`ilimtarihi` ile İlgili Madde Sonuçları

Osmanlı Medreseleri ile Modern Üniversiteler Arasındaki FarklarOs

Osmanlı Medreseleri ile Modern Üniversiteler Arasındaki Farklar

(366 sözcük)
27 Aralık 2025

Osmanlı eğitim sistemi içerisinde medreseler, ilmî faaliyetin yürütüldüğü temel kurumsal yapılardır. Medreseler yalnızca belirli ilimlerin öğretildiği mekânlar değil, aynı zamanda dönemin bilgi anlayışını, toplumsal ilişkilerini ve eğitim pratiklerini yansıtan kurumlar olarak işlev görmüştür. Modern üniversitelerle karşılaştırıldığında ortaya çıkan farklar, bu iki yapının farklı tarihsel, toplumsal ve entelektüel koşullar içerisinde şekillenmiş olmasından kaynaklanmaktadır. Osmanlı medreseleri b

TR
Esmanur Topmeşe

Esmanur Topmeşe

ŞÜRÜNBÜLÂLÎ

ŞÜRÜNBÜLÂLÎ

(1003 sözcük)
20 Kasım 2024

994 (1586) yılında Mısır’ın Menûfiye bölgesinde Menûfülulyâ’nın (bugünkü Menûf) karşısında bulunan Şübrâbilûle beldesinde doğdu. Bu yer halk arasında Şürünbilâle/Şürünbülâle şeklinde telaffuz edildiğinden nisbesi Şürünbülâlî diye okunagelmiştir (Muhibbî, II, 39; Tahtâvî, s. 8; Muhammed Remzî, III, 100, 219). Şürünbülâlî, henüz küçük yaşta iken babası tarafından götürüldüğü Kahire’de ilk eğitimini aldı. Muhammed b. Hüseyin el-Hamevî, Abdullah en-Nahrîrî, Muhammed b. Mansûr el-Muhibbî, Ahmed b. Mu

TR
İslam Ansiklopedisi

İslam Ansiklopedisi

ERVÂDÎ

ERVÂDÎ

(575 sözcük)
20 Kasım 2024

Trablusşam vilâyetinin Ervâd kasabasında doğdu. Burada başladığı eğitimini Trablusşam, Dımaşk ve Kahire’de sürdürdü. el-ʿİḳdü’l-ferîd adlı eserinde ilim, tarikat ve din üstadları olarak Hâlid el-Bağdâdî, İbn Âbidîn (Muhammed Emîn), Ahmed el-Halvetî, Muhammed el-Fedâlî, İbrâhim el-Bâcûrî, Mustafa el-Mübellât el-Ahmedî, Abdurrahman el-Üşmûnî, Şeyh Abdurrahman el-Küzberî, Şeyh Hâmid el-Attâr, Şeyh Hüseyin ed-Dücânî, Ahmed et-Temîmî’nin isimlerini zikreder. Tahsilini tamamladıktan sonra Şam’da müder

TR
İslam Ansiklopedisi

İslam Ansiklopedisi

İBNÜ’l-KİRMÂNÎ

İBNÜ’l-KİRMÂNÎ

(496 sözcük)
20 Kasım 2024

Aslen Kirmanlı olup Receb 762’de (Mayıs 1361) Bağdat’ta doğdu. Babası, el-Kevâkibü’d-derârî fî şerḥi Ṣaḥîḥi’l-Buḫârî adlı eseriyle tanınan Şemseddin el-Kirmânî’dir. Küçük yaşta Bağdat’ta tahsile başlayarak babasının talebesi Celâleddin Es‘ad b. Muhammed b. Mahmûd el-Hanefî’den Kur’ân-ı Kerîm’i ve çeşitli metinleri ezberledi. Ayrıca ondan Kur’an’ın büyük bir kısmının i‘rabını okuyarak icâzet aldı. Babasından sarf-nahiv, mantık, edebiyat, fıkıh ve kelâm ilimleriyle ilgili önemli eserleri şerhleriy

TR
İslam Ansiklopedisi

İslam Ansiklopedisi

FEZÂRÎ, İbrâhim b. Abdurrahman

FEZÂRÎ, İbrâhim b. Abdurrahman

(325 sözcük)
20 Kasım 2024

Mısır asıllı olup Rebîülevvel 660’ta (Şubat 1262) Dımaşk’ta doğdu ve orada yaşadı. Babası Firkâh’a izafeten İbnü’l-Firkâh diye de anılır. Babası ve dedesi de fakihtir. Babasından fıkıh, amcası Şerefeddin Ahmed b. İbrâhim’den Arapça okudu. Ayrıca Ebü’l-Abbas İbn Abdüddâim, İbn Ebü’l-Yüsr, İbn Ebû Asrûn, Ebû İshak İbrahim b. Abdülazîz es-Sülemî, Ebü’l-Abbas İbnü’n-Nehhâs, Abdüllatif el-Harrânî ve Muhammed b. Ahmed eş-Şerîşî gibi âlimlerden ders aldı. Dımaşk’ta Bâdrâiyye Medresesi’nde müderrislik y

