`felsefisozcukler` ile İlgili Madde Sonuçları

Köken Arapça ḥ-ḳ-ḳ (ح ق ق) kökünden neşet eden ve "hak etme, hakediş" manalarına gelen istiḥḳāḳ (اِستحقاق) sözcüğünden mülhemdir. Kelime, "hak idi" anlamındaki ḥaḳḳa (حَقّ) fiilinin istif‘āl vezninde (X. bab) türetilmiş masdar formudur. Bu vezin yapısı, eylemin bir talep veya süreç neticesinde bir nitelik kazanmasını ifade eder; dolayısıyla istihkak, bir hakkın kişi üzerinde yerleşik hale gelmesini ve yasal/ahlaki bir geçerlilik kazanmasını niteler. Kullanım Alanları Hukuk ve Mevzuat: Bir varlık

Köken Ataraksiya sözcüğü Türkçeye Fransızca ataraxie aracılığıyla girmiştir. Bu kelimenin kökeni, Eski Yunancada “dinginlik, sükûnet” anlamını taşıyan ataraksía (αταραξία) sözcüğüne uzanır. Ataraksía, “heyecan” ve “huzursuzluk” anlamındaki táraksis (τάραξις) kelimesinin başına olumsuzluk bildiren a(n)+ ön ekinin getirilmesiyle oluşmuştur. Táraksis ise “bunalmak, huzursuz olmak” anlamındaki tarásso (ταράσσω) fiilinden türemiştir. Kelime Türkçede ataraksi biçimiyle de kullanılmaktadır. Kullanım Al

Köken Türkçe kökenli olan özge kelimesi, Orta Türkçedeki “başka, öteki” anlamlarına gelen özge sözcüğünden evrilmiştir. Bu kelime, Eski Türkçede “kendi, benlik” anlamına gelen öz sözcüğüne +ge ekinin eklenmesiyle türetilmiştir. Kelime, köken olarak “kişinin kendisinden olmayan, dışarıda kalan” anlamından "başka" ve "farklı" manalarını kazanmıştır. Kullanım Alanları Edebi Dil (Edat Olarak): Özellikle klasik şiirde ve eski metinlerde (Fuzûlî, Karacaoğlan örneklerinde olduğu gibi), bir varlığı veya

Köken Uzam kelimesi, Türkiye Türkçesindeki uza- fiiline, Yeni Türkçe döneminde fiilden isim türeten +Im ekinin eklenmesiyle oluşturulmuştur. Kullanım Alanları Felsefe: Maddenin varoluş biçimini, yer kaplama özelliğini ve mantıksal sınırlarını (mantıksal uzam) tartışan ontolojik metinlerde temel bir kavram olarak kullanılır. Fizik ve Geometri: Nesnelerin boyutlarını, boşlukta işgal ettikleri alanı (geometrik uzam) ve diğer nesnelerle olan mekânsal ilişkilerini tanımlamak için kullanılır. Bilimsel

Köken İşkil sözcüğü, Arapça şkl köklü ve "müşkilat, karışık, muğlak şeyler" anlamlarındaki işkāl إشكال veya aşkāl أشكال sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Arapça "anlaşmazlık, belirsizlik, engel, zorluk" anlamlarında kullanılan şakl شكل sözcüğünün afˁāl veznindeki çoğuludur. Bu şkl kökünden gelen sözcük, Arapça "ket vurdu" anlamında kullanılan şakala شكل fiilinden türetilmiştir. Kullanım Alanları İslam Düşüncesi: Şüpheyi ve vesveseli olan şeyi ifade ederken kullanılır. Tarihî Metinlerde: Osmanlıca

Köken Arapça ẓarf (ظرف) yani "kap, kılıf, zarf" kelimesinden türetilmiştir. Arapça dilbilgisindeki mef'ūl kalıbıyla oluşturulan maẓrūf (مظروف), "zarfın içine konulan şey" anlamına gelir. Kelime, Türkçede hem somut (zarflanmış mektup) hem de soyut (içerik) anlamıyla yerleşmiştir. Kullanım Alanları Postacılık ve Yazışma: Geçmiş dönemlerde resmî veya özel yazışmalarda, bir mektubun zarflı olduğunu belirtmek için kullanılırdı. Felsefe ve Edebiyat: Özellikle "zarf ve mazruf" ikilisi, bir konunun dış

Köken Arapça cdl kökünden gelen cedel (جدل) kelimesinden alıntıdır. Bu kök, “burmak, dolamak, birbirine katmak” anlamındaki cadala fiiliyle ilişkilidir. Kavram, bu temel anlamdan hareketle sözlerin birbirine dolanması ve tartışma hâlini alması fikrine dönüşmüştür. Ayrıca kökeni, Aramice-Süryanice gdl köküyle de bağlantılıdır; bu kökte de “burmak, örmek, dolamak” anlamı bulunur. Kullanım Alanları Günlük dil (tartışma / münakaşa): İnsanlar arasında karşılıklı sözlü çekişme ve ağız dalaşı anlamında

Köken Farsça gumān (گمان) “olumsuz şüphe, zan” sözcüğünden alınmıştır. Etimolojik açıdan, bu sözcük Avestaca vi-manah- “karşı düşünce” ile ortak kökene sahiptir; burada vi- ön eki, Avestaca mana- “düşünmek” fiilinden türetilmiştir. Kullanım Alanları Edebî-sanatsal kullanım: Karakterlerin iç dünyasında beliren belirsizlik, şüphe, kuşku veya zanı ifade eder. Felsefî-epistemolojik kullanım: Bilgi ve hakikatin kesin olmadığı durumlarda ortaya konan düşünsel varsayımı ifade eder. Tarihî metin incelem

Köken Müphemiyet (ﻣﺒﻬﻤﻴّﺖ) kelimesi Arapça kökenlidir. Arapça “belirsiz” anlamına gelen mubhem kelimesine mastar yapma --iyyet ekinin gelmesiyle oluşmuştur. Kullanım Alanları Hukuk: Kanun maddelerinin veya sözleşme metinlerinin yoruma açık ve net olmayan kısımlarını tanımlamak amacıyla teknik bir terim olarak yer alır. Edebiyat: Şiir ve nesirde anlamın doğrudan verilmemesi, okuyucunun hayal gücüne bırakılması veya kapalı anlatım tercih edildiğinde estetik bir unsur olarak esas alınır. Felsefe: B

Köken Arapça kökenli bir kelimedir. Arapça mīzān (terazi, ölçü) kökünden gelir. Türkçeye “denge, adalet, ölçülülük” anlamlarıyla geçmiştir. Kullanım Alanları Dinî Metinler: İlahi adalet ve terazinin sembolü. Günlük Dil: Ölçülü ve dengeli davranış. Hukuk: Hakkaniyetli karar verme. Edebiyat: Adalet temalı metinlerde.