ZoKöken “Zoraki”, Türkiye Türkçesi’ndeki “zor” sözcüğünden türetilmiştir. “Zor” Farsça kökenli olup “güç, şiddet, zahmet” anlamına gelir. Yunanca kökenli "-aki" eki eklenerek “zoraki” biçimi oluşturulmuş ve “zorla yapılan, istemeyerek yapılan” anlamını kazanmıştır. Kullanım Alanları Günlük Konuşma: İstemeyerek yapılan veya zorla yapılan eylemleri anlatmak için kullanılır. Edebiyat ve Betimleme: Karakterlerin isteksizce veya baskı altında gerçekleştirdiği davranışları tasvir etmek için tercih edili
TR
Ömer Faruk Tuğla
ZıKöken “Zırva” kelimesi, Farsça zīre (kimyon) ve bā (aş, yemek) sözcüklerinden oluşan zīre-bā birleşiminden türemiştir ve başlangıçta içinde et, nohut, meyve ve bal gibi malzemeler bulunan bir tür geleneksel yemek adını ifade etmekteydi; zamanla bu kelime, anlam genişlemesine uğrayarak halk arasında “saçma, anlamsız söz” anlamında mecaz olarak da kullanılmaya başlanmıştır. Kullanım Alanları Akademik: Genellikle akademik metinlerde doğrudan kullanılmaz çünkü argo ve küçümseyici bir ifadedir. Ancak
TR
İbrahim Filiz
GeKöken “Geçerli” kelimesi, Türkiye Türkçesi “geçer” fiil köküne -li sıfat eki getirilerek türetilmiştir. “Geçer” kelimesi burada “yürürlükte olan, geçme yetisi bulunan” anlamındadır. Yapım eki olan -li, fiile sıfat anlamı kazandırarak “geçerli” biçimini oluşturmuştur. Bu yapı, “geçme gücü olan, hükmü yürüyen” anlamında hem hukuki hem de mecazî bağlamlarda kullanılagelmiştir. Kullanım Alanları Mecaz Anlam Kullanımları: Beğenilen, tutulan, rağbet gören kişi veya düşünce: “Geçerli biri” ya da “geçer
TRAyşe İkbal Özsakın
ZıKöken Zınk kelimesi, "ani durma sesi" veya "sarsıntı sesi" gibi anlamları karşılayan bir yansıma sözcüktür. Kullanım Alanları Akademik: Genellikle akademik metinlerde yer almaz. Ancak argo dili, ses taklitleri veya halk söylemi üzerine yapılan dilbilim ve sosyoloji çalışmalarında, ani tepki/etki bildiren ünlem olarak örnek verilebilir. Kültürel: Karikatür, mizah programları, dizi ve romanlarda ani bir olay, şaşkınlık ya da vurucu etki yaratmak için kullanılan ses efekti/ünlem olarak yer alabilir
TR
İbrahim Filiz
DeKöken Arapça dbdb kökünden gelen dabdaba 1." دبدبة ". kısa adımlarla ve ayağını vurarak yürüme, 2. at nalı sesi, 3. davul sesi" sözcüğünden alıntıdır."Debdebe", Etimoloji Türkçe, erişim 27.02.2025 https://www.etimolojiturkce.com/kelime/debdebe ">【1】 Bu sözcük yansıma (onomatope) dabdaba دبدب fiilinden türetilmiştir."Debdebe", Nişanyan Sözlük, erişim 27.02.2025 https://www.nisanyansozluk.com/kelime/debdebe ">【2】 Kullanım Alanları Gündelik Konuşma Dilinde Kullanım: Günlük hayatta belirli dur
TR
Nida Öztürkmen
BaKökeni Türkçe kökenli bir birleşik kelimedir. Türkçe “Baş” ve Fransızcadan Türkçeye geçmiş olan “role” kelimelerinin birleşimiyle oluşturulmuştur. Ancak Türkçede yerleşmiş bir yapı olduğu için birleşik biçimi Türkçeleşmiş sayılır. Kullanım Alanları Tiyatro ve Sinema: Oyunun veya filmin en belirgin ve etkili karakterini canlandıran oyuncunun rolünü tanımlar. Televizyon Dizileri: Dizinin ana karakterini oynayan kişi için kullanılır. Mecazî Anlatım (Günlük Dil): Bir olayda, başarıda veya gelişmede
TRElanur Elmas Hizal
UfKöken Türkiye Türkçesi "uvak" sözcüğü, “ufalanmış, kırıntı” anlamına gelir ve "uva-" (ufalamak, ezerek kırıntı hâline getirmek) fiilinden, +k (isim yapım eki) ile türetilmiştir. Bu fiil, Eski Türkçedeki aynı anlama gelen "uv-" fiiliyle eş kökenlidir. Sözcüğün yapımında kullanılan +k eki, Türkçede fiilden isim türetmeye yarayan üretken bir ektir. Kullanım Alanları Fiziksel Boyut: Bir nesnenin, yapının veya alanın normalden küçük boyutlara sahip olduğunu belirtmek için kullanılır. Yaş: Bir kişinin
TRElanur Elmas Hizal
YaKöken Yama, Eski Türkçedeki yamaġ (yama) sözcüğünden türemiştir. Bu kelime, yama- fiiline Eski Türkçe +I(g) eki getirilerek oluşturulmuştur. Temel anlamı, delik ya da yırtık bir yeri bir parça ile kapatıp onarmaktır. Aynı zamanda bu iş için kullanılan parçaya da “yama” denir. Ayrıca, deride oluşan geniş lekeler için de bu sözcük mecaz anlamda kullanılır. Kullanım Alanları Akademik: Tekstil, el sanatları, mühendislik ve bilgisayar bilimi gibi farklı alanlarda kullanılır. Tekstilde giysi onarımı,
TR
İbrahim Filiz
İrKöken Kelime, Fransızca ironie kelimesinden Türkçeye geçmiştir. Bu sözcük ise Yunanca eironeia (εἰρωνεία) kelimesinden türemiştir ve “bilmezden gelme, alay etme” anlamına gelir. Kullanım Alanları Edebiyat: Roman, şiir ve tiyatroda karakterlerin sözleri veya olay örgüsü içinde ironi sıkça kullanılır. Günlük Konuşma: İnsanlar, bir durumu eleştirmek veya esprili bir anlatım oluşturmak için ironi yapabilir. Tiyatro ve Sinema: Karakterlerin söyledikleri ile olayların gelişimi arasındaki çelişki, dram
TR
İsmail Aykurt
NüKöken Arapça kökenli bir kelimedir. Arapça nukte (ﻧﻜﺘﻪ) kelimesinden Türkçeye geçmiştir. Kullanım Alanları Edebiyat: Şiir ve nesirde ince anlam ve zekâ ürünü espri katmak için kullanılır. Mizah, komedi ve hicivde okuyucunun zekâsını harekete geçiren öğeler olarak kullanılır. Dramatik eserlerde karakterlerin söz ve davranışlarına derinlik katmak için kullanılır. Günlük Konuşma: Sohbetlerde, arkadaş ortamlarında ve kahvehanelerde nükteli sözler iletişimi canlı ve eğlenceli kılmak için kullanılır.
TRAyşe İkbal Özsakın