir. "Bilaistisna" Arapça kökenli bilā (بِلَا) "olmaksızın, -sız (yoksunluk edatı) " ve istisnā (اِسْتِثْنَاء) "istisna, ayrı tutma, dışlama" kelimelerinden oluşmaktadır. Kullanım Alanları Resmî ve Hukukî Metinler: Yasalar, yönetmelikler veya resmî açıklamalarda “herkes için geçerli” hükümleri vurgulamak amacıyla kullanılmaktadır. Edebî ve Hitabet Dili: Özellikle konuşma ve yazılarda kuvvetli, kapsamlı ve vurgulu ifadeler yaratmak için tercih edilmektedir. Gazeteci

TR
Halil Gülenç

Halil Gülenç

İSTİSNA

İSTİSNA

(3789 sözcük)
20 Kasım 2024

Sözlükte “dürmek, kıvırıp bükmek; ayırıp uzaklaştırmak; ikinci olmak” anlamlarındaki seny kökünden türemiştir. Nahiv âlimleri istisnayı “illâ vb. bir edat vasıtasıyla çoğun (bütünün/genelin/cinsin) hükmünden azı (parçayı/özeli/ferdi) hariç tutmak” şeklinde tanımlamışlardır. Edattan önce geçen bütün veya genel konumdaki öğeye müstesnâ minh (kendisi hakkında verilen hükümden bir başkasının hariç tutulduğu unsur), edattan sonra gelen cüz veya özel konumdaki öğeye de müstesnâ (genelin/bütünün hükmün

TR
İslam Ansiklopedisi

İslam Ansiklopedisi

İstisnaİs

İstisna

(106 sözcük)
19 Mayıs 2026

Köken Arapça s̠ny kökünden türeyen istis̠nāˀ (اِستثناء) sözcüğünden Türkçeye geçmiştir. Sözcük, "gidiş yönünün zıddına dönme, yeminden haklı bir gerekçeyle cayma, kural dışı olma ve dışarıda tutma" anlamlarını kapsamaktadır. Arapçada "ikiledi, katladı, büktü, çift kıldı" anlamına gelen s̠anā (ثنا) fiilinin istifˁāl vezninde onuncu (X.) masdarı olarak biçimlenmiştir. Kullanım Alanları Genel ve Güncel Dil: Bir kimseyi ya da şeyi benzerlerinden ayrı tutma veya ayrı tutulma eylemini karşılamak amacı

TR
Meryem Yılmaz

Meryem Yılmaz