`ahlakifazilet` ile İlgili Madde Sonuçları

Köken Hasbi kelimesi Arapça kökenlidir. Sözcük, Arapça “ḥasbeten lillāh” (حَسْبَةً لِلّٰهِ) ifadesinden türemiştir. Bu ifade “Allah için, Allah rızası için” anlamına gelir. Türkçede kelime bu anlamdan hareketle “karşılıksız, gönülden yapılan” anlamıyla yerleşmiştir. Kullanım Alanları Dinî ve ahlâkî anlatımda: Karşılık beklemeden yapılan iyilik ve fedakârlıkları ifade eder. Gündelik dilde: Çıkar gözetmeyen, samimi davranışları anlatmak için kullanılır. Mecazlı kullanımda: Nedensiz ve açıklaması o

Köken Arapça r-ğ-b (رغب) kökünden türeyen ve "arzulanan, rağbet edilen şey, değerli hediye" anlamındaki rağībe (رغيبة) kelimesinin çoğuludur (reğā’ib).“Regaip,” Nişanyan Sözlük, Erişim tarihi 21 Aralık 2025, https://www.nisanyansozluk.com/kelime/regaip ">【1】 Kullanım Alanları Dinî Zaman ve Gece Adı Olarak Kullanımı: Regaip kelimesi, İslâm dinî terminolojisinde hicrî takvime göre Recep ayının ilk perşembesini cumaya bağlayan geceyi tanımlamak için kullanılır. Belirli bir zaman dilimini ve bu z

Köken Efdal (ﺍﻓﻀﻞ) kelimesi, Arapça kökenli bir kelimedir. Arapça “fazîletli olmak” anlamına gelen faḍl kelimesinden türemiştir. Kullanım Alanları Klasik Arapça ve Osmanlıca Metinler: “Efdal”, özellikle dinî, ahlaki ve felsefî metinlerde, erdemli olanı, ahlaken üstün olanı tanımlamak için kullanılır. İslamî literatürde sahabe, peygamberler veya alimler arasında “efdal” olanı belirlemek için tercih edilir. Ahlak ve Erdem Üzerine Yazılar: Ahlaki değerler, faziletli davranışlar veya yüksek kişilik

Köken Arapça kökenli bir kelimedir. Arapça “kemāl” (كمال) kelimesinin çoğul hâli olup çoğul eki “-āt” ile türetilmiştir. Kemal kelimesi, "mükemmellik, eksiksizlik ve olgunluk" anlamına gelmektedir. Osmanlı Türkçesinde özellikle tasavvuf, ahlâk ve ilim çevrelerinde yaygın biçimde kullanılmıştır. Kelime, aynı zamanda klasik şiirde "kâmil insan" kavramını yüceltmek için sıkça başvurulan terimlerden biridir. Kullanım Alanları Tasavvuf ve Dini Metinler: Bir kişinin manevi olarak eriştiği olgunluk, ah

Çaylak ile Filozof , Özkan Öze’nin kaleme aldığı ve din, ahlak, felsefe gibi kavramları diyaloglar aracılığıyla ele alan, didaktik ögeler barındıran bir eserdir. Kitap, çocuklara ve genç okurlara yönelik olarak yazılmış olup, Uğurböceği Yayınları tarafından yayımlanmıştır. Konu Kitap, "Çaylak" adını taşıyan meraklı bir genç ile "Filozof" adlı bilgili bir yetişkin arasında geçen diyaloglar etrafında şekillenir. Bu diyaloglar, Tanrı inancı, yaşamın anlamı, ahlaki değerler, iyilik ve kötülük gibi t

Hüsün (hüsn) “güzel olmak” anlamında masdar ve “güzellik, rağbet edilen ve sevilen şey” anlamında isim olarak kullanılır (çoğulu mehâsin). Karşıtı olan kubuh ise (kubh) “çirkin olmak” ve “çirkinlik, nefret edilen şey” mânasında masdar-isimdir (çoğulu mekābih; Lisânü’l-ʿArab, “ḥsn”, “ḳbḥ” md.leri). Râgıb el-İsfahânî hüsün kelimesini “güzel olan, rağbet edilen şey” diye tanımladıktan sonra bir şeye akıl, duygu (hevâ) veya duyu (his) yönünden olmak üzere üç şekilde güzellik değeri yüklenebileceğini

Sözlükte “yapılan bir iyiliğin sahibini övgü ile anmak” mânasındaki şükr (şükrân) kökünden türeyen şekûr “çokça teşekkür eden” demektir. Allah’a nisbet edildiğinde “az da olsa kulun iyi bir ameline fazlasıyla karşılık veren” anlamına gelir (İbnü’l-Esîr, en-Nihâye, II, 493; Kāmus Tercümesi, II, 446). Şekûr dört âyette Allah’a nisbet edilmiş, bunların üçünde gafûr isminden sonra, birinde halîmden önce yer almıştır. Şekûrun bu kullanılışı, kelimenin içeriğinde kulun günahını bağışlaması veya cezala

Farsça asıllı kîn kelimesinin Arapça’daki yaygın karşılığı olan hıkd (حقد), “birine karşı düşmanlığını ve hıncını içinde tutmak” anlamında masdar ve “bir kimsenin içinde yaşattığı düşmanlık ve nefret duygusu” anlamında isim olarak kullanılır (Lisânü’l-ʿArab, “ḥḳd” md.; Kāmus Tercümesi, I, 1223-1224). Ayrıca dağn (ضغن), şahan (شحن) ve şahnâ (شحناء), buğz (بغض) ve bağzâ (بغضاء) gibi kelimeler de hıkd ile yakın anlamlarda kullanılmaktadır. Kur’ân-ı Kerîm’de ve hadis kaynaklarında hıkd geçmemekle bi

Tanım Sıfat, Arapça fidā + Farsça -kār Kendine ait olan şeyleri başka bir kişi veya amaç uğruna vermekten veya harcamaktan çekinmeyen; karşıdakinin çıkarlarını kendi çıkarlarının önüne koyan, özverili. Köken Fedakâr kelimesi, Arapça fidā (فِدَاء, "bir şey uğruna bedel ödeme") kelimesi ile Farsça -kār ("yapan, eden") ekinin birleşiminden oluşmuştur. Fidā, Arapça fadā (فَدَى, "feda etmek") fiilinin fiˁāl vezninde masdarıdır. Farsça -kār, yapma, etme veya meslek belirten ek olarak birçok bileşik ke

Sözlükte “incelemek, araştırmak, yoklamak” gibi mânalara gelen gabṭ kökünden türetilen gıbta kelimesi “nimete kavuşma arzusu, sevinç” demektir. Terim olarak ise “bir kimsenin, maddî veya manevî imkân ve meziyetlere sahip olan başka birine imrenmesi, onun elindeki nimetlerin yok olmasını isteme gibi kötü bir düşünceye kapılmadan kendisinin de aynı şeylere kavuşmayı arzulaması” anlamında kullanılır. İslâm ahlâk literatüründe gıpta genellikle haset kavramıyla birlikte ele alınır ve aralarındaki far