TR
İslam Ansiklopedisi

İslam Ansiklopedisi

İcazetİc

İcazet

(74 sözcük)
28 Mart 2025

Köken İcazet kelimesi, Arapçadaki “icāze” (إجازة) kelimesinden türetilmiştir ve "izin verme, onaylama" anlamına gelir. Osmanlı İmparatorluğu döneminde resmi izin belgeleri için kullanılmış, günümüzde de benzer anlamlarla yaygın bir şekilde kullanılmaktadır. Özellikle eğitim ve kültür alanlarında kullanılan bir terimdir. Kullanım Alanları Eğitim: Öğretmen veya alim tarafından öğrenciye verilen onay veya diploma anlamında kullanılır. Yönetim: Devlet dairelerinde veya kurumlarda belirli bir görev v

TR
Furkan Üresin

Furkan Üresin

GASSÂNÎ, Ebû Ali

GASSÂNÎ, Ebû Ali

(690 sözcük)
20 Kasım 2024

Muharrem 427’de (Kasım 1035) Kurtuba (Córdoba) yakınlarındaki Ceyyân’da (Jaén) doğdu. Ailesi Kurtuba’daki Zehrâ şehrine mensup olmakla beraber babası, Berberîler’in çıkardığı karışıklıkta buradan kaçarak 400 (1009) yılında Ceyyân’a gidip yerleşmiştir. Yemen’deki Gassân kabilesine nisbetle Gassânî diye anılan Ebû Ali on yedi yaşında hadis tahsiline başladı. Aralarında devrin tanınmış muhaddislerinden İbn Abdülber en-Nemerî, Ebü’l-Velîd el-Bâcî ve İbnü’d-Delâî’nin de (İbn Dilhâs) bulunduğu Endülüs

TR
İslam Ansiklopedisi

İslam Ansiklopedisi

Tenkitli Neşir (Edisyon Kritik/Tahkik)Te

Tenkitli Neşir (Edisyon Kritik/Tahkik)

(307 sözcük)
8 Ekim 2025

Tenkitli metin neşri (edisyon kritik veya tahkik), farklı nüshalarda günümüze ulaşmış bir eserin ilmî yöntemlerle karşılaştırılması, müellifin iradesine en yakın hâlinin ortaya çıkarılması işlemidir. Bu faaliyet Batı filolojisinde edition critique ya da textual criticism, İslam dünyasında tahkik adıyla bilinir. Türkçede ise genellikle “tenkitli neşir” terimi kullanılmaktadır. Amaç, müellifin metnini güvenilir biçimde okuyucuya sunmaktır. Tarihsel Gelişim Batı Geleneği: Metin tenkidi, kutsal kita

TR
Meryem Şentürk Çoban

Meryem Şentürk Çoban

Şahmaran (Şahmeran) Efsanesi

Şahmaran (Şahmeran) Efsanesi

(2559 sözcük)
12 Temmuz 2026

Şahmaran efsanesi; Türk anlatı geleneği içinde sözlü ve yazılı kültür ortamlarında sevilerek çeşitli varyantlarıyla günümüze kadar ulaşan geleneksel bir anlatıdır.【1】 Şahmaran veya Şahmeran olarak bilinen, başı insan (büyük oranda kadın) ve gövdesi yılan şeklinde tanımlanan mitolojik canlı, Farsça “Şah-ı Mârân” ifadesinden türemiş olup “yılanların şahı” manasına gelir. Sami kökenli efsanelerde ise "hükmetmek" ya da "hükümdar olmak" anlamlarını taşıyan “Yamliha” adıyla anılan bu canlı, aynı zaman

TR
Talha Yıldırım

Talha Yıldırım

EBÜ’l-KĀSIM el-IRÂKĪ

EBÜ’l-KĀSIM el-IRÂKĪ

(814 sözcük)
20 Kasım 2024

Klasik kaynaklarda hayatı hakkında bilgi yoktur. Bazı eserlerinde adı Ahmed b. Muhammed şeklinde geçer; nisbesinden Iraklı olduğu anlaşılmaktadır. Yeni kaynaklarda XII veya XIII. yüzyılda yaşadığı söylenmekte, ölüm tarihi Kehhâle tarafından 580 (1184-85) yılı civarı olarak gösterilmektedir. Ebü’l-Kāsım aynı zamanda Hüsrev Şah es-Simâvî ad ve nisbesiyle de tanınmakta, ancak bu adın ʿUyûnü’l-ḥaḳāʾiḳ başlığını taşıyan eserinin çeşitli yazma nüshalarında Hüsrev Şah (Süleymaniye Ktp., Karaçelebizâde,

TR
İslam Ansiklopedisi

İslam Ansiklopedisi