`edebiyatdili` ile İlgili Madde Sonuçları

Köken Mütehavvil, Arapça ḥwl kökünden gelen mutaḥawwil (متحوّل) kelimesinden Türkçeye geçmiştir. Bu kelime, Arapçada “dönmek, değişmek, başka bir hâle geçmek” anlamındaki ḥāla fiilinden türetilmiştir. Sözcük, temel olarak “değişen, dönüşen, bir hâlden başka bir hâle geçen” anlam alanını taşır. Osmanlı Türkçesinde farklı bağlamlarda kullanılan kelime, modern Türkçede daha çok “değişken” anlamıyla değerlendirilmiştir. Kullanım Alanları Edebiyat ve Sanat: İnsan ruhunun, doğanın veya olayların değiş

Köken Bâdema, Arapça baʿde (بعد) “sonra” sözcüğü ile mā (ما) “şey, ne” edatının birleşmesinden oluşan baʿde mā (بعدما) ifadesinden Türkçeye geçmiştir. Bu yapı, “ondan sonra, bundan sonra” anlamını taşır. Kullanım Alanları Günlük Dil: Bir durumun veya olayın sonrasını belirtmek için “artık, bundan sonra” anlamında kullanılır. Edebiyat: Hikâye ve romanlarda zaman geçişini ifade etmek ve anlatı akışını düzenlemek için tercih edilir. Resmî ve Yazışma Dili: Talimat, uyarı veya açıklamalarda bundan so

Köken Munzam kelimesi, Türkçeye Arapçadan geçmiştir. Kelime, Arapça ḍmm kökünden gelen ve “eklemek, katmak” anlamına gelen ḍamma fiiliyle ilişkilidir. Bu kökten türeyen ve “katılmış, katılan, ek” anlamlarına gelen munḍamm (منضمّ) sözcüğünden alıntıdır. Kelime, aynı zamanda "birleşmek, eklenmek" anlamındaki inżimām (انضمام) mastarıyla da bağlantılıdır. Kullanım Alanları Hukuk ve Ticaret Dili: Eski hukuki metinlerde ve ticari anlaşmalarda, bir sözleşmeye veya hesaba sonradan eklenen yükümlülükleri

Köken Samut kelimesi, Türkçeye Arapçadan geçmiştir. Kelime, Arapçada “susmak” anlamına gelen samt (صمت) kökünden türetilmiş olan ṣamūt (صموت) sıfatından alıntıdır. Kullanım Alanları Edebî Dil: Günümüzdeki “suskun” veya “sessiz” kelimeleri yerine, özellikle klasik şiirde ve eski metinlerde, bir kişinin veya bir ortamın (mahşer, gece vb.) derin sessizliğini betimlemek için kullanılır. Betimleme: Bir mekânın veya anın mutlak sessizliğini, hareketsizliğini veya durgunluğunu vurgulamak amacıyla, gene

Köken Şâyet, Farsça şāyed (شاید) sözcüğünden Türkçeye geçmiştir. Bu kelime, Farsçada “uygun olmak, mümkün olmak” anlamındaki şāyistan fiilinden türemiş olup “olabilir, uygundur” anlamlarını taşır. Kullanım Alanları Günlük Dil: Koşula bağlı durumları ve olasılıkları ifade etmek için kullanılır. Edebiyat: Şiir ve nesir metinlerinde şart ve ihtimal anlamlarını güçlendirmek amacıyla yer alır. Resmî ve Yazı Dili: Açıklama, öneri veya koşul bildiren ifadelerde kullanılabilir. Dil Bilgisi: Cümleler ara

Köken Müheyya kelimesi Türkçeye Arapçadan geçmiştir. Arapçada “hazır hâle getirilmiş, hazırlanmış” anlamındaki muhayyā sözcüğüne dayanır. Kelime, “hazırlamak, düzenlemek” anlamı taşıyan hayya fiilinden türemiştir. Kullanım Alanları Hazır olma durumunu anlatırken: Bir işin veya ortamın hazırlanmış olduğunu belirtmek için kullanılır. Betimleyici anlatım: Düzenlenmiş, hazırlanmış veya hazır bekleyen hâli ifade etmek amacıyla tercih edilir. Manevî ve dinî anlatım: Kişinin gönlünün veya ruh hâlinin b

Köken İktizâ, Arapça ḳḍy (قضي) kökünden türeyen iḳtiḍāʾ (اقتضاء) sözcüğünden Türkçeye geçmiştir. Bu kelime, “hükmetmek, gerektirmek, zorunlu kılmak” anlamındaki ḳaḍā fiilinin iftiʿāl kalıbındaki mastar biçimidir. Kullanım Alanları Hukuk: Bir durumun zorunlu kıldığı hüküm veya gereklilikleri ifade etmek için kullanılır. İdare ve Kamu Yönetimi: Alınan kararların ya da uygulamaların ortaya çıkardığı zorunlulukları belirtmek amacıyla yer alır. Edebiyat: Metinlerde bir olayın ya da durumun doğal sonu

Köken Şecî kelimesi, Türkçeye Arapçadan geçmiştir. Kelime, Arapça şcˁ kökünden gelen ve “cesur olmak, yiğitlik” anlamlarını taşıyan şecā‘at (شجاعة) sözcüğünden türetilmiş bir sıfattır. Köken olarak, bir kişinin doğasında bulunan yiğitlik ve yüreklilik vasfını belirtir. Kullanım Alanları Tarih Yazıcılığı: Özellikle Osmanlı dönemi metinlerinde ve tarih anlatılarında, komutanların, askerlerin veya devlet adamlarının kahramanlıklarını ve cesaretlerini betimlemek için kullanılır. Klasik Edebiyat: Ede

Köken Farsça kökenli bir kelimedir. Farsça ser (baş) ve mest (sarhoş) kelimelerinin birleşiminden oluşur. “Başı sarhoş” anlamına gelir. Bu bileşik, mecazî ve tasavvufî kullanımlarda yoğun biçimde yer alır. Farsçadaki kullanımından Osmanlı Türkçesine ve oradan da günümüz edebî diline geçmiştir. Kullanım Alanları Klasik Türk edebiyatında, özellikle divan şiirinde, “sermest” kelimesi yalnızca içkiyle sarhoş olmayı değil, aşkla, güzellikle veya ilahi vecd ile kendinden geçmeyi anlatmak için kullanıl

Köken Farsça kökenlidir. Kullanım Alanları Edebi metinler: Şiir, manzumeler ve klasik yazılarda güzellik veya ifadeyi betimlemek için kullanılır. Günlük kullanım: Günümüzde nadiren yanakları veya yüzü ifade etmek için kullanılır, daha çok tarihî veya edebî bağlamlarda görülür.