`divanulugatiturk` ile İlgili Madde Sonuçları

SivrisinekSi

Sivrisinek

(113 sözcük)
13 Ağustos 2025

Köken “Sivrisinek” kelimesi, sivri ve sinek sözcüklerinin birleşmesinden oluşmuştur. Sinek ise Eski Türkçe siŋek “kara veya sivri sinek” anlamından gelir. Bu sözcük, “çınlama” veya “vınlama” sesini ifade eden siŋ kökünden, Eski Türkçe +Ak ekiyle türetilmiştir. Kaşgarlı Mahmud’un 1073 tarihli Divanü Lügati’t-Türk eserinde siŋek, yerleşik halk dilinde “sivrisinek”, göçebe kullanımda “karasinek” anlamında kayıtlıdır. Türkiye Türkçesinde 15. yüzyıldan itibaren “sivrisinek” biçiminde yer almıştır. Ku

TR
Abdullah Keskin

Abdullah Keskin

DinginDi

Dingin

(64 sözcük)
24 Haziran 2025

Köken Eski Türkçede "soluk almak, dinmek, dinlenmek" anlamlarına gelen "tın-" fiilinden günümüz Türkçesine ulaşmıştır. Kaşgarlı Mahmud’un 1073 tarihli Divan-ı Lugati't-Türk eserinde ise “er uluġ tındı” (adam derin nefes aldı), “yağmur tındı” (yağmur dindi), “aruk tındı” (yorgun kişi dinlendi) gibi kullanımlara rastlanır. Kullanım Alanları Günlük Dil: Hareket etmeyen, sakin ve durgun nesneler ya da ortamlar için kullanılır. Mecaz Anlam: Gücü tükenmiş, yorgun, bitkin kişiler veya varlıklar için ku

TR
Ayşe İkbal Özsakın

Ayşe İkbal Özsakın

ORDA

ORDA

(341 sözcük)
20 Kasım 2024

Orta Asya Türk lehçelerinde “han karargâhı, han sarayı, merkez, ocak, zengin çadır”; Âzerîce ve Türkiye Türkçesi’nde “ordu” anlamında kullanılan kelime Ukrayna dilinde ordâ, Beyaz Rusya’da arda, Bulgarca’da ôrda, Sırpça ve Hırvatça’da ôrdija, Çekçe ve Lehçe’de horda şeklinde geçer. Rusça’da XIII. yüzyıldan itibaren Altın Orda yerine kullanılır; XVI. yüzyıldan itibaren ise “karargâh, ordu, göçebeler, kalabalık” anlamlarında ve mecazi olarak “sürü, eşkıya” mânasında kullanılmıştır. Lev Gumilev, bu

TR
İslam Ansiklopedisi

İslam Ansiklopedisi