Sözlükte “iyileştirmek amacıyla menetmek, düzeltmek, hükmetmek” anlamına gelen hükm masdarından sıfat olup “hüküm ve hikmet sahibi” demektir. Sözlük açısından hikmete verilebilecek çeşitli mânalara paralel olarak hakîmin anlamı da zenginleşmektedir (bk. HİKMET). Kelimenin kökünde bulunan temel mânadan hareketle hakîmi “kendisini gerçek dışı bilgilerden ve nefsânî arzulardan alıkoyan, düşünce istikametine ve davranış selâmetine sahip bulunan kimse” diye tanımlamak mümkündür (Ebü’l-Bekā, s. 380; İ
TRİslam Ansiklopedisi
TeKöken Arapça "teˀennī" (acele etmeme, geciktirme, yavaştan alma) sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük, Arapça "ˀenā" (gecikti) fiilinin tefeˁˁul vezninde V. masdarıdır. Kullanım Alanları Sosyal Hayat: Düşünerek, acele etmeden karar verme ve hareket etme durumunu ifade eder. Edebiyat: Şair ve yazarlar, aceleci davranmayı olumsuz bir tutum olarak betimlemiş, temkinli hareket etmeyi övüp teşvik etmiştir. Dini Anlam: İslam kültüründe "teennî" sabır ve hikmetle ilişkilendirilir, acelecilik ise şeytani bi
TR
Sümeyra Uzun
Arapça’da mesel (çoğulu emsâl) “benzemek, benzeri olmak” mânasındaki müsûl kökünden türemiş bir sıfat olup “benzeyen” demektir. Misl ve mesîl de aynı anlamda kullanılır. Mesel ayrıca “sıfat, vasıf, söz, ibret ve kıssa” mânalarına gelir (Lisânü’l-ʿArab, “ms̱l” md.). Râgıb el-İsfahânî meseli “açıklamak amacıyla benzeri hakkında söylenen söz” şeklinde tanımlamıştır (el-Müfredât, “ms̱l” md.). Etimolojisi konusunda başka görüşler de ileri sürülen meselin “örnek” anlamındaki misâlden, “dikilmek” anlam
TRİslam Ansiklopedisi

Sufi Wisdom –Hikem-i Ataiyye– is one of the significant texts within classical Islamic thought and Sufi literature. The work was composed in Arabic by Ibn Ata’illah Iskandari (d. 1309) and is particularly renowned within the Sufi tradition for its wise sayings. This edition, published by Dergâh Yayınları as part of its “Islamic Classics” series, has been prepared for publication by Professor Dr. Mustafa Kara. First printed in October 1990, the book consists of 192 pages and has reached its eight
EN
Muhammed Samed Acar

Bilgeliğin Işığında Bir Önder :Ahmet Yesevi Merhaba! Hiç hayatımızdaki iyilikleri, güzellikleri ve doğru davranışları düşündün mü? İşte, çok eskiden yaşamış bir bilge, şiirleriyle ve sözleriyle insanlara tam da bunları anlatmış. Bu bilge kişinin adı Ahmed Yesevi. O, Türk dünyasının en önemli manevi önderlerinden biri olarak bilinir. Ahmet Yesevi Kimdir ? Ahmed Yesevi, 11. yüzyılın sonlarında bugünkü Kazakistan topraklarında, Sayram adlı bir yerde doğdu. Henüz küçükken annesini ve babasını kaybet
TR
Kasım Emre Anıl

Tasavvufî Hikmetler –Hikem-i Ataiyye–, klasik İslam düşüncesi ve tasavvuf edebiyatı içerisinde önemli yere sahip metinlerden biridir. Eser, İbn Ataullah İskenderî (ö. 1309) tarafından Arapça kaleme alınmış ve tasavvuf geleneği içinde özellikle hikmetli sözleriyle tanınmıştır. Dergâh Yayınları’nın “İslam Klasikleri” serisi kapsamında yayımlanan bu edisyon, Prof. Dr. Mustafa Kara tarafından yayına hazırlanmıştır. Ekim 1990’da ilk baskısını yapan kitap, 192 sayfadan oluşmakta olup Kasım 2024 itibar
TR
Muhammed Samed Acar
TeKöken Tefehhüm kelimesi, Arapça "فهم" (fehm) kökünden türetilmiştir. Bu kök, “anlamak, kavramak, idrak etmek” anlamına gelir. "Tefa'ul" vezninde türetilmiş olması, aktif ve bilinçli bir anlama sürecine işaret eder. Bu kelime, bir konuyu veya düşünceyi sadece yüzeysel değil, derinlemesine ve çok boyutlu şekilde kavrama anlamını taşır. Kullanım Alanları Felsefe ve Epistemoloji: Kavramları ve düşünce sistemlerini derinlemesine analiz etmek için kullanılır. Tasavvuf ve Maneviyat: Hikmet, sezgi ve iç
TRFatih Mehmet Ekler
Tirmiz’de muhtemelen III. (IX.) yüzyılın başlarında doğdu. Hayatını ve geçirdiği ruhî gelişmenin önemli bir kısmını anlattığı Büdüvvü şeʾn adlı risâlesinde, “kaderinin mutlu bir tecellisi ve iyi bir hoca” diye tanımladığı bir zatın kendisini ilme teşvik ettiğini söyler. Küçük yaşlardan itibaren kendisinden naklî ve aklî ilimleri öğrendiği bu hocanın bir hadis âlimi olan babası olması çok muhtemeldir. Attâr, arkadaşları tahsil amacıyla seyahate çıktıkları zaman başka kimsesi bulunmayan annesini y
TRİslam Ansiklopedisi