`halkbilimi` ile İlgili Madde Sonuçları

Tiridine Bandım, Anadolu halk müziği repertuvarında yer alan, sözleri ve ezgisi bakımından Kastamonu ve çevresiyle ilişkilendirilen anonim bir halk türküsüdür. Türkü, sözlü kültür ortamında oluşmuş ve yöresel yaşam pratikleri ile toplumsal ilişkileri konu edinen anlatı unsurlarını bünyesinde barındırmaktadır. Günlük hayata ait söylem kalıpları, yerel dil özellikleri ve anlatı yapısı, türkünün oluştuğu kültürel çevreye ait özellikleri göstermektedir. Yılmaz Cesur - Tiridine Bandım (Netd Müzik) "

Köken Tılsım sözcüğü, Arapça ṭilsim (طلسم) kelimesinden Türkçeye geçmiştir. Arapçaya ise Eski Yunanca télesma (τέλεσμα) sözcüğünden girmiştir. Yunanca kök fiil teléō (τελέω), “tamamlamak, yerine getirmek, kutsal bir görevi icra etmek” anlamına gelir. Zamanla bu kökten türeyen télesma, “ayin, kutsama, büyü” anlamlarını kazanmış ve Arapça aracılığıyla “gizli güç, büyü, koruyucu nesne” anlamlarıyla Türkçeye yerleşmiştir. Kullanım Alanları Edebiyat: Gizem, büyü ve kader temalarını anlatan masal, hal

Köken Otacı sözcüğü, Eski Türkçe “şifalı otları bilen, tedavi eden kimse” anlamındaki otaçı kelimesinden gelmektedir. Bu sözcük “şifalı otlarla tedavi etmek” anlamındaki ota- fiilinden türemiştir. Bu fiil, ot (bitki) kökünden +(g)A- ekiyle yapılmış, ardından +çı yapım eki getirilerek meslek ismi oluşturulmuştur. Kullanım Alanları Tarihî Bağlam: Eski Türk toplumlarında hekim anlamında kullanılmıştır. Halk Kültürü: Anadolu’da halk hekimliği geleneğinde bitkilerle tedavi yapan kişiler için yaygın b

Köken Türkçe kökenli olan ısırgan kelimesi, Eski Türkçedeki ısır- fiiline +(g)An ekinin eklenmesiyle türetilmiştir. Kelime, bitkinin cilde temas ettiğinde bıraktığı “ısırma” benzeri yakıcı hisse doğrudan bir gönderme yapar ve “ısıran” anlamını taşır. Kullanım Alanları Halk Hekimliği: Geleneksel olarak romatizma, mafsal ağrıları ve mayasıl gibi rahatsızlıkların tedavisinde ve kanamayı durdurucu olarak çeşitli kürleri hazırlanarak kullanılır. Botanik: Genellikle yol kenarlarında, harabeliklerde ve

Halk takvimi, bir yöre ya da toplulukta uzun süreli gözlem ve deneyimlere dayalı olarak zaman ve hayat ilişkisi üzerine şekillenmiş bir dizgedir. Bu dizge, yerel doğal koşullar, ekonomik üretim biçimleri, toplumsal kurumlar ve inanışlarla bağlantılı olarak oluşturulmuştur. Halk takvimi “bir bölge insanının kültürel miras olarak kazandığı doğal olgularla, toplumsal kurumlar ve olgular arasındaki uzun süreli deneyimlere dayalı ilişkilerin kurulduğu tarihsel, töresel, dinsel, eğitsel, inançsal, huk

Yelbegen (veya Celbegen), Türk mitolojisinde ve halk anlatılarında yer alan, dev ve ejderha özelliklerini taşıyan, genellikle kötücül ruhlu efsanevi bir varlıktır. Türk lehçelerinde devler için kullanılan yerli adlardan biri Yelbegen veya Celbegen'dir. Kaşgarlı Mahmut’un Divanü Lûgat-it-Türk adlı eserinde ejderhaya Yilbüke denildiği belirtilmektedir. Moğol söylencelerinde ise devlerin babası Buka Noyon’un dokuz oğlunun tamamı, ejder görünümlü bir tür dev olan Yelbüke olarak anılır. Türk lehçeler

Köken Türkçe kökenli olan pürçek kelimesi, Eski Türkçedeki bürçek sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük, “kıvırmak, bükmek” anlamına gelen Eski Türkçe bür- fiiline, bir nesne adı türeten +çAk ekinin eklenmesiyle oluşmuştur. Dolayısıyla kelime, köken olarak “kıvrımlı, bükülmüş şey” gibi bir anlam taşır ve bu anlamını hem saç lülesi hem de bitki püskülü için korumuştur. Kullanım Alanları İnsan Betimlemesi: Edebi metinlerde ve halk ağzında, bir kişinin, özellikle de gençlerin saçlarının görünümünü, al

Köken Toyaka kelimesi, Türkçeye Bulgarca tojaga sözcüğünden geçmiştir. Kelimenin asıl kökeni ise, yine Eski Türkçedeki tayak sözcüğüne dayanmaktadır. Kullanım Alanları Kırsal Hayat ve Zanaat: Kırsal kesimde yük bağlama, çit germe, basit yapılar kurma gibi işlerde, insan gücüyle ip veya urgan üzerinde yüksek gerilim oluşturmak için kullanılan tahta parçasını ifade etmek için kullanılır. Basit Mekanik Uygulaması: Bir tür kol görevi görerek, ipi kendi etrafında buran ve bu burulma sayesinde büyük b

Ilıpınar Asker Balıkları, Türkiye’nin Çankırı iline bağlı Atkaracalar ilçesinin Ilıpınar köyü sınırlarında, doğal kaynak sularıyla beslenen küçük bir gölette yaşayan balıklardır. Yerel halk arasında “asker balıkları” veya “yaralı balıklar” olarak adlandırılan bu tür, bölgenin doğal ve kültürel sembollerinden biri hâline gelmiştir. Yöresel efsanelere göre, bu balıklar Çanakkale Savaşı’na gönderilmiş ve yaralı olarak geri dönmüş olarak rivayet edilir. Göletin çevresi taş duvarlarla çevrilidir ve y

Köken Cavalacoz sözcüğünün kökeni muğlaktır ve halk ağzında argo sözcük olarak kullanılmaktadır. Kullanım Alanları Gündelik Dil: Halk arasında değersiz ve önemsiz olan durumları, insanları, nesneleri nitelemek için kullanılan argo bir ifadedir